|
_______________________________________________________________ SH Q I P T A R Ė T George Fred WilliamsPėrkthyer nga anglishtja prej Shaban Ballės Drejtėsia dhe e vėrteta nuk janė mbrojtje ose arėsye nė sallat e diplomacisė Djali jem, ti nuk e di se me sa pak mėshirė qeveriset bota Tiranė - Shtypshkronja Dielli - 1934 ____________________________________ Parathėnie e botimit tė parėE gjeta tė vlefshme pėrkthimin e kėtyre rreshtave mbasi kėto pėrmbajnė gjykimin e njė tė huaji mbi Shqipėrinė, i cili e formoi kėtė vetgjykim duke qenė vetė nė kontakt me Shqiptarėt e duke shikuar me sytė e vet ēdo gjė qė ka shkruar. Pėrveē kėsaj, ky shkrimtar ėshtė i njė shteti tė cilit nuk i intersonte ose i interesonte shumė pak gjendja politike e Shqipėrisė e pėr kėtė ēdo fjalė qė shkruan ky njeri ėshtė e sigurtė se e shkruan siē ia ndien ndėrgjegjeja e vet e jo pse ashtu ia lyp pozita diplomatike. Pėr shembull, nė Kreun IV tek nėnartikulli Europa pėrkrah sundimin turk do tė shikoni se San Xhuljano, Ministėr i Jashtėm i Italisė, nga pozita e tij diplomatike shkruan tė kundėrtėn e asaj qė ndjen nė shpirtin e tij. Por qė shkrimtari i jonė shkruan ashtu si e ndien, do ta vini re po tė kėndoni me kujdes Kreun III Rėnia e Qeverisė sė Vidit. Aty do tė formoni njė vetgjykim se sjelljet e tij nė kėtė mėnyrė proshqiptare ndoshta u bėnė shkak qė ai tė shtrėngohesh me dhėnė dorėheqjen nga pozita e tij nė Europė. Xhorxh Fred Uilliams mė 1914 ishte Ministri i Amerikės nė Greqi dhe nė Mal tė Zi dhe vėzhgues i Komisionit Ndėrkombėtar nė Durrės, komision i cili do tė udhėhiqte dhe do tė bashkėpunonte me qeverinė e Vidit. Por zoti Uilliams duke e pa tė pamundur bashkėpunimin nė mes tyre dhe duke e pa se punėt po shkonin mbrapsht pse marrėveshja e Londrės e kishte mbjellė shumė ters farėn, e ma tepėr pse marrėveshja e Londrės caktonte njė princ kurse Vidi erdhi me titullin mbret, mbas shumė mundimesh pėr marrėveshje sa me kryengritėsit e Shqipėrisė sė mesme, sa me ata tė Jugut, u bind se kėto punė ishin tė kota dhe vendosi tė marrė njė masė tė fundit. Shkoi nė Shqipėrinė e Jugut ku pruri nė marrėveshje epirotėt kryengritės me vlonjatėt qė tė bashkoheshin e tė shpallnin pavarėsinė e tyre, gjithmonė me qėllim qė sapo tė zhdukej qeveria e Vidit e cila doemos nuk kishte jetė tė gjatė, ti bashkonte kėsaj pavarėsie edhe pjesėn e sipėrme tė Shqipėrisė. Mirėpo, posa muarėn vesh kėtė gjė diplomatėt e Europės me tė shpejtė dėrguan nė Vlorė dy luftanije qė pėrmbanin anėtarė tė komisionit tė Durrėsit, tė cilėt nėn hijen e topave tė fuqive tė mėdha tė Europės e ndaluan kėtė bashkim qė ky zotni me shumė mund e bėri. Atėhere zoti Uillliams u bind krejtėsisht qė veprat e fuqive tė mėdha me marrėveshjen e Londrės nuk patėn pėr qėllim ta bėjnė kėtė shtet tė lirė, por tė gjejnė shkaqė se si me e shtypur ma tepėr, e duke patur nė dorė kėtė dhe tjera fakte ky vendosi me e lėnė kėtė skenė mėkatesh, por njėherit me ngritur perden e me paraqitur komedinė tragjike dhe shpirtin e zi tė diplomacisė Europiane. I dhanė rastin Shqipėrisė nė Mbledhjen e Londrės pėr ta provuar nėse Shqiptarėt janė tė zotėt apo jo pėrsa paradėshirojnė. Por me mėnyrėn qė ata i kishin hartuar planet e tyre mund ti hidhnin hi syve tė gjithė botės duke e bėrė me e quajtur tė zezėn tė bardhė, e prandaj Shqipėria lėkundej atė kohė nė djepin e fatit herė mbi dhe, herė jasht gropės sė zezė tė tmerrshme e tė helmatisur. Gjindej ky djep pikėrsisht mbi gropėn e pafund, kur pėrfaqėsuesit kryesorė tė diplomacisė Europiane, tė mbuluar me maska fytyrė-njeriu, kishin vu tehėt e bajonetave tė tyre mbi litarėt qė varesh ky djep pėr ti pre e pėr ta lėshuar fatin e Shqipėrisė nė kėtė gropė vdekjeje qė tė mos mund tė ngrihesh kurrė. Pėr tė qenė korrekt ndaj pikpamjes njerėzore, kėta zotėrinj kishin filluar me pėrhapė fjalėn se ua dhamė provėn e lirisė Shqiptarėve por nuk po janė tė zotėt me e mbajtur dhe pėr fakt tregonin me gisht kryengritjet e brendshme, shkaktarėt e tė cilave ishin ata vetė. Pikėrisht nė kėtė kohė tė duhur e tė rrezikshme pėr Shqipėrinė, zoti Uilliams heq maskat qė iu japin pamje njerėzore kėtyre diplomatėve dhe nxjerr nė shesh fytyrat e tyre tė lyera me gjak tė pafajshėm e ia tregon me gisht botės duke deklaruar se tė fshehtat e kėsaj diplomacie janė shkaku i kaq gjakderdhjeve dhe deklaron pafajsinė dhe vujtjet e Shqiptarėve e mundimet e tyre pėr liri. Ai shpreh hapur se Shqiptarėt nuk janė tė egėr e tė rrezikshem, siē e thonė diplomatėt Europės, porse Shqiptarėt jane fisnike, janė trima, janė tė ndershėm, jane liridashes dhe kanė mikpritjen mė tė madhe nė botė. Kėto deklarata zoti Uilliams ia bėri mė tepėr popullit tė vet Amerikan duke iu lutur qė tė ndėrhyje sa mė parė pėr ti ndihmuar ketij populli nė tė drejtat trashėgimore qė kėrkon dhe nė varfėrinė e tij, shkakun e sė cilės ia ngarkon fuqive tė mėdha tė Europės. Pėrkthyesi Shaban Balla Tiranė, 20 Mars 1934 Faksimili i origjinalit Parathanje ________________________________________
Ballina e librit Shqipetaret, botuar nga Argeta LMC - Tiranė 1999 ___________________________
Botimi i libritShqiptarėt, Tiranė 1999 __________________________________
Letra e Prof.Dr.Rexhep Meidanit _____________________________________________ Parathėnie e botimit tė dytė Kur mu tregua ky libėr i vockėl e lexova menjėherė dhe pa vonesė, e rishtypa dhe e redaktova duke ruajtur pėrkthimin origjinal. Libri ėshtė shkruar para 90 vjetėsh, pėrkthyer e botuar nė Shqip para 70 vjetėsh dhe ribotohet pėr herė tė dytė tani. Falenderoj me kėtė rast pėrkthyesin Shaban Balla qė e kaloi nė Shqip veprėn e respektuar tė Xhorxh Fred Uilliamsit dhe dajėn tim Qazim Kuqashin qė kishte ruajtur njė botim tė tillė 70 vjeēar. Sė pari botimi apo ribotimi i njė libri tė tillė ėshtė njė gjė shumė e mirė, sepse shpreh respektin pėr njė njeri shpirtmadh e shpirtdrejtė si Xhorxh Fred Uilliamsi, pėr edukimin e shkollimin e tij dhe respektin pėr vlerat qė pėrcjell pena e tij. Nga ana tjetėr, ėshtė pėr tė ardhur keq qė ajo histori e dhimshme e Shqipėrisė e fillimit tė Shekullit XX, nė vend qė tė ishte pėr arshivė, vazhdon poshtėrsisht tė nėpėrkėmbet edhe nė kohėn e tanishme. Libri pohon thėnien popullore se tė huajt, akoma mė shumė armiqtė, kur gjejnė shesh bėjnė pėrshesh. Libri tregon sa tragjike kanė qenė (dhėmsurisht edhe janė) ndaj shqiptarėve pėrēarjet e shkaktuara nga armiqtė. I vetquajturi mbret Princ Vidi qėndroi nė Shqipėri nė periudhėn 7 Mars 3 Shtator 1914. Siē edhe shkruan Xhorxh Fred Uilliamsi, nga ajo rrėmujė mizore e Luftės I Botėrore shqiptarėt vetėm e pėsonin. Pena e Xhorxh Fred Uilliamsit pėrcjell rėndėsinė e vlerave njerzore qė duhet tė kenė udhėheqėsit qė organizojnė, drejtojnė apo udhėheqin shtetet. Vetėm njerėzit me mirėsjellje, me shpirtmadhėsi, fisnikėrisht tė respektuar, tė palodhur nė punė, me vullnet dhe trimėri janė ato qė kanė shkaktuar dhe udhėhequr pėrparimin e popujve. Xhorxh Fred Uilliams (1852-1932) lindi nė Dedham tė Masaēusetsit. U arsimua nė degėn e ligjeve nė Masaēusets mė 1872 dhe pas studimeve tė tjera u bė avokat. Gjatė viteve 1880-1887 kreu redaktime tė botimeve tė rėndėsishme ligjore nė vitet. Mė 1889, ishte anėtar i legjislaturės sė Masaēusetsit dhe gjatė viteve 1891-1993 ishte anėtar demokrat i Kongresit Amerikan. Gjate viteve 1913-1914 ishte Ambasador i SHBA nė Greqi dhe Mal tė Zi. Saimir Lolja Tiranė, 19 Tetor 2004 ____________________________________________ SH Q I P T A R Ė T T O K A DH E B A N O R Ė T
Tokė e Shiqipėrisė lemė tė hedh sytė e mij, Mbi ty, O nanė e mjerė e njerėzve primitivė. Bajroni tek Udhėtimi i Ēajlld HerolditBah! Shikoni kėto barbarė!" ka thirrur ēdo tiran qė ka shtyrė nė fatkeqėsi viktimėn e vet, kur mė nė fund e ka pa tė pamundshme me e bėrė skllav. Ngjarja e dhimshme e Shqipėrisė nuk i ėshtė treguar popullit tė Shteteve tė Bashkuara tė Amerikės. Ajo ka qenė zhdukur nė vendin e vet tė Bajronit dhe tė shteteve tė mėdha, tė cilėt kanė vendosur tė zhdukin nga faqja e dheut kėtė popull heroik. Nė sallat e errta tė diplomacisė Europiane pėr shekuj me radhė ka qenė mbyllur e munduar fati i Shqipėrisė. Edhe tani, me lot ndėr sy dhe krejt e dobėsuar nga robėrija dhe padrejtėsia e shekujve, ajo po nxjerr pėerpara duart thatanike pėr tė kėrkuar drejtėsi dhe liri; por akoma mė kot. Po, shpėrblimi i mėkateve ėshtė vdekja dhe kujdesi i drejtė i Perėndisė nxjerr pėrpara faktin se gjendja e keqe e sotme e Europės rrjedh drejtpėrsėdrejti po nga ajo politikė qė e pėrdori pėr Shqipėrinė. Megjithėse ka shumė pėr tė thėnė, dal pėrpara ta them unė kėtė ndodhi, tė pėrshkruaj tokėn, origjinėn, gjuhėn, zakonet dhe historinė e kėtij populli, intrigat e Europės pėr ta mbajte kėtė popull skllav tė Turqisė, mundimet dhe kėrkesat e drejta tė tij pėr liri dhe pavarėsi, dhe mė nė fund se si Amerika mund ta ndihmojė duke i prirė kėtij populli nė tė drejtat e veta. Toka e Shqiptarėve Valona ishte njė pjesė e vogėl e kėsaj toke prej sė cilės ata qė shkelėn Shqipėrinė krijuan emrin Albania nė shekullin XI. Emri i vėrtetė i kėsaj toke ėshtė Shqipėri dhe i popullit Shqiptar qė domethėnė toka dhe bijt e Shqipes. Shqipėria, nė mes tė Malit tė Zi dhe tė Austrisė kah Veriu, le Serbinė kah Lindja dhe Greqinė kah Jugu, dhe shtrihet 390km pėrgjate bregut Lindor tė Adriatikut. Ajo ėshtė shumė afėr bregut Italian ku qytetet dhe portet prej Brindisi deri nė Venedik duket sikur duan me thėnė se janė kryenaltė me pėrparimin dhe lumturinė e tyre pėrpara anės tjetėr tė shkretė tė detit tė fqinjės sė vet. Si nė Jug ashtu edhe nė Veri tė Shqipėrisė ka porte tė bukur dhe liqenj tė mėdhenj e tė mrekullueshėm. Buza e Drinit dhe liqeni i Shkodrės, tė cilėt janė tani pothuaj tė pavozitshėm, duhet qė nėpėrmjet tyre tu zhvillonte njė tregti e madhe e pėrgjithme. Katėr porte tė tjerė pėrgjatė bregut Shqiptar janė pa mole dhe pa farė pėrmirėsimi. Lumenjt janė tė mbushur e tė pavozitshėm, ndėrsa pyje tė mėdhenj po kalben nė balta e moēale. Fusha tė mėdha e pjellore shėrbejnė vetėm si njė kullote e dobėt pėr tufat e dhenve tė njė race shumė tė dobėt; i vetmi plug ėshtė parmenda e drunjtė e Romės sė lashtė. Minierat e punuara prej Romakėve dhe Venecianėve janė zhdukur nga pamja dhe sdihet fare ku janė. Pėrveē rrugės Egnatia, njė tregues i pushtimit Romak, ska rrugė dhe fuqi tė mėdha ujrash shkojnė kot, sepse ska asnjė central elektrik. Nuk ka bankė dhe ka shumė pak tė holla; nuk ka njė zyrė postare tė vendit veē atyre tė tė huajve. Ka shumė pak gazeta dhe libra; shumė rrallė lėviz ndonjė lloj maqine dhe madje ska as qeveri tė vendit. Ministri i Punėve tė Jashtme tė Italise, i shquari San Xhuljano, bėri njė pėrshkrim se si mbėrriti nga bregu i detit deri nė Shkoder, qyteti kryesor, hypur mbi kalė, nėpėr fusha, moēale, ferrishte e baltra, mbi njė rrugė tė verbėt, ndėrsa gjatė rrugės sė tij nė njėrin krah kalonte i bukuri lumė pengues dhe i pavozitshem, i cili me pak shpenzime mund tė bėhet qė tė kalojnė nėpėr tė prej qytetit deri nė det vaporė prej mė se tre mijė tonelatash. E pamundur! Nė zemėr tė Europės tė ndodhet njė shkretirė kėsi soji, por qe njė fakt. Nė tė vėrtetė kjo rrjedh nga se ky vend ka mundėsira pėrparimi mė tė mėdha se ēdo shtet tjeter i Ballkanit por qė Europa e ka pa tė arėsyeshme me e bėrė kėtė vend tė mjerė e tė shkretė. Ky vend zė pozitėn gjeografike mė tė mire nė Europe; ai ėshtė ēelsi i tregtisė sė Ballkanit dhe porta e kalimit pėr nė Lindje. Me gjithė kėtė, sot nuk ka asnjė udhė hekuri qė ti pėrshkojė Ballkanet prej Adriatiku nė atė mėnyrė qė kjo tė jetė njė vijim i linjės Austriake.
Faksimili i origjinalit tė libritShqiptarėt Kur Princ Vidi dhe pėrfaqėsuesit e gjashtė fuqive tė mėdha e bėnė Durrėsin kryeqytet tė Mbretėrisė, ata sot zunė njė vend tė keq, njė katund tė qelbėt, porse Durrėsin nėn emrin Epidamus siē quhej nė kohėt e vjetra Ciceroni dy mije vjet pėrpara e pėrshkroi si njė vend tė bukur, tė madh e tė lulėzuar. Nė atė kohė ishte njė qendėr e madhe tregtie, por sot sikurse edhe fqinji i tij Tivari nė Veri, qėndrojnė si njėmendore e mėkatit tė shkatėrrimit turk. Nė tokėn e Epirit ku sot 600000 frymė rrojnė mjerisht, nėn Pax Romana rronin 4000000 nė lumturi. Do tė shohim mė vonė se jo natyra por arti i zi e zbriti kėtė vend nga lumturia e hershme nė gjendjen e dhimshme e tė mjeruar tė sotme. Kjo u qeth e u shkurtua nė traktatin e Berlinit, nė ndarjen e Ballkanit dhe nė marrėveshjen e Londrės, saqė askush smund tė dije sot sipėrfaqen dhe popullsinė e saj. Mund tė jetė e madhe sa shtetet Konektikat dhe Masaēuset bashkė dhe popullata mund tė ēmohet nga 500000 nė 1500000, por mesatarisht mund tė jetė 750000 shpirt. Shkodra ka 40000 banorė dhe me pak pėrjashtime ky vend pėrbėhet prej katundesh. Origjina e Shqiptarėve Mbrapa nė kohėt parahistorike, para se poetėt e Homerit tė kėndonin pėr perėnditė e tyre dhe heronjtė e pėrrallave, pėrpara se tė shkruhej gjuha greke, rronte njė popull i qujtur Pellazg. Herodoti (484-425 p.e.s.) iu vesh Pellazgėve historinė e cila kėto i pėrmend shumė mė parė se sa qytetėrimin e grekėrve; punimi i ashpėr qė mbulon anėt e Panteonit nė Athine akoma quhet Pellazgjik. Kėta ndėrtuan mure tė mėdhenj qė quhen ciklopike dhe pėr tė cilėt Prof. Pokok thotė qė qenė ndėrtuar shumė mė pėrpara se tė egzistonin grekėrit e Homerit. Prej kėsaj race tė fortė parahistorike mbetėn vetėm Shqiptarėt. Vetėm nė kohė tė vona u shkoqit se Pellazgėt qenė Ilirianėt e vjetėr, e para degė Indo-Europiane, perandoria e tė cilėve shtrihesh qė nga Azia e Vogėl deri nė Adriatik dhe nga Veriu deri nė Danub. Nga studimet e shkrimtarėve tė rinj, si Prof. Maks Myller dhe Prof. Pot, nė gjuhėn Shqipe u bė e qėndrueshme kjo origjine. Kėto Ilirianė, qė rrojnė akoma nė Shqipėri si Toskė, u shpėrndanė edhe nė Itali dhe njihen si Toskė, Toskanė, Etruskė. Ėshtė e kotė tė kėrkohet pėr perėnditė e Greqisė nė etimologjinė e gjuhės sė saj. Nė gjuhėn Shqipe kėto janė shumė tė qarta dhe domethėniet e tyre shumė tė drejta. Pėr shembull, Kaos ėshtė hapsi, hapėsira; Erebus, biri i Kaosit, ėshtė er-het-os, me e bėrė tė errėt; Uranos ėshtė I-Vran-os, domethėnė zana e reve, vranėt; Zeus, Zaa, Zee, Zoot-Zot, zė rrufe; Athena ėshtė E thėna, me thėnė fjalėn; Nemesis, nemės, domethėnė nam, thirrje e djallit; Muse, Mosois, ėshtė mėsuesi; Afėrdita domethėnė afėr ditės, agimi. Kur do tė jetė studiuar mirė gjuha Shqipe dhe kur do tė jenė zhvarrosur gojėdhanat e saj, atėhere shumė nga veprat e Homerit do tė rishkohen dhe ca nga ato do tė jetė nevoja edhe tė korigjohen. Herodoti nuk e pati ditė qė emrat e heronjve tė veprės sė Homerit ishin fare qartė nė gjuhen Pellazgjike. E deri edhe emri i vet i Homerit mund tė gjurmohet nė gjuhėn Shqipe: I mirė, dhe nė formėn Imiros do tė thotė poezia e mirė.
Flamuri kombėtar Nė gjuhėn Shqipe ėshtė Agamemnon, Ai-ge-mendon, ai qė mendon; Ajaks, ai gjaksi, gjakderdhės; Priamos, Bir-i-amės, biri i amės e me kuptim ironik Biri i tokės, i vendit; Akili, i qiellit, njė i zbritur nga qielli; Odiseu, i udhės, udhėtari, aji qė shėtit; Ithaka, i thak, idhnak; Droilos, Droili(os), ai qė druhet, frigac. Shumė tė tjera mund ti shtohen kėsaj liste. Nuk ėshtė ēudi nė se njerėzit qė kanė studiuar gjuhėn Shqipe tė thonė se kjo ėshtė gjuha origjnale e Homerit dhe qė grekėrit e morėn nga poetėt Pellazgjike tė shumtėn e kėngėve tė trimėrive dhe ato heroike. Sa dituri e madhe e pret arkeologun kur toka Shqiptare do tė hapi thesarin e historisė Pellzagjike! Kėta dhe shumė rrjedhime tė tjera provojnė qė Shqiptarėt sot janė mbi tokėn e tė parėve dhe flasin gjuhėn e stėrgjyshėve tė tyre. Edhe pėrpara se dega helene tė njifej nė malet e Thesalisė, Shkodra, qyteti kryesor i Shqipėrisė, qe pa dyshim kryeqyteti i mbretėrisė madhėshtore tė Ilirisė. Shqipja qe gjuha amtare e Aleksandrit tė Madh qė pushtoi botėn dhe e Pirros sė Epirit, njė nga gjeneralėt mė tė mėdhenj qė pėrmend historia dhe pėrballues i fundit i ushtrive pushtuese Romake. Njė tragjedi, pėrtej pėrfytyrimit tė tragjedistit, ėshtė kjo qė njė racė e vjetėr dhe e fortė erdhi nė njė gjendje kaq tė keqe dhe mizore, gjė e cila shikohet si skandal i qytetėrimit Europian. Nuk ėshtė pėr ēudi qė otomanėt nuk lejuan ndonjė gėrmim nė tokėn Shqiptare, sepse ajo mund ti sillte ndėrmend kėtij populli lulėzimin e parė. Vendasit e Shqipėrisė Nuk janė turq sikurse shumė e mendojnė; pėrpara kanė qenė tė gjithė tė krishterė, por gjatė shekujsh pjesa mė e madhe ėshtė kthyer nė besimin mohamedan. Shumė prej malsorėve janė katolikė, ndėrsa nė Shqipėrinė e Jugut pothuajse kisha greke ėshtė krejtėsisht e pranueshme pėrveē mohamedanėve. Gjuha shqipe ėshtė aq e dallueshme nga gjuhėt tjera tė Europės sikurse ėshtė gjuha Kelte dhe Baske. Ata skanė literaturė veēse pak libra tė priftėrinjve katolikė; as alfabet tė qėndrueshėm nuk kanė akoma. Nė shkollat e pakta turqit nuk kanė lejuar qė tė mėsohet gjuha e tyre dhe nuk janė shumė ata qė dijnė me shkruajtur e me lexuar. Historia e Shqipėrisė ėshtė njė shėnim i gjatė shkeljesh, plaēkitjesh dhe gjakderdhjesh. Kėngėt e tyre tregojnė, theksojnė, vetėm lufta e trimėrira. Tė gjitha shkeljet e Europės mizore e kanė pėrshirė kėtė vend me zjarrm e shpatė. Mbasi vdiq heroi Gjergj Kastrioti qė mbajti larg nga Shqipėria pėr 24 vjet ushtritė e sulltanit duke i zhdukur nga faqja e dheut njėrėn mbas tjetrės, otomanėt mundėn ta pushtojnė Shqipėrinė dhe e mbajtėn nėn zgjedhė pėr mė se 450 vjet. Pėrveē popullit tė fushave, tė cilėt i ka vrarė mė shumė zgjedha e robėrisė, pėrgjithėsisht Shqiptarėt janė trima e luftetarė tė fortė. Malėsori nuk del kurrė prej shtėpisė sė tij i pa armatosur, e deri bariu mban tufėn e vet i armatosur deri nė dhėmbė. Lufta ka qenė i vetmi besim i tyre; biles ata thonė: aty ku ėshtė shpata aty ėshtė besimi. Djali rritet pa farė edukate ose disipline pėrveē se pėrdorimit tė armėve. Nė ushtrinė turke ai mėsoi se si me vjedhė e me grabitė; nė shtėpinė dhe vendin e vet zyrtarėt dhe tagrambledhėsit e pengonin nė kursimet, punimet dhe industritė. I rritur nė njė atmosferė dhune dhe vjedhje, edhe urija shpesh here e ka shtėrnguar tė fitojė rrojtjen e tij si tė mundet, qofte edhe prej armikut qė i ka shkelė nė votėr. Nuk duhet shikuar pėr ēudi pse vjedhja qė i bėnin turqve quhesh patriotizėm i lartė. Pa dyshim kėta malėsorė janė tė egėr dhe tė pamėshirshėm nė mėsymje ose nė mbrojtje. Qė kėta kanė edhe zakone tė kėqija ska nevojė pėr vėrtetim, porse janė rritur nė njė atmosferė pesimiste. Njė popull fisnik Ky popull ėshtė shembulli mė i madh i tė mbajturit tė moralit dhe meritave tė trashėguara, pėr fisnikėrinė dhe pėr kapacitetin e tij qė, megjithėse pėr shekuj me rradhė ka qenė nėn ndikimin tiranik dhe zhvleftėsues, e mban prap kryet lart, nuk i ka humbur shpresat e veta dhe gjithnjė thotė se jam Shqiptar, qoftė edhe nė mes tė zjarrmit. Dhe pėr kėtė ky meriton tė gradohet me njė listė tė gjatė virtytesh tė pastėrta e shembullore. San Xhiljano thotė se Shqiptarėt janė egoista tė radhės sė parė. Sigurisht ata nuk janė njė racė qė shtrohen dhe kėrrusen nga frika. Trimėrija e tyre ska kufi; ata e pėrballojnė vdekjen dhe fatkeqsinė e tyre pa u trembur. Fjala e besės pėr ta ėshtė shumė mė e shenjtė se sa bėmat e mėdha tė popujve tė qytetėruar dhe mikpritja e tyre vijon deri sa mos tu mbetet mė kurrgjė. Virtytet e grave tė tyre janė tė trashėguara dhe vdekja ėshtė dėnimi i zakonshėm dhe i shpejtė nė rast tradhėtie ose imoraliteti. Ndjeshmėria e tyre nė ēnderime dhe fėmijė ėshtė shumė mė i madh se sa nė rrena e shpifje dhe kėto raste mbarojnė gjithmonė nė gjakmarrje. Nė asnjė vend tjetėr tė botės nuk ėshtė ma e sigurte gruaja nga fyerjet se sa nė Shqipėri; ai qe vret njė grua bie nga vlefta dhe e humb emrin e famėn. Bajroni e nderon nė kėtė mėnyrė besnikėrinė e Shqiptarėve nga pėrvoja vetjake qė pati prane tyre: Tashpėr janė djemtė e Shqipėrisė, e me gjithė kėtė nuk u mungojnė virtytet, tė ishin ato virtyte mė tė pjekur; Ku ėshtė armiku qė ua ka pa shpinėn e shtegun ta lirojnė? Fortesat e shtėpitė e tyre nuk janė mė tė sigurta kurrė, sa ata vetė nė kohėra turbullimi e nė rast nevoje; Sa e rėndė ėshtė mėrija e tyre, por kur ta falin, miqėsia ėshtė fare e sigurtė; Kur mirėnjohja ose fisnikėria me derdh gjakun i thėrret, tė patrembur shkojnė pėrpara kudo qė ti ēojė udhėheqėsi i vet.
Ballina e librit Shqiptarėt, tė George Fred Williams Kaq tepėr e admironte Bajroni kėtė popull saqė Shelli e thėrriste atė me emrin pėrkėdhelės ALBI. Malėsori dallohet nga qytetari. Veshja pėrgjithėsisht ėshtė si veshja kombėtare e Greqisė. Fustanella, njė fustan i bardhė qė mbėrrin deri ke gjuri, ēorape tė bardha mbulojne puplat e kėmbėve, kėpuce me maja tė kthyeme e me tufa mbi ta, rrypi i mesit i mbushur me armė, xhamadani me mėngė tė lėshuara mbrapa dhe qeleshe. (Xhorxh Fred Uilliams ka vizituar vetėm bregun e jugor tė Shqipėrisė, prandaj pėrshkruan kostumin popullor jugor Shqiptar shėn. pėrkth.). Ky popull rron nė formėn prindėrore, domethėnė plaku i shtėpisė nderohet dhe shquhet pėrmbi tė tjerėt dhe tė gjithė e dėgjojnė. Vajzat nderojnė dhe ndigjojnė nanėn. Iu mbarohet mė parė ēdo dėshirė prindėve e pastaj tė tjerėve. Tek ky popull nderimi pėr moshėn ėshtė njė tipar i veēantė. Janė shumė zemėr mirė pėr njėri tjetrin, ndihmojnė shoqi shoqin nė rast rreziku apo nevoje, kanė respekt pėr eprorėt e tyre dhe e mbajnė besėn me drejtėsi e me ndėrgjegje tė pastėr. Nė mes tė tyre flasin njė gjuhė tė zbukuruar, pėrdorin shprehje tė pastra dhe tė prishurit e gojės shpaguhet pa vonesė e ngadonjėherė shumė rėndė. As me qeshje nuk pėrdoret gjuhė pėrdhosėse. Mikpritja ėshtė nė kulmin e saj nė Shqipėri. Njė sulm po ti bėhet mikut nė ēdo mėnyrė qoftė, ėshtė njė ēnderim i madh pėr tė zotin e shtėpisė e pėr gjithė fisin e tij. Ai qė grabit ose vjedh mikun, sipas zakonit tė vendit dėnohet shumė rėndė, ose me vdekje ose nxirret jashtė fisit. Burrat janė tė gjatė, Gegėt nė Veri janė mė tė gjatė se Toskėt nė Jugė; gjithashtu mė tė fortė dhe mė tė rreptė. Njė shkrimtar e pėrshkruan lėvizjen e malėsorėve tė Veriut si tė dhive tė egra qė i ngjiten majave e shkėmbinjėve mė tė mprehtė dhe zbresin pa pikė frike nga kėto vende, qė kur i sheh thua se asgjė e gjalle smund tė shpėtoje nga ato. Besa ėshtė tradita mė e shenjtė; kur njėri ka besėn e njė personi tė mirė tė njėrit fis, ēnderimi mė i madh e pret thyesin e saj prej personit tė atij fisi. Besa e Shqiptarit jo vetėm qė mbahet dhe mbrohet me vullnetin mė tė mirė, por Shqiptari po tė jetė nevoja jep edhe jetėn pėr tė mbajtur besėn e dhėnė. Njė udhėtar nėn fjalėn e besės ėshtė nėn mbrojtje tė shenjtė. Zakone gjakmarrje Gjakmarrja ėshtė njė traditė e Shqiptarėve, por e rregulluar mbas ca ligjeve dhe zakoneve tė vendit qė caktojnė kur, kush dhe si ėshtė e drejtė njė gjakmarrje. Nė kėto raste qeveria nuk pėrzihet, edhe nė qoftė se ndėrhyn do tė ndjekė zakonin e vendit mė tepėr se ligjin. Ky lex talionis, rregull qė jep tė drejtė qė tė shpaguhet njė dėm i ndėrsjelltė ose si i thonė, njė sy pėr njė sy e kokė pėr kokė, jo vetėm qė hyri nėpėr ligje gjatė shekujve, por edhe nėpėr besime. Gjykohej se shpirti i tė vrarit nuk ka qetėsi deri sa tė vritet gjaksori. Nė Shqipėri familjes ose trashėgimtarve nuk u mbetet gjakmarrja vetėm pėr vrasje, por edhe pėr ēeshtje nderi grash. Gjaqet shpesh herė shtrihen deri nė bajraqe, fise, dhe shpagime gjaqesh shumė herė kanė kapėrcyer katunde e krahina. Ligjet turke nė kėtė vend nuk jepnin ndonjė farė drejtėsie; madje i nxitnin kėto zakone pasi ato shkaktonin pėrēarje, grindje dhe armiqsira tė mbrendshme ndėrmejt Shqiptarėve, gjėra qė i lehtesojnin barrėn Turqisė pėr tė zbatuar mė tepėr tiraninė dhe robėrinė. Me ardhjen nė fuqi tė ligjit tė krimeve, ky zakon ndoshta do to zhduket me kohė sikurse nė rastin e Malit tė Zi. Gratė Shqiptare Ndėrsa, si dhe nė shtetet tjera tė Ballkanit, gruaja bėn tė gjitha punėt, si nė fushė ashtu edhe nė shtėpi, ajo shikohet mė me respekt dhe zė njė pozitė mė tė lartė se gruaja e Lindjes. Njė grua mund tė shėtisi prej njė ane tė Shqipėrisė nė tjetrėn pa farė dyshimi, bile edhe njė burrė qė mund tė ndodhet me tė, nga shkaku i gruas ėshtė i sigurtė. Nė qoftė se njė vajzė e fejuar le tė fejuarin e vet, ajo e ngarkon familjen e saj me njė gjak tė cilin e ka tė drejtė i fejuari i saj. Pėrveē atyre tė qytetit, nusja nuk merr pajė nga ati i saj, pėrkundrazi dhėndri i paguan njė shumė tė hollash tė atit tė vajzės; pėr gratė e veja paguhet gjysma. Ndėr gratė Shqiptare dashuria dhe bukuria nuk luajnė njė rol me rėndėsi. Ēka ia shton rėndėsinė gruas pranė burrit ėshtė tė pjellurit; dukė shtuar femijėt, shtohet edhe pozita. Nuk egzistojnė gjėkundi gra mė tė virtytshme se nė Shqipėri. Brez i fuqishėm Gjaku i Shqiptarėve ėshtė gjak burrėrie. Shqiptari i ka dhėnė Turqisė gjeneralėt dhe ministrat mė tė mirė. Vėllezėrit e tyre nė Itali, Toskanėt, vunė themelet e vertetė tė madhėshtisė sė Romės. Pesė perandorė tė Romės qenė bij malėsorėsh Ilirianė; ata e forcuan racėn Italiane. Nė grykat dhe nė malet e Atikės gjuha Shqipe ėshtė nė pėrdorim edhe sot. Nė pėrpjekjet e Greqisė pėr liri, Shqiptarėt lanė emra fame. Ata trazohen me tė tjerėt, por nė trazim nuk bashkohen, domethėnė nuk i pėrziejnė gjakun dhe zakonet e tyre. Tė ruajturit e gjuhės dhe tė zakoneve tė veta nėn thembrėn dhe tiraninė e shekujve tregon mundėsitė e njė race tė fortė e tė pamundėshme. Do tė shohim se si Europa e pėrdori kėtė ēelės tė Ballkaneve pėr tė mbajtur mbyllur dyert e mėshirės e tė dritės mbi njė popull, i cili tani po lutet pėr pavarėsi e liri. Ngatėrresat e fuqive tė mėdha Djali im, ti nuk e di se me sa pak mėshirė qeveriset bota. Uksensherna, kryeministėr i Suedisė, 1612 Shqipėria, njė vend kaq i vogėl e i prapambetur, pa kurrfarė qytetėrimi, pse luan njė rol kaq tė madh nė politikėn e Europės? Ėshtė e nevojshme qė ti pergjigjem kėtu kėsaj pyetje, pėrgjigjia e sė cilės trajton pėrmbajtjen e ndėrlikuar tė diplomacisė Europiane. Pėrgjigjia e shkurtėr ėshtė se situata gjeografike e Shqipėrisė paraqet probleme politike edhe mė tė gjėra se ato tė parashtruara prej shteteve tė tjerė tė Ballkanit. Gjendja e Shqipėrisė ėshtė njė faktor kryesor i problemit tė Lindjes, mbasi kjo ėshtė udha natyrale e kalimit prej Adriatikut nė Lindje. Pėrveē kėsaj ėshtė edhe pikėrisht vendi pėr daljen e tregtisė sė Ballkanit dhe sė fundi ajo ka nė dorė komandėn e hyrjes nė Aariatik nė ngushticėn e Otrantos. Portet e saja, me portin nė detin Egje tė Selanikut dhe tė Bosforit, janė ēelsat e dyerve tė Europės Lindore pėr nė detin Mesdhe. Pėr tė marrė nė dorė kėta ēelsa diplomacia e Europės ka punuar pėr dy shekuj rresht. Pėrjashtimi i Rusisė nga deti Mesdhe Pėrmbi tė gjitha del e dukshme figura e Rusisė, qėllimi kryesoer politik i sė cilės ka qenė me patur kalim tė lirė nė detin Mesdhe. Pėr kėtė qėllim ajo e pa tė arsyeshme shkatėrrimin e Turqisė. Nė vitin 1711, Pjetri i Madh thirri nė ndihmė shtetet sllave tė Serbisė, Sllovenisė, Maqedonisė, Bosnjės, Hercegovinės, Kroacisė dhe Malit tė Zi pėr tu bashkuar me tė nė njė luftė fetare e racore pėr tė liruar tė krishterėt ortodoksė dhe gjithė popujt qė flasin gjuhėn sllave nga zgjedha otomane. Qė prej asaj kohe, Rusia dhe Turqia kanė qenė nė njė ndeshje tė pėrhershme dhe Rusia ėshtė bėrė mbrojtėsja dhe ndihmėsja e shteteve sllave. Kėto kondita iu paraqitėn parlamentit prej Sir Eduard Greit (Ministėr i Jashtėm i Britanisė), parlament i cili ishte vendi i zakonoshem i diplomacisė Europiane nė tė kaluarėn. Ėshtė pėr tu shėnuar se shtetet qė emėroi Cari i Madh, bashkė me Hungarinė dhe Poloninė, formonin njė rreth tė fortė popujsh sllave kundrejt Austrisė Gjermane. Ėndrra pėr ti bashkuar kėta popuj nė njė perandori sllave qe njė lumturi pėr Rusinė dhe Serbinė, por njė tmerr pėr popujt Gjermane dhe pėr tė gjithė Europėn Perendimore. Nga frika e kėsaj fantazme tė njė perandorie sllave, fuqitė e Europės kanė ndenjur tė bashkuara pėr tė mos e lėnė Rusinė e as aleatėt e saj sllave me zėnė vend ose me krijuar ndonjė kalim pėr nė detin Mesdhe.
Shteti bullgar sipas marrėveshjes sėShėn Stefanit 1878 Por fakti kryesor qė i takon Shqipėrisė ėshtė se fuqitė Enropiane e pėrkrahėn sundimin turk nė Europė dhe e mbrojtėn atė kundra Rusisė pėr tė vetmen arsye se zhdukja e Turqisė nga Adriatiku deri nė Stamboll do tė shkaktonte ndarjen e kėtyre vendeve fqinjėve tė tjerė, dhe nė kėtė menyre do tė hapej ēeshtja e madhe e sllavėve pėr tė dalė nė detin Mesdhe. Lufta Krimesė u bė prej Anglisė dhe Francės pėr tė mbrojtur Turqinė kundra Rusisė dhe pėrfundoi me traktatin e Parisit nė tė cilin pavarėsia e Turqisė u garantua dhe u sigurua. Ajo u pranua qė tė marrė pjesė nė marreveshjet e fuqive Europiane, kurse popujt e krishterė tė Lindjes u lanė nėn mėshirėn e dobėt tė Sulltanit. Ishte pėrpara kėsaj lufte kur Car Nikolla parashtroi qė perandoria turke tė mos njihej nga ana e Rusisė dhe Anglisė, por kjo e fundit nuk e pranoi kėtė kėrkesė. Traktati i Berlinit Nė vitin 1878, Rusia pushtoi Turqinė dhe ndaloi nė dyert e Stambollit. Traktati i Shėn Stefanit u bė nė mes tė dy ndėrluftuesve dhe me tė cilin mjeshtėrisht Rusia pėr tė mirėn dhe pėrdorimin e vet krijoi njė shtet tė madh Bullgar, qė nga ana Jugore do tė shtrihej deri nė detin Egje duke pėrfshirė edhe portin e Selanikut. Kjo shkaktoi mbledhjen e shpejtė tė fuqive Europiane tė cilat bėnė traktatin e Berlinit. Ky traktat ndaloi formimin e shtetit Bullgar tė projektuar dhe vuri nė heshtje kėrkesat e Rusisė pėr tė pasė njė port nė detin Mesdhe. Serbia, Rumania dhe Mali i Zi u shpallėn shtete tė pavarura. Njė hartė e kohės sė fundit do tė tregoje se traktati e la njė copė tė Ballkanit akoma nėn sundimin turk, e cila shtrihej prej Adriatikut deri nė Stamboll dhe pėrmblidhte Bosforin, Selanikun, Maqedoninė dhe Shqipėrinė. Shtetet sllave tė Bosnjes dhe Hercegovinės nė Adriatik iu dhane Austrisė. Qe njė kėmbėngulje e vendosur pėr Europėn qė tė mos lejonte shtet sllav tė kishte njė dalje nė detin Mesdhe. Skllavėria dhe robėria e tė shkretės Shqipėri nuk u bisedua; kjo ishte viktima e parimit tė kėsaj diplomacie tė Europės.
Kongresi i Berlinit - Qershor 1878 Kėrkesat e Serbisė nė Adriatik Lufta Ballkanike mė 1912 nuk u prit me sy tė mirė nga fuqitė Europiane. Historia e saj ėshtė e njohur por nuk ėshtė kuptuar krejtėsisht nė Shtetet e Bashkuara tė Amerikės se dy gjėrat mė me rėndėsi tė kėsaj lufte ishin marrja e portit tė Selanikut dhe tė porteve tė Shqipėrisė. Kėta ishin vend-daljet natyrale tė tregtisė sė Ballkanit dhe vend-shkarkimet e hekuradhave tė ardhshme. Edhe Austria priste me padurim ndonjė rast pėr tė shtirė nė dorė portin e Selanikut, por shteti serb kėrkonte mbi gjithė tė tjerat njė port pėr lėvizjen tregtare tė tij. Ajo ishte e mbyllur dhe e izoluar larg detit dhe nė qoftė se shkeljes sė tokave tė huaja i jepte tė drejtė, Serbia pa turp mund tė kėrkojė njė vend-dalje nė det. Grindja e shteteve tė Ballkanit nė mes tyre u bė shkak qė gjashtė fuqitė e mėdha tė Europės tė marrin nė dorė frenat dukė ndėrhyrė qė ti pushonin kėto grindje. Austria dhe Italia rivale Nė kėtė kohė duhet pėrmendur edhe njė fazė tjetėr trazimesh nė Shqipėri. Austria dhe Italia urdhėrojnė ose komandojnė detin Adriatik pėrveē ballit tė Shqipėrisė. Kėta dy shtete kanė pritur me padurim vite me rradhė rastet pėr tė shtirė nė dorė portet e kėtij vendi. Ata kanė shpenzuar tė holla duke mbajtur nė Shqipėri agjentė dhe shkolla pėr tė shtuar ndikimin e tyre mbi kėtė popull. Tė dy kėto kanė pritur ditėn kur i sėmuri i Lindjes do tu varrosej nė anėn tjetėr tė detit Egje. Mbi dy pika Austria dhe Italia qenė posaēėrsisht nė marrėveshje: e para, qė asnjėra prej tyre tė mos sundonte Shqipėrinė dhe e dyta qė asnjė fuqi tjetėr tė mos vendosej nė Adriatik. Nga pikpamja diplomatike e pėrgjithshme, kjo nuk qe njė gjė shume e pa arsyeshme. Pse, po tė kish nėn sundimin e vet Austria Shqipėrinė, ajo do tė gjendej vetėm 74 km larg bregut Italian nė mės tė Vlorės dhe Otrantos. Dhe, po tė bėhej Italia sunduese e Shqipėrisė, do ta kthente Adriatikun nė njė gji tė Italisė duke e bėrė il mare nostra, sikurse italianėve u pėlqen ta thonė. Nė anėn tjeter, ēdo fuqi detare me zotėrimin e Shqipėrisė do tė ishte njė kėrcėnim e kanosje pėr tė dyja, Austrinė dhe Italinė. Perandoria sllave Plani pėr njė perandori sllave ushqehesh mė tepėr prej Serbisė nėn emrin e krijuar Serbia e Madhe. Edhe Mali i Zi ėshtė bashkuar me kėtė plan; qė tė dy duke qenė nėn kujdesin e Rusisė, mbrojtėses sė tyre tė betuar. Me njė perandori tė tillė, provincat sllave, Bosnja, Hercegovina dhe Dalmacia, mė lejen ose hapjen e Austrisė, do tė bėnin tė mundur daljen e Malit tė Zi dhe tė Serbisė nė Adriatik. Shumė u zemėruan kėto shtete kur mė 1908 Austro-Hungaria zgjeroi sundimin e vet mbi Bosnjen dhe Hercegovinėn dhe i bėri kryekėput tė vetat. Kur tė gjashtė fuqitė e mėdha e patėn mbaruar Konferencėn e Londrės mbi ndarjen Ballkanike, ato ndoqėn po ata parimet e vjetra pėr tė mos lejuar shtetet sllave me takuar detin Mesdhe. Turqia pothuaj se qe terhequr nga Ballkani dhe njė problem i madh gjendej mbi tryezėn e fuqive Europiane. Kėto e zhvilluan kėtė duke i dhėnė portin e Selanikut Greqisė dhe duke krijuar shtetin e pavarur tė Shqipqrisė. Nė kėtė mėnyrė varroseshin shpresat e Serbisė, e cila nė kėtė kohe ėshtė ēuar nė kėmbe dhe ka shkelur Shqipėrinė ndėrsa Mali i Zi ka pushtuar Shkodrėn. Shqipėria dhe lufta botėrore Nė kėtė plan veprimesh Austria dhe Italia ishin pa kundėrshtim fuqitė lėvizėse dhe princi trashėgimtar Franz Ferdinandi i Austro-Hungarisė shikohej si kujdestar i parimit tė tyre. Serbia mjaft e zemėruar qė prej vitit 1908, tani u tėrbua dhe pa dyshim demonstratat e saja kundėr Austro-Hungarisė qenė tė rrepta dhe kėrcėuese pėr hakmarrje. Qellimi i gjallė i Europės pėr tė pėrjashtuar Rusinė dhe aleatėt e saj nga deti Mesdhe shihet edhe nga fakti se kur Austro-Hungaria mori Bosnjen dhe Hercegovinėn pėr pak qe duke u shkaktuar njė luftė Europiane dhe vepra e krijimit tė shtetit tė pavarur Shqiptar sigurisht qe duke ndezur njė ndeshje tė pėrgjithshme. Mėria e madhe kundra Austro-Hungarisė natyrisht iu drejtua princit trashėgimtar dhe vrasja e tij nė Sarajevė keqėsoi pa masė marrėdhėniet midis Austro-Hungarisė dhe Serbisė. Mbas kėsaj, ngjarjet rrodhėn shumė shpejt. Austro-Hungaria i diktoi ultimatum Serbisė dhe me kundėrshtimin e tij i shpalli luftė. Rusia qiti zėrin se kjo ishte puna e saj dhe brenda pak diteve pesė prej fuqive tė mėdha u gjendėn nė ndeshje tė vazhdueshme. Po tė kish pėrmbushur Europa dėshirat e Serbisė pėr njė skelė nė Shqipėri, kjo klimė e tmerrshme nuk do tė vinte. Zotėrimi ose sundimi mbi Shqipėri qe pa dyshim shkaku qė u shkaktua kjo luftė qė po pėrfshin kontinentin e Europės. Kjo ėshtė historia e diplomacisė Europiane nė Ballkan, me gjithė se shumė shkurt ėshtė pėrshkruar. Prandaj pėrshtatet posaēėrisht titulli "Ngatėrresat e Fuqive tė Mėdha".
Shqipėria etnike Faji i diplomacisė Europiane Nė qoftė se me tė vėrtetė bashkimi sllav ėshtė njė kanosje pėr qytetėrimin Perendimor, sigurisht historia e diplomacisė pėrkundrazi ndryshon kur Rusia tė ketė siguruar aleatė tė fuqishėm nė Perėndim pėr shkatėrrimin e Gjermanisė, pengesėn mė tė madhe tė triumfit tė saj. Por nė qoftė se ky bashkim ėshtė vetėm njė pėrrallė e shpikur ose njė arsyetim jo i vėrtetė, atėhere diplomacia Europiane duhet tė quhet fajtore ndaj krimit qė bėn duke mbajtur Ballkanet nėn zgjedhėn e dobėt tė Turqisė. Nė njėrėn anė prej kėtyre dy ēengelave, qė janė pėrgjigjia e kėtij problemi, duhet tė varet kjo lloj diplomacie. Edhe nė qoftė e vėrtetė se kanosja sllave qe njė pretendim dhe qė shtetet e mėdha deshėn vetėm me gjetur shkak pėr tė mbajtur Rusinė larg nga deti Mesdhe, vuajtjet dhe fatkeqėsirat e Shqipėrisė varen mbi dyart e tyre sepse Shqipėria vuajti vetėm prej fajit tė tyre. Me tė vėrtetė me sa pak mėshirė qeveriset bota! Po to kish prishur Europa njė shekull mė parė sundimin otoman nė Europė, patjetėr faqja e qytetėrimit tonė do tė ishte ndryshe. Shtetet e Ballkanit do tė kishin tashmė njė shekull vjetėrsi nė lirinė e tyre dhe mundet qė nė rrugėn e paqes do tė ishin mė tė pėrparuar nė pasuri, nė edukatė, nė tregti dhe industri. Pėrkundrejt tė sotmes qė janė tė varfėr e tė shkatėrruar prej luftash tė vijueshme, tė cilat janė shkaktuar vetėm e vetėm pse kėrkonin tė liroheshin nga zgjedha. Shqipėria tani do tė mund tė ishte njė shtet i lulėzuar e i pėrparuar. Ndoshta kur diplomacia e zezė, qė ka rrėnjėt nė shekujt e errėt e qė bėn ēdo shtet tė shihet me tjetrin me njė armiqėsi tė madhe, tė jetė zhdukur dhe ndonjė mėnyrė simpatie njerzore dhe vllazėrore tė pėrdoret, atėhere do tė kujtojme faktin qė suksesi i njė populli nuk ėshtė nevoja tė bėhet me humbjen e njė tjetri. Atėhere sllavet, gjermanėt, anglezet, turqit dhe Shqiptaret mund tė pėrfitojnė shumė mė mirė nga pėrparimi, lulėzimi dhe lumturia e njėri-tjetrit. Diplomacia e shastisur e Europės Ndėrkaq Shqipėria, viktima kryesore e kėsaj diplomacie, mbetet e lodhur, e kėrrusur dhe e zhytur nė gjak sepse, edhe mbas lirimit tė shteteve tjera tė Ballkanit nga zgjedha, kjo u la akoma nėn Turqi. Bashkė me Shqipėrinė mbeti nėn zgjedhė edhe Maqedonia. Po tė kishte mbetur ndopak simpati njerėzore nė politikėn e Europės dhe ndonjė ndjenjė pėr tė shpaguar mėkatet qė ka bėrė gjatė shekujve, kėto fuqi do tu kishin dhėnė rastin Shqiptarėve pėr tė formuar njė qeveri dhe pėr tė zbatuar nje statut tė vetin. Edhe njė dhenzė e truve tė kalit do tė kishte menduar qė njė popull trim dhe luftėtar si ky nuk do tė pranonte njė zgjedhė tiranie tė re nė vendin e sė parės. Por diplomacia e shastisur vendosi tė zbatojė forcėn dhe tiraninė pėr tė sunduar kėtė popull; por ky vendim doemos do tė binte poshtė sikurse u pa. Shtetet e Europės kanė bėrtitur dhe kanė shpallur se Shqiptarėt janė popull i pabindur, i egėr e barbar. Por nė anėn tjetėr deshėn tė krijojnė mbi ta njė qeveri pa pyetur dėshirat e tyre, pa iu siguruar ndonjė farė lirie ose tė drejta trashėgimore dhe biles pa asnjė kėmbė ushtari pėr tė vėnė nė zbatim programin e tyre: sollėn vetėm disa oficerė, kurse ushtarė jo. Por, po tė ishin tė vėrteta deklaratat e tyre, ata do tė kishin sjellur fuqi tė madhe tė armatosur pėr tė perkulur Shqiptarėt; por kėto tė bėrtitura ishin vetėm pėr tė justifikuar sjelljet e tyre. Ata prenė copa me rėndėsi nga toka Shqiptare dhe ia dhanė fqinjėve nė Veri, nė Jugė dhe nė Lindje, duke shkaktuar kėshtu ngatėrresa dhe luftėra tė pėrditshme nė mes tė kėtyre shteteve. Copėn qė mbeti nga gėrshėra e tyre e quajtėn shteti i pavarur i Shqipėrisė. Gabimin mė tė madh tė planeve tė tyre do ta pėrshkruaj nė kreun qė vijon.
Shqipėria ėshtė bėrė lėmi i ndikimeve tė shumėllojshme qe e tėrheqin nė drejtime tė ndryshme. Ska vullnet, ska program e as autoritet tė njohur nė kėtė tokė. Propaganda, intriga dhe shpifjet e fshehin tė vėrtetėn. Kėtė e raporton Dr. Dillone nga Durrėsi. Kur gjashtė fuqitė e mėdha hartuan njė plan qeverimi pėr Shqipėrinė, vepra e tyre tregoi njė pazotėsi tė ēuditshme, sepse ai qe njė plan qė i nuk pėrshtatesh njė shteti si ky. Marrėveshja e Londrės pėrmbante nenet: (1) Njė principatė autonome, sovrane, me tė drejtė trashėgimi tė fronit nga tė paslindurit dhe nėn sigurimin e gjashtė fuqive tė mėdha. (4) Kontrollimi i administratave qytetare dhe i financave i jepet njė komisioni ndėrkombėtar tė pėrbėrė prej delegatėsh tė gjashtė fuqive tė mėdha dhe njė delegati tė Shqipėrisė. (7) Emėrimi i princit, formimi i njė qeverie kombėtare pėrfundimtare, funksionet e autoriteve tė vendit qė ndodhen si dhe qetėsija e popullit i lihen nė dorė komisionit nė fjalė. (8) Sigurimi i popullit dhe rregulli do tė bėhet prej njė organizate xhandarmėrie e policie ndėrkombėtare, qė do tė jetė nė dorė tė oficerėve tė huaj tė cilėt do tė kenė nė dorė komandėn vepruese dhe eprore tė policisė e tė xhandarmėrisė, dhe tė gjithė elementėve tė nevojshėm pėr tė siguruar qetėsinė e popullit. I lutem lexuesit me i studiuar kėto pika qė tė formojė njė vetgjykim se si mund tė formohet njė shtet mbi njė plan si ky? Tre funksionet e njė shteti janė: egzekutimi, legjislatura dhe administrimi i gjyqit. Shihet se dy tė fundit nuk janė pėrmendur veēse si njė lloj autoriteti i lėnė komisionit ndėrkombėtar pėr tė formuar njė qeveri kombėtare me autoritet. Funksioni egzekutiv natyrisht pėrfshin njė kryetar egzekutues qė do tė ketė kontrollimin e administratave qytetare dhe tė sigurimit tė popullit. Marrėveshja (e Londrės) pėrmban njė princ, por ia dha komisionit ndėrkombėtar kontrollimin e administratave qytetare dhe tė financave. Dhe nė njėrėn anė e vendos sigurimin e popullit nėn komisionin ndėrkombetar, kurse nė anėn tjetėr thotė: komanda vepruese dhe eprore pėr tė mbajtur qetėsinė e popullit i jepet njė organizatė ndėrkombtare tė kryesuar prej oficerėsh tė huaj. Se ēfar fuqirash i mbeten princit nuk kuptohet, kurse administratat, financat dhe sigurimi i popullit iu dhanė duarve tė tjera. Sipas vendimit tė marrėveshjes (sė Londrės), princi do tė zgjidhesh pa pyetur dėshirat e popullit dhe funksionet e autoriteteve tė vendit e sigurimi i popullit u hoqėn nga duart e popullit. Nuk qe vėnė pėrpara ndonjė statut nė bazė tė cilit tė qeverisej ky popull dhe asnjė premtim nuk i qe bėrė pėr njė liri tė plotė ose pėr tė ushtruar tė drejtat tradicionale. Kėtu qe vetėm njė sundim tiranik dhe njė despotizėm tė deklaruar me urgjencė. Me sa gjykohet, kjo qe njė anarki pėr tė shkaktuar kryengritje. Po tė mos ngrihesh populli Shqiptar nė formėn e quajtur rebelizėm, pėr Shqiptarėt nuk do tė besohej mjaft dhe do tė thuhej se kėta nuk kanė ide mbi lirinė qė kėrkojnė. Nga kjo marrėveshje e Londrės doli njė ngatarresė sa nuk bėhesh mė e madhe dhe mė e keqe. Fuqitė e mėdha pastaj vijuan programin e tyre duke zgjedhur pėr antarė tė komisionit gjashtė persona me pozita konsujsh. Pa e fyer kėtė pozitė diplomatike, kjo vepėr qe njė punė e keqe sepse lėshimi i njė shteti nė duar tė tilla nuk qe nė duar tė njerėzve me pėrvoje diplomatike. Sigurisht, qė formimi i njė shteti nuk u vendos nė duar tė pėrshtatshme tregohet nga fruti i veprės sė tyre. Qeveria e Vidit Si princ i kėsaj principate u zgjodh Uilliami i Vidit, major i gardės Potsdam Lancers, njė zotėri pa farė pėrvoje nė qeverisje dhe pa vetitė e duhura pėr njė kryetar shteti. Ai qe nip i Mbretėreshės sė Rumanisė, e quajtur Karmen Silvia, dhe duhet shėnuar se pėrkrahja financiare dhe shtyrja e saj si dhe detyrimi i gruas se tij ambicioze u bėnė shkak qė ky tė pranojė kėtė detyrė. Tragjedia e gabimeve filloi para se tė vinte Princi nė Durrės. Esad Pasha, kryetar i ca fiseve tė Shqipėrisė sė Mesme, pa pasur autorizim prej popullit, shkoi nė mėnyrė solemne dhe i dhuroi kurorėn Princit Vid nė emėr tė Shqipėrisė. Qė nė ditėt e para tėrhoqi vėrejtjen njė zėnie midis nėpunėsit tė pallatit me mjekun e oborrit, e cila pėrfundoi me ikjen e shpejtė e shumė zemėrueshem tė mjekut nga Shqipėria. Komisioni Ndėrkombėtar nė bazė tė marrėveshjes sė Londrės priste qė princi tė vinte me bashkėpunuar me tė pėr tė zgjidhur problemet e ndryshme tė shtetit. Por shpejt e mėsua se Vidi po vinte si mbret dhe kishte kėrkuar qė tė pritet me gjithė madhėshtitė qė i kanė hije njė pritjeje mbretėrore. Kur ata deshėn tė bėjnė ca paragatitje dhe pėr kėtė deshėn tė bashkėpunojne me nėpunėsin e pallatit, ai u pėrgjegj se nuk kishte kohe me humbė me ta. Se me ētė drejtė Princ Vidi e mori titullin mbret askush ska qenė i zoti ta shpjegojė. Ai nė marrėveshjen e Londrės figuron si Princ.
Princ Widi me qeverinė e tij nė Durrės 1914 Nė fjalimin e tij mbretėror (!?) princi theksoi se do tė mund tė kishte rast me bashkpunuar me komisionin ndėrkombėtar, kurse marrėveshja (e Londrės) e thotė qė ai duhet tė bashkėpunojė. Qeverimi ose mbretėrimi filloi duke i ofenduar haptazi pėrfaqėsuesit e fuqive tė mėdha, tė cilėt kishin nė dorė portofolin dhe pothuaj gjithė autoritetin, (sepse ata kishin kontrollin e financave dhe tė administratave - shėn. pėrkth.). Princi emėroi njė kabinet, por ministrat e tij nuk kishin autoritet tė caktuar ose tė dalluar dhe nė kėtė mėnyrė ēdo gjė qė morėn pėrsipėr komisioni e kundėrshtoi. Ndėrkaq epirotėt, qė zenė Shqipėrinė e Jugut, deklaruan pavarėsinė e tyre. Esad Pasha kėrkoi 25000 vetė tė armatosur pėr ti shtruar kėta, por ushtarė nuk kish. Koloneli hollandez Tompson qė kishte komandėn e xhandamėrisė u ngarkua me mision prej princit pėr tė bėrė marrėveshje me epirotet. Ai fitoi besimin e tyre dhe erdhi nė njė marrėveshtje shumė tė mirė, por Esadi siguroi mohimin e misionit tė kolonelit nga ana e kabinetit dhe ky mision u flak edhe prej princit. Mė vonė kur komisioni ndėrkombėtar bėri marrėveshje nė Korfuz me kryengritesit e Jugut, antarėt protestuan se ky komision nuk dinte kurrgjė mbi marreveshtjen e kolonelit Tomson e as mbi misionin e tij. Kur unė erdha nė Durrės, njėri prej antarėve tė komisionit mė mohoi pikat mė kryesore tė marrėveshtjes sė Korfuzit, njė kopje tė sė cilės ia paraqita tė vėrtetuar prej sekretarit tė komisionit. Nė kėtė mėnyrė vijonin punėt nė krijimin e njė shteti. Mbledhjet e komisionit bėheshin edhe mė tė vėshtira nga mosmarrėveshjet dhe ngatėrresat nė mės tė pėrfaqsuesve tė Austrisė dhe Italisė, tė cilėt mundoheshin me ia hedh fajin njėri-tjetrit. Kabineti edhe ky u nda dhe nė Maj tė vitit 1914 Esad Pasha, ministėr i luftės, u arrestua si komplotist kundėr qeverisė, u vu nė njė luftanije tė Austrisė dhe u dėrgua nė Itali. Nė anėn tjeter, Shqiptarė kryengritės, rebelet, me armė nė dorė u dukėn para dyerve tė Durrėsit. E vetmja kėrkese e tyre ishte qė princi tė lejė Shqipėrinė dhe prej asaj kohe e deri nė fund ajo ka qenė britma e tyre pėr ēdo marrėveshtje qė thirreshin me bėrė. Duke vėnė fenė si shkak pėr lėvizje luftarake Njė njeri me mend nuk do tė kishte pranuar detyrėn me ushtruar tiraninė mbi njė popull luftėtar si ky pa qenė i siguruar nga fuqitė e mėdha se do ti japin forca ushtarake, sepse gjithė themeli i kėsaj pune ishte forca. Biles, edhe kur vendasit u ngritėn me armė nė dorė kundėr tij, e para gjė qė duhej tė bėnte qe qė tė kėrkonte fuqi tė armatosur ose tė linte Shqipėrinė duke u kthyer nė vendin e tij. Por kur vendasit mohamedanė e kundėrshtuan atė me armė, ai mori me pagesė malsorė katolikė tė Veriut pėr tė mbrojtur Durrėsin. Edhe mohamedanėt e Vlorėes u vunė nė ndihmėn e princit, ca nga tė cilet u lanė pėr tė kundėrshtuar kryengritėsit e Jugut dhe tė tjerėt u prunė nė ndihmė tė Durrėsit, kundėr kryengritėsve tė Shqipėrisė sė Mesme. Problemi mė i madh i njė qeverie nė kėtė vend ėshtė pėr tė prurė nė marrėveshje ose pėr tė bashkuar elementėt e besimeve tė ndryshme me qėllim qė tėzhduket sa mė parė kundėrshtia nė mes tyre e cila ka qenė futur prej sundimtarve turq. Brenda pak javėsh sundimi tė Princ Vidit, gjendja u bė shumė e keqe. Nė Shqipėrinė e Jugut mohamedanėt vritnin ortodoksėt e nė Durrės malėsorėt katolike thernin mohamedanėt brenda pamjes se pallatit tė princit, i cili ishte i sigurtė vetėm nėn grykat e zjarrit tė topave tė luftanijeve tė fuqive tė mėdha qė ishin nė molin e Durrėsit vetėm pėr tė mbrojtur princin dhe familjen e tij. Dukej haptazi se pa u bashkuar pėr bashkėpunim elementėt e besimeve tė ndryshme, qeveria e tij ishte mė kot. Vidi u ngul nė Durrės mė 21 Shkurt 1914 dhe mė 24 Maj tė kėtij viti, mbas njė mesymje nga kryengritėsit, ai me familjen e tij fluturoi nė kryqzorin italian Misurata. Megjithatė tė nesėrmen u kthye prapė nė pallatin e vet, por ikja qė kish bėrė njė ditė mė parė prej qyteti nė luftanie ia humbi rėndėsinė dhe e bėri tė pamundur qė ai tė kishte pamjen si sundimtar i njė populli ndaj tė cilit burrėria, zemra dhe trimėria janė gjėra fare tė zakonshme. Njė veprim i vogėl i komedisė u luajt mė 5 Qershor kur nė drekėn e kėsaj dite luftania Tegelhoff duhej tė dėfrente princin. Njė ceremoni mbretėrore qe paramenduar dhe ministrat e pranuan, por atė ditė komisioni ndėrkombetar po mundohej pėr tė ardhur nė marrėveshje me kryengritėsit e pėr kėtė kishin frikė se mos alarmoheshin dhe dėshpėroheshin kėta nga krismat e topave. Komisioni doli fitues nė ndalimin e ceremonisė, por jo me kryengritėsit tė cilėt nxirnin tė vetmen fjalė: princi lipset tė shkojė nga toka e jonė. Nė anėn tjetėr tė gjithė degėt e fuqive sunduese ēdo minute vinin nė mosmarrėveshje mė tė mėdha dhe ngatėrroheshin mė keq nė mes tyre. Disa ia ngarkonin gjithė shkakun e ngatarresave oficerėve hollandezė, tė cilėt kėrkonin me patur fuqinė eprore dhe jepnin urdhėra mbi ata tė qeverisė sė rregullt. Prandaj mė 22 Maj, anėtarėt e kabinetit shkuan si njė grup dhe i dhanė dorėheqjen mbretit duke thėnė haptazi se nuk durojnė tė pėrdoren mė si kukulla nė duat e oficerėve hollandezė dhe tė marrin pėrsipėr gabimet trashanike dhe keqbėrėse tė tyre. Por nė anėn tjetėr nė kėtė kohė oficerėt hollandezė ishin tė vetmit mbrojtėsit e Durrėsit duke komanduar malėsorėt shqiptarė, gjuhen e tė cilėve as qė e kuptonin. Ditėn e 15 Qershorit komandant kolonel Tompson u vra dhe me qinda njerez u vranė nė kėnetė. Ngatėrresa nė Durrės Mbėrrita nė Durrės me datėn 18 Qershor. Gjatė njė jave qė kalova nė Gjirokastėr me kryetarėt e kryengritėsve unė pata mėsuar pėr vrasjen e 70 mohamedanėve tė pa armatosur, tė cilen komisioni e kishte vėrtetuar por kryengritėsit e mohuan dhe e pata vurė vehten nė dijeni me gjithė mosmarrėveshtjet qė qėndronin nė mes tė epirotasve dhe komisionit nderkombetar per te bėrė paqe. Unė jo vetėm qė u habita, por edhe u tmerrova pėr ngatėrresat qė gjeta nė Durrės. Secili anėtar i komisionit ishte me armė nė dorė kundra tjetrit dhe nė vend qė tė ndėgjonin lajmet e dobishme qė solla une, secili e shkonte kohėn duke mė pėrshpėritur nė vesh gjėrat pa mend dhe keqbėrjet e tjetrit. Asnjeri nuk kishte as mė tė voglėn ide se kush e kishte sundimin ose komandėn mė tė lartė, e cila kėrkohej me njė farė autoriteti nga princi, nga komisioni, nga oficerėt hollandezė dhe nga kabineti. (Sepse marrėveshja e Londrės e kishte zhytur kėtė punė duke ia dhėnė nė njėrėn anė komandėn njėrit e nė njė tjetėr tjetrit, herė komisionit e herė Princit e herė oficerėve hollandezė shėn. pėrkth.). Me i pėrshkruar hollėsirat e ngatarresave qė ēdo ditė u bėnė edhe mė tė kėqija nė Durrės, nuk do tė ishte edhe aq e dobishme. Qeveria shkoi njė herė nė Vlorė dhe iu desh me u kthyer prapė nė Durrės pėr arsye kompllotesh dhe aty gjeti kryengritjen e Esad Pashės. Njė oficer italian u zu natėn nė Durrės duke i bėrė shenjė kryengritėsve e nė kėtė mėnyrė duke iua drejtuar udhėt e operacionit. Kur e arestuan u gjet se ai qe duke bashkėpunuar me oficerin qė kish pas qenė ngarkuar me mision nga Princi pėr tė mbrojtur Durrėsin nga kryengritėsit; atėhere misioni u pezullua. Njė oficer hollandez mė tha se Princit nuk mund ti mbushej mendja kurrėsesi pėr ti prirė ushtrisė e as me u dukur mė para luftės. Luftaniet e gjashtė fuqive rrinin nė njė qetėsi tė vdekur nė port. Kur qyteti u mėsye, komandantėt e tyre u thirrėn pėr tė shtirė ca topa sa me trembur kryengritėsit, por ato kundėrshtuan duke thėnė se kanė urdhėra tė rrepta me vepruar vetėm pėr mbrojtjen e personit tė princit e tė familjes sė tij. Kjo tregoi qartazi se fuqitė e mėdha kishin vendosur mos me shtirė asnjė top pėr mbrojtjen e qeverisė qė kishin marrė pėrsipėr me themeluar. Pėrvoja ime e fundit nė Durrės qe njė natė para se tė largohesha, kur qeshė zgjuar prej njė krisme tė tmerrshme pushkėsh nė kėnetė pothuaj nėn dritaret e mia. Oficerėt mė lajmėruan nė mėngjes se kishin dėrguar nja 15 vetė nėpėr kėnetė pėr tė kėrkuar tė vrarė e tė plagosur, por njerėzit e tyre duke i kujtuar kėta se ishin armiku qe po iu afrohet, shtine mbi ta dhe i vranė tė gjithė. E lashė kėtė skenė mėkatesh, ngatėrresash tė ndyra dhe gjakderdhjesh me njė zemėr plot mėri kundėr krimit tė madh tė Europės dhe plot simpati pėr popullin qė iu desh me derdhur gjak pėr tė mbajtur larg zgjedhen dhe njė nga gabimet mė skandaloze nė historinė e Europės. Tre muaj pas kėsaj, princi, familja e tij, oborri e kabineti i tij, komisioni ndėrkombėtar, ministrat e huaj, xhandarmėria dhe luftanijet ikėn nga Durrėsi dhe Shqipėria u la sikurse ėshtė sot, pa qeveri. (Domethėnė nė kohėn e Luftės I Botėrore shėn. pėrkth.). Masa pėr shpėtim Tė nesėrmen, pasi pata lėnė Durrėsin mbėrrita nė Vlorė. Kryetarėt e Vlorės ishin besnike tė princit Vid dhe i patėn dhėnė ushtarė pėr tė luftuar kyengritėsit e Shqipėrisė sė mesme dhe epirotet nė Jug tė Vlorės. Prandaj kėta gjindeshin nė njė frikė tė pėrditshme prej ndonjė mėsymjeje nga vėllezėrit e vet. Qė mos tė vazhdohej mė rrėnimi nė mes tyre, i kėshillova qė tė shpallin pavarėsinė dhe tė bėjnė paqe me vėllezėrit e vet. Nė emėr tė tyre shkova nė Delvinė dhe takova kryetarin e qeverisė sė perkohshme tė Epirit, Zografo, i cili ishte i sėmurė nė zemėr pasi po kthehesh nga varrimi i 14 djelmoshave Delvinnjotė qė sapo ishin vrarė nė shpat tė malit, ndėrsa 40 burra shtriheshin tė plagosur. Ai qe gati me bėrė paqe me vlonjatėt dhe kur ky lajm mbėrriti Vlorėn u prit me shumė kėnaqėsi dhe duartrokitje. Atė mbasdreke dy luftanije tė fuqive tė mėdha qė bėnin pjesė nė komisionin ndėrkombetar, u ngulėn nė port dhe nėn hijen e topave tė Europės nuk lejuan bashkimin qė unė kisha parashtruar. Ata e dinin mirė qė qeveria e tyre po kotesh mbi fronin e saj dhe se do tė binte. Po ashtu e dinin qė pėrmbajtja e veprave tė tyre do tė shkaktonte edhe mė shumė gjakderdhje vllazėrore. Prej asaj kohe e mbrapa fuqitė epirote dhe kryengritsit e Shqipėrisė sė mesme pėrparuan. Mė tepėr se 100000 barinj dhe bujq, gra, burra, fėmijė dhe foshnje lanė shtėpijat e tyre, tė cilat ua dogjėn e ua shkatėrruan dhe kėta vetė emigruan nė Vlorė. Kur unė u largova nga Greqia, sėmundja e lisė po pėrhapej nėpėr kėta emigrantė qė pa ndihma dhe pa shpresė vdisnin nė qarkun e Vlorės. Pak mbas largimit tim, u raportua se nga kėta 100000 emigrantė 30000 kishin vdekur urie dhe skishin as mbulesė e as kasolle ku me shtirė kryet. Jam informuar qė nėpėr gjithė Shqipėrinė ka zi. Nė pranverė nuk ka me patur misėr pėr farė pėr ata qė do tė shpetojnė. Zbulimi i padrejtėsisė Mirė do ishte po ta kishte pėrshkruar gazeta Times e Londrės skenėn e Durrėsit si njė komedi tragjike, qė brenda pallatit mbretėror luheshin shakatė cinike mė tė mėdha, qė mbrapa maskave buzėqeshėse tė diplomatėve tė Europės fshiheshin fytyrat e errta e kriminele, shkaktare tė vdekjes sė kėtyre njerėzve, se jashtė nė kėnetė shtriheshin qindra Shqiptare mbrojtes tė vatrave tė veta, tė fortė e tė ngrirė, me sytė e tyre dhimbisurisht tė drejtuar kah qielli i cili dukej e pamėshirshėm per ta. Dukesh njė detyrė njerėzore, haptazi, me shqyer maskėn qė mbulonte diplomacinė Europiane e me nxjerr fytyrėn e saj tė lyer me gjak atdhetarėsh dhe shikimin e dobėt tė saj mbi dėshirat e zjarrta pėr liri tė njė race tė fortė. U ktheva nė Athinė dhe pasi qeshė i shtrėnguar e tregova kėtė panjerzi dhe kėtė padrejtėsi tė fuqive Europiane dhe dhashė dorėheqjen si minister i Amerikės nė Greqi e nė Mal tė Zi, sikurse patjeter qeshė i shtrėnguar me bėrė. Drejtesia dhe e vėrteta nuk janė mbrojtje nė sallat e dipllomacisė! Qe shorti im me ngritur perden qė ti jepja dritė kėsaj komedie, e cila qe loja mė tragjike qė ėshtė vu nė skenė prej duarve tė njerėzve. Ky veprim qe ai qė me ka hapur rrugėn me iu lutur popullit tė lirė tė Amerikes tė ndihmojė Shqiptarėt qė po mundohen me luftė e me vdekje pėr lirinė dhe pavarėsinė e tyre. Kur Europa, e pėrgjakosur, e mjeruar, e shfarosur, e falimentuar dhe e kėputur do tė hyjė duke ēaluar nė njė periudhė tė re qytetėrimi, atėhere le tė mėsojė prej vuajtjeve tė veta mėshirėn qė duhet tė ketė pėr kombin e vogėl malėsor; e cila dėfrehesh me shtėrngimet e shpirtit e me britmat e vdekjes sė tij dhe vepronte paturpėsisht duke i quajtur asgjė tmerret dhe vuajtjet e kėtij populli pėr liri dhe humbjen e lirisė tė njė populli e quante njė sakrificė tė zakonshme pėr qejfin e tyre. Pėrpjekjet pėr liri Ēdo popull i shtypur ka tė drejtė tė shkundė zgjedhėn e tij dhe nė qoftė se Shqiptarėt janė mėrzitur e lodhur nga zgjedha turke dhe qeverimi i keq i saj dhe dėshirojnė me qenė tė pavarur, kanė urimet e mia mė tė pėrzemėrta pėr ta. Ėshtė e vėrtetė qė drejtpėrsėdrejti nuk mund tė bėj kurrgjė pėr ta, por kur plani i juaj ka dalė me tė vėrtetė fitues, flamuri turk tė jetė zhdukur dhe pavarėsia Shqiptare tė jetė shpallur, le tė deklarohet qeveria juaj zyrtarisht dhe Anglia do tė jetė e para fuqi qė do njohė pavarėsinė Shqiptare. Unė do tė mundohem me gjithė shpirt me ndikuar edhe mbi tė tjerėt qė tė ndjekin kėtė shembull. Gladstone, Kryeministėr i Britanisė, 1880 Pėr sa pėrmban historia e re, kjo ėshtė fjala mė e mirė pėr Shqipėrinė e dalur nga njė burim zyrtar. Kjo kishte tė paktėn shpirtin e simpatisė dhe nė qoftė se Kryeministri i tanishėm i Anglisė thotė kaq e jo mė tepėr pėr formimin e njė qeverie tė perkohshme nė Shqipėri do tė jetė njė punė e lehtė pėr ta bėrė Shqipėrinė tė lirė dhe tė pavarur. Kur kam folur pėr robėrinė e Shqiptarėve nėn Turqi, nuk kam patur nė mendje mizori, tortura, vrasje dhe therje. Kėto veprime bien mbi persona tė veēuar tė cilėt vuajnė, vdesin dhe harrohen. Shkenca e torturės, thelbi i tiranisė dhe djallėzia e vrasjes janė nė kulmin e tyre kur i drejtohen njė grupi dhe shpirtit e jetės sė njė shteti. Duket si e pamundur qė njė qeveri tė tregojė haptazi vendimin e vet pėr tė shkatėrruar lumtėrinė e pėr tė mohuar shpresat dhe dėshirat e njė populli nėn sundim. Por kjo ėshtė historia e tmerrshme e Turqisė nė Shqipėri. Malėsorėt trima nuk u shtruan kurrė dhe shumica e tyre kundėrshtuan edhe pagesen e taksave. Ata vdisnin nė grupe pse rrinin sė bashku pėr tu mbrojtur nga mėsymjet e herė pas herėshme tė ushtrive turke, tė cilave kurrė sia lėshuan shtėpitė e tyre. Por ata nuk mund tė rnbronin edhe fushat ku ishte mundėsia mė e madhe e pėrparimit dhe qytetėrimit. Pėr Turqinė, fushat kishin dy vlera: e para si burim tė ardhurash dhe e dyta pėr tė mbledhur ushtarė. Popullit i vinin taksa tė mėdha qė i mblidhnin pa mėshirė. Taksat dėrgoheshin nė Turqi dhe shumė pak shpenzoheshin nė vend. Nė kėtė mėnyrė e ropi Turqia pasurinė e vendit. San Xhuliano, tani vonė ministėr i jashtėm i Italisė, thotė se qyteti i Vlorės paguante 1000000 franga nė vit dhe vetėm 20000 shpenzoheshin aty. Gjithashtu edhe nė Vilajetin e Janinės mblidheshin 9000000 franga, prej tq cilave vetqm 2000000 shpenzoheshin pėr atė vilajet. Mbledhja e ushtarėve Por e ardhura tjetėr ishte edhe mė e vlefshme. Shqipėria nxirrte pothuaj ushtarėt mė trima nė Europė. Malėsorėt Shqiptarė tė lartė, tė fortė e tė pafrikshėm, pėrbėnin gardėn e Sulltanit. Mirditasit dhe malėsorėt pėrgjithsisht viheshin nė pjesėt mė me rėndesi tė ushtrive turke. Shumė prej tyre morėn lavdėrime dhe pozita tė larta si nė ushtri ashtu edhe nė administratė. Edhe nė ditėt e Romės pat qenė ideja pėr ta bėrė Shqipėrinė njė fole pėr rritje dhe nxjerrje luftėtarėsh, por Turqit e pėrmbushėn kėtė ide. Duhet shėnuar se po tė ishte Shqipėria e pėrparuar, e edukuar dhe e lumtur, nuk do ti jepte ushtarė Turqisė. Pėr kėtė arsye padituria, veēimi i saj nga bota e pėrparuar dhe varfėria u zgjodhėn prej turqėve si vegla pėr tė mbajtur nėn thembėr kėtė popull trim. Coptimi i vendit Siē duket, ishte vendosur nė ēdo fuqi mendore zhvleftėsimi moral, intelektual, shpirtėror, ekonomik dhe politik i kėtij populli. Zyrtarėt qė tė gjithė ishin tė pasjellshėm; tė ashtėqujturat salla tė drejtėsisė, gjyqet, nuk mbronin as persona as pasuri. Njerėzit viheshin nė burg me dėshmira tė fshehta. Gjithė lėvizjet pėr bashkim prisheshin nga nėpunėsit e pashpirt dhe gjithė masat pėr punė e industri pengoheshin nga tagrambledhėsit. Mund tė thuhet se kėto janė kondita edhe nė vende tė tjera tė nėnurdhėruara, por jo kaq sistematikisht. Miniera ari patėn qenė punuar prej Romakėve e argjendi prej venedikasve. Kėto patėn qenė mbyllur shumė kohė pėrpara me urdhėr qeveritar dhe tani as vendi nuk u dihet. Pyje tė mėdha shkonin mė kot dhe kalbeshin pėr arsyera ligjore dhe transportimi. Ndėrsa nė shtetet e tjera tė Europės ka njė endje tė madhe hekurudhash, ky vend nuk ka asnjė rrugė hekuri prej Veriu nė Jug. Fuqira tė mėdha ujrash nuk pėrdoren; porte shumė tė mirė janė pa mbrojtje dhe pa ndėrtesa doganore. Lumenj, nėėr tė cilėt duhej tė lundronin avullore me transportuar lėndėt e pyjeve nė tregjet botėore, janė tė vdekur e tė padobishėm. Pėrveē ēka lanė Romakėt, rrugė tė tjera nuk ka; njė njeri pėr tė shėtitur prej bregut nė brendinė e vendit ose prej njė qyteti nė tjetrin, duhet tė shkojė mbas gjurmave ose nėpėr ndonjė rrugė qorre. Portet e sigurtė dhe hekurudhat do tė ishin mjete pėr tė bashkuar Shqipėrinė me botėn e jashtme dhe rrugėt e gjėra do ta bėnin tė lehtė kalimin prej njė qyteti nė tjetrin. Por ndėrlidhje tė tilla do ti kujtonin popullit dobinė e qytetėrimit dhe do tė bėheshin shkak kundėrshtimesh dhe kryengritjesh. Parimi i mallkuar pėr tė mbajtur kėtė vend tė veēuar, si brenda me njėri-tjetrin ashtu dhe me botėn e jashtme, ishte shkak qė e la kėtė vend tė verbėt e tė errėt, ndėrsa nėpunėsit e Turqisė mbushėn botėn e jashtme me propaganda mbi egėrsinė e kėtij populli dhe rreziqet e udhėtimit nė kėtė vend. Por historitė dhe shėnimet nuk tregojnė pėr ndonjė tė huaj qė u gjend ndonjė herė nė rrezik nė tokėn Shqiptare; doemos ata qė nuk prunė me vehte ndonjė komplot ose tjetėr qėllim tė keq pėr popullin. Pėrgjithėsisht ēmohet mikpritja e Shqiptarėve prej atyre tė huajve sa mė tepėr qė ata e vizituan kėtė vend me qėllim miqsor. Nė kėtė tokė me fjalėn qytet quajmė njė vend qė nuk ka mė shumė se 40000 banorė. Njė tokė e begatė Nė Shqipėri ka fusha tė mėdha dhe pjellore tė cilat mund tė ushqenin miliona, por tani ato vetėm gėrricen me njė parmendė druri e nuk punohen. Shumica e tyre janė tė mbuluara me barishte tė padobishme ku kullos bagėtia e dobėt e vendit. Minierat janė tė pagėrmuara e tė paditura. Ata mė me dituri nė mineralogji thonė se toka Shqiptare ka qymyr guri, vajguri, hekur, asfalt e bakėr, por zbulimi dhe shfrytėzimi i tyre nuk ėshtė lejuar kurrė. Prodhimi i tė lashtave, misrit, ullijve, pemėve e vreshtave, po tė pėrpunoheshin do tė ishte shumė i madh, ndėrsa peshku nuk ka tė sosur. I shkreti bujk, me qė tė shumtėn e veglave si dhe kaun me nga tokėn shpesh herė i merrte me qera nga se do tė paguante medoemos e me ēdo sakrificė taksat e rėnda, edhe pse vetvetiu i varfėr nga rrjedhat e kohėve, ndalėngadalė la punimin e tokės qė nėn njė punim tė mirė mund tė nxirrte miliona e u vu tė ruajė ato pak bagėti qė pati dhe toka pjellore u la pothuaj krejtėsisht si vend kullotė. Por edhe bagėtia e tij ėshtė nė njė gjendje shumė tė keqe; leshi nga ashpėrsia e tij ka njė vlerė shumė tė pakėt dhe raca e bagėtisė se tij nuk ėshtė pėrtėrirė kurrė. Sasia e madhe e lėkurėve shkon mė kot pėr pamundėsinė e transportit dhe pėr padijen e pėrgatitjes sė tyre. Pa shikoni! Sa keq! Nė mes tė Europės njė tokė e pasur, njė tokė pjellore tė ndodhet nė kėtė gjendjė si me qenė nė mes tė njė shkretėtire! Parimi i zhvleftėsimit Shqipėria ka plot gojėdhana tė sė kaluarės por turqit nuk lejonin gėrmime, gjė qė mund ti sillte ndėrmend kėtij populli lulėzimin e parė. Mėsimi i gjuhės Shqipe ishte krejt i ndaluar nė ēfardo shkolle. Sot nuk ka ndonje alfabet tė caktuar, ska shtypshkronja qė tė shtypin gazeta dhe libra pėr kėtė popull. Rregullat turke arrestonin dhe internonin ata tė cilėve u gjenin qoftė edhe nė postė libra tė ēdo lloji nė gjuhėn Shqipe. Gjuha e Shqiptarve duhej tė heshte pėr hir tė sunduesit. Qė mos me u dhėnė raste pėr bashkim pėr tė kėrkuar lirinė dhe tė drejtat e tyre, turqit ndiznin dhe shtonin ēdo ditė e mė tepėr armiqėsinė nė mes familjeve, lagjeve, katundeve dhe besimeve tė ndryshme. Fanatizma dhe shpėrblimet qė merrnin kryetarėt e vendit kanė qenė helmi mė i fortė pėr tė mėkėmbė ēdo tė keqe dhe kanė rėnduar zgjedhėn e kanė penguar pėrparimin. Djali katundar i lindur nė Shqipėri u rrit krejt i paditur pėr arsye se Turqia lejoi tė hapen shumė pak shkolla nė gjuhėn e saj, pėrveē atyre tė huaja; kėshtu qė mos tė zgjohej mendja, shpresa dhe ambicja e tė riut Shqiptar. Babai i shkretė, i mbytur nė varfėrinė e tij, mund ti jepte djalit tė vet vetėm njė rrugė jashtė shtetit duke e dėrguar nė Stamboll ku medoemos do ti pėrshtatej jetės ushtarake, do tė gufosesh nėn njė uniformė me xhufka dhe do tė ushqehesh nga kazani i mbretit. Megjithatė kurrė nuk e pa tė arsyeshme sundimtari turk zgjimin e djalit Shqiptar.
Europa pėrkrah sundimin turk Diplomacia e Europės e ka njohur gjithmonė karakterin e keq tė sundimit turk. Pėr turp tė kėsaj diplomacie i ėshtė thėnė kjo e vėrtetė nė shesh, por gjithė kėtyre protestave fuqitė e mėdha i janė pėrgjegjur: Shqiptarėt janė njė racė e egėr. Asnjė njeri nė Europė nuk e njohu mė mirė popullin dhe tokėn Shqiptare sesa italiani i famshėm, Markezi San Xhuliano. Me njė penė tė fortė ky zotni e ka hartuar kulmin e mizorisė me tė cilėn sundimi turk poshtėroi dhe shkretoi njė popull, pėr trimėrinė dhe kapacitetin e tė cilit ky shkrimtar ka njė respekt. Por, sikurse e thotė edhe vete, nga pozita diplomatike qė kish iu desh me i mohuar tė drejtat e Shqiptarėve me kėto fjalė: Prandaj Italia interesohet me e lėnė tė paprekur nderin e Sulltanit nė Shqipėri nga ēdo pikpamje; pėrkundrazi, me sa tė jetė e mundur do ta mėkėmbė edhe mė dhe do tė ndalojė ēdo gjė qė mund tė shkaktojė zhdukjen e sundimit tė tij ose qė mund tė shkaktojė kondita tė cilat, herėt a vonė, mund tė bėhen shkak pėr ndėrhyrje tė huaj ose pėr shqetėsim tė pėrgjithshėm. Me kėtė shpirt i dėnoi Europa shqiptarėt me robėrinė e ndyrė dhe veēimin e tyre nga bota e jashtme, me shtypjen e pasurisė dhe tė industrisė sė tyre, me paditurinė qė e mėkėmbi ēdo ditė, me fanatizmin qė futi nė mes tyre, me varfėrinė dhe me shtypjen e ndjenjave tė tyre. Mundime pėr liri Nuk do ta pėrshkruaj historinė e gjatė se si Shqiptarėt me lidhjet, kongreset dhe kryengritjet nė ēdo formė janė munduar me zhdukur robėrinė e tyre. Mjafton qė Turqia gjatė shekujve e njohu pazotėsinė e saj dhe pamundėsinė pėr tė shkelur Malėsorėt. Asnjė kėmbė ushtari turk nuk guxoi tė hyjė nė brendinė e maleve. Biles, njė herė kur Sulltani desh tė mėsynte Malin e Zi, mė parė mori leje nga malėsorėt e pastaj mundi tė kalojė ushtria e tij. Asnjė herė nuk doli fituese Europa nė planet e saja qė me anė traktatesh e lidhjesh ėshtė munduar ta fshije emrin e kėtij populli nga radha e popujve. Shqipėria nuk e njohu traktatin e Berlinit dhe tani po kundėrshton edhe marrėveshjen e Londrės. Pikėrisht nė kėtė kohė qė po e shkruaj kėtė libėr, Italia ka zėnė qytetet e bregut Durrėsin e Vlorėn, pėr tė vetmen arsye qė tė gjejė popullin me armė nė dorė dhe i cili patjeter do ta kundershtojė shkeljen e tyre. Mbetet pėr tė parė nė qofte se imperializmi, militarizmi dhe detaria, gjėra qė e kanė prurė Europėn nė dhėmbin e vdekjes, do ta ruajnė kėtė apo jo nga dėnimi pėr mėkatet qė ka bėrė. Nė qoftė se gjykimi i drejtė i njerėzisė do tė sjelli njė jetė tė re tė pėrgjithshme, paqe e vllazėrime, duhet tė hedhė poshtė e tė zhdukė edhe diplomacinė e fshehtė qė ka qenė dhuna dhe urrejtja e pėrgjithshme qė ka sjellė gjithė mizoritė e sotme. Ėshtė kjo lloj diplomacie qė e mbajti Shqipėrinė me shekuj nėn sundimin e ndyrė tė Turqisė, e mbyti nė varfėri, i mbylli dritėn e qytetėrimit dhe nė gjithė rrugėt qė tė ēonin pėr nė kėtė vend vunė shenjėn: Ėshtė e rrezikshme - rrini larg. Mė nė fund, kur qe thyer zgjedha turke vetė Europa iu vu punės nė kėtė vend duke qethur nga kjo tokė pjesėt gati mė me rėndėsi dhe mbi copėn qė mbeti mori pėrsipėr me krijuar njė qeveri aq despotike nė karakterin e saj saqė as qeveria e Stambollit nuk e kish paraparė kurrė. Nė vend qė me iu dhanė ndonjė farė sigurimi pėr liri e njė statut Shqiptarėve, Europa pruri njė princ, njė komision ndėrkombetar dhe njė organizatė tė huaj xhandarmėrie pėr tė sunduar Shqipėrinė, si duket pa e menduar aspak qė edhe ky popull duhet tė ketė njė zė nė qeverinė e tij. Kjo qe haptazi njė tirani absolute. Njė komb atdhetdashės Malsorėt trima u pergjigjėn menjėherė. Pikėrisht si zėri qė ushtoi nėpėr shpatet e maleve tė Zvicrės nė veshėt e Hapsburgėve, edhe zhurma e burisė sė tyre mbėrriti deri nė muret e sallave tė Uestminsterit tė Londrės. Populli trim i Shqipėrisė nuk u tmerrua nga fuqia Europiane. Ata qė kishin luftuar njė tirani do tė luftonin edhe njė tjeter. Ata kishin vėnė para fjalėn DREJTESI dhe pėr ēdo marrėveshtje qė thirreshin me bėrė, pėrgjigjeshin: Dėboni njė herė princin tuaj. Prej Epiri e deri nė thellėsinė e maleve tė Veriut u zgjua njė kundėrshtim ndaj princit. Nga kjo gjė agjentėt e Europės dridheshin nė portin e Durrėsit dhe mė nė fund e lanė tokėn Shqiptare. Kėto atdhetare nuk priheshin nga diplomatė dinakė ose tė tėrhiqeshin nga hnda prej ministrash a parlamentarėsh. Ata ishin vetėm njerėz tė lirė qė luftonin pėr lirinė e tyre dhe tė cilėt duhet tė priten nga Amerikanėt nė tempullin e patriotėve. Amerika nuk e din Por Amerika rri nė heshtje. A nuk ka vapore me kryqzuar detėrat pėr tė shpėtuar barinjtė, emigrantėt e Vlorės? Asnjė shtet nuk u mundua me iu ardhur nė ndihmė nė vuajtjet e rėnda kėtyre viktimave tė diplomacisė sė padrejtė tė Europės. Populli i Shteteve tė Bashkuara nuk e di faktin qė unė po i shkruaj kėto fletė vetėm pėr ti parashtruar kėtyre ndodhinė e dhimshme tė Shqiptarėve trima, tė cilėt lypin lirinė e tyre, tė fėmijve dhe tė nipėrve tė tyre. Mundet qė unė jam gabim duke vėnė mėshirėn dhe bamirėsinė mė nė fund, mirėpo tirania ka luajtur njė rol tė tmerrshėm mbi kėtė popull, edhe pse pak mijra njerėz duke lutur hyjnitė nėpėr shpatet e maleve tė tyre nuk numėrojnė mjaft. Ajo qė numėron mė teper ėshtė nėse duhet tė ketė apo jo ky popull lirinė dhe shpėtimin e vet tė brezave tė ardhshėm. Ēfar mund tė bėjnė Shtetet e Bashkuara tė Amerikės Anton Arnu, njė gazetar i shquar frėng, mė 19 Dhjetor tė vitit tė kaluar tha pėr Shqipėrinė: Me njė popullsi mė pak se njė milion dhe me njė sipėrfaqe afro 34299 km katror, Shqiqėria ėshtė njė vend i pazhvilluar dhe populli i pafat i saj ėshtė duke vdekur. Kjo rrjedh drejtpėrsėdrejti nga sundimi i keq dhe i padrejtė gjatė shekujve. Praktikisht ska rrugė e ura e asnjė udhė hekuri, ska tė holla ose kredit dhe ėshtė e rrethuar nga tė gjitha anėt prej luftash pėrveē ballit tė Greqisė, por edhe kėndej ėshtė viktimė e intrigave. Pėrsėri ata meritojnė tė jenė mė mirė. Ata nuk vodhėn Pjetrin pėr tė paguar Palin; ata nuk kanė qenė fallco nė punėn e tyre. Shqiptarėt janė njė popull i mirė por mjerisht pa agjentė shtypi. Pa agjenta shtypi! E vėrtetė! Si popull i panjohur ka nevojė pėr agjentė shtypi qė historia e Shqiptarėve ti bėhet e ditur popullit Amerikan, ti bėhet e ditur edhe se Shqiptarėt janė burra dhe gra simpatike, mėshironjės e liridashės, nė mėnyrė qė Amerika ti japi dorėn kėtij populli pėr ta ngritur nga mjerimi nė njė jetė tė rė e tė lirė. Bajroni e vizitoi kėtė tokė por kaloi pėr tė ndihmuar lirinė greke, ndėrsa Gladstone qe mbrojtės i Malit Zi. Emrat e tyre janė tė ēmuar nė jetėshkrimin e shteteve qė ata pėrkrahėn. Gjithashtu edhe disa njerėz besnikė Amerikanė mund tė punojnė pėr lirinė e Shqipėrisė. Bamirėsi apo drejtėsi E kuptoj se mendimi mė i parė dhe e para gjė qė populli i jonė do tė thotė ėshtė se Amerika nuk duhet tė zhysi duart nė punėt e pėrgjakshme tė Europės. Por nė anėn tjetėr, ēdo rast pėr bamirėsi prej nesh ėshtė i mirėpritur. Miliona dollarė po kalojnė oqeanin pėr tu ardhė nė ndihmė viktimave tė luftės qė vuajnė nė Belgjikė, nė Rusi, nė Serbi dhe nė Francė. Sigurisht, mėshira pėr tė shpėtuar edhe popullin e pėrvujtur Shqiptar do tė tėrheqi patjetėr zemrėn e popullit Amerikan. Por nuk ėshtė punė e mirė me mėkėmbur kėtė popull vetėm pėr tė ngjallė viktima tė reja pėr nė frontin e tiranisė, padrejtėsisė dhe tė varfėrisė. Mbi kėtė popull ndihma pėr ta nxjerrė nga varfėria dhe ndihma pėr ti siguruar lirinė duhet tė shkojnė doradorės. Qė Shqipėria ėshtė pėrdorur shumė keq prej Europės ska dyshim. Pėr tu dhėnė fund gjithė padrejtėsive mund tė pėrdoret vetėm e drejta. Edhe tani Shqiptarėt janė me armė nė dorė kundėr Italisė e Greqisė qė ua kanė pushtuar tokėn; dhėnia fund e kėsaj do tė sjellė paqen. Lufta Europiane e ka lėnė Shqipėrinė pa qeveri e tė humbur nė mes tė shteteve tė tjerė. Tė formuarit e njė vetqeverimi ėshtė njė premtim pėr pavarėsi tė plotė.
SHBA-tė Shqipėria e pavarur Nė qoftė se Shtetet e Bashkuara tė Amerikės i japin dorėn parisė Shqiptare duke i mbledhur sė bashku pėr tė zgjedhur nėpunsat e vendit dhe pėr tė vėnė pėrpara njė statut, ata do tė bėjnė atė qė Europa nuk mundi ta bėjė, gjė tė cilėn medoemos do ta shohė tė arėsyeshme. Europa nuk duhet tė tregohet e pakėnaqur pėr njė qeveri qė i pelqen popullit vetė. Gjashtė fuqitė Europiane krijuan shtetin e lirė tė Shqipėrisė, por duke mos qenė tė zotėt me themeluar njė qeveri e lanė kėtė vend nė dorė tė fatit. Megjithėse marrėveshja e Londrės u prish nga lufta, pavarėsia Shqiptare nuk mbeti e pa bėrė. Nuk ka fuqi tjetėr nė faqen e tokės qė tė kėrkojė tė drejtė mbi kėtė vend tani veē popullit Shqiptar. Italia dhe Greqia qė kanė shtyrė ushtritė e veta nė Shqipėri thonė se e bėnė kėtė vetėm pėr tė mbrojtur pasurinė dhe jetėn e vendasve. Populli i Shteteve te Bashkuara mundet ta ndihmojė kėtė popull duke iu siguruar paqen dhe duke larguar anarkinė. Mundet qė ti udhėheqi Shqiptarėt me formuar njė qeveri tė pėrkohshme edhe deri sa kėta tė vihen nė udhėn e drejtė tė punės e tė pėrparojnė nė vetqeverimin e tyre. Nuk e mohoj faktin se gjithė kėto qė thashė mund tė mos realizohen plotėsisht, por ēdo hap nė nxjerrjen e lirisė sė tyre, e sa do i vogėl qoftė, nuk ėshtė kurrė i kotė. Mundime tė tilla doemos do tė shoqėrohen me pėrfundime tė zyrtarve tė lartė tė qeverive Europiane. Sėr Eduard Grei mund ti pėrsėrisi fjalėt e bukura tė Gladstonit dhe tė gjithė njerzit nėn armė duhet tė presin mė gėzim njė qeveri tė rregullt. Nė qoftė se me gjithė ndihmat e dhėna bashkimi Shqiptar nuk bėhet, atėhere faji bie mbi Shqiptarėt vetė. Ata nuk mund tė shpresojnė kurrė mė pėr kushte mė tė favorshme se kėto tė sotmet pėr tė fituar lirinė dhe vetqeverimin e tyre. Fati i Shqipėrisė Asnjeri nuk mundet tė thotė se Shqiptarėt nuk janė tė zotėt pėr vetqeverim, sepse asnjė rast prove nuk u qe dhėnė pėr tė formuar njė qeveri tė vetėn. Markezi San Xhuliano ka patur tė drejtė qė ka thanė: Shqiptarėt janė njė fuqi e paprovuar pėr sa i pėrket vetqeverimit, as prej vehtes e as prej tė tjerėve. Nė zakone, nė udhėheqje, nė karakter ose nė mundėsi u ngjajne shumė Skocezėve tė hershėm; janė pikėrisht si ata tė papėrkulur dhe liridashės, gjėra qė karakterizojnė edhe malėsorėt e Svicrės. Koha mė e volitshme qė pritet pėr vendimin e fatit tė Shqipėrisė do tė vijė kur tė bėhen traktatet e paqes Europiane. Kur tė vijė kjo ditė, pa lejuar ndėrhyrje intrigash e shpirtkeqsije, Shtetet e Bashkuara do tė qėndrojnė si avokate tė njė populli tė vogėl e pa fuqi qė me plot tė drejtė e arėsye kėrkon lirinė e vet. Duhet shėnuar se Austria, Italia, Mali i Zi, Serbia dhe Greqia, qė tė gjitha dėshirojnė me e patur Sliqipėrinė; ėshtė edhe aq e drejtė se asnjeri prej tyre nuk dėshiron qė tjetri tė dali fitues. Nė kėtė gjendje tė punėve ėshtė shpresa mė e madhe e Shqiptarve. Ata janė njė popull i veēantė, flasin gjuhėn e tyre dhe kanė kufi krejt tė shquar nga tjerėt si nė zakone ashtu edhe nga natyra e tokės. Ėshtė larg mendjes qė Europa tė mundi tė ushtrojė paqen duke humbur tė drejtat e kėtij kombi ose duke e ndarė tokėn e tyre. Ngjarjet e kohės sė Vidit e pasqyrojnė faktin qė pa u siguruar liria e plotė e Shqiptarėve ėshtė i pamundur ndalimi i luftės dhe parimi pėr tė ndarė tokėn Shqiptare do tė hapi njė plage tė re e tė helmatisur nė politikėn e Ballkanit. Dardanelet do tė hapin njė problem mjaft tė rėndė, zhvillimi i tė cilit ėshtė i tepėrt pėr fuqitė e mėdha, e pėr kėtė nuk ėshtė nevoja ta ngarkojnė vehten edhe me njė problem tjetėr si ky i Shqiptarėve. Tė drejtat e njė kombi Me sa duket, Gjermania dhe Austria nuk e mendojnė mė zgjerimin e fuqive tė tyre nė Shqipėri. Dhe as nuk besohet tė kenė ndonjė kundėrshtim mbi deklaratat e Sėr Eduard Greit qė thotė: Gjithė kombet e Europės tė jenė tė lirė tė formojnė sipas dėshirės vetqeverimin e tyre e ti prinė vetė pėrparimit tė vet nė liri tė plotė; ky ideal i jonė pėrfshin pa pėrjashtim gjithė kombet e Europės, tė vegjėl e tė mėdhenj. Kjo deklaratė mėshiron tė vėrtetėn dhe tė vetmin parim mbi tė cilin mund tė bazohet njė paqė pak a shumė e gjatė. Kjo pėrjashton ēdo marrėveshje e ēdo mendim pėr tė hequr Shqipėrinė nga radha e shteteve. Meqenėse fuqitė e mėdha janė detyruar me dhėnė pavarėsinė Shqiptare si shtet, deklaratat e Sėr Eduard Greit janė njė garanci pėr vetqeverimin e tyre. Pra, vetėm njė konditė mbetet pėr tu mbushur nga Shqiptarėt vetė, dhe kjo konditė ėshtė nėnshkrimi nė mes tyre dhe organizimi kombėtar. Nė qoftė se Shqipėria ėshtė e zonja me dalė para Konferencės sė Paqes me prova tė sakta se ka zotėsi tė vetqeveriset, lutjet e saja pėr liri dhe pėr tė mbledhur gjithė tokat qė i pėrkasin nė bazė tė sė drejtės do tė jenė tė pranueshme dhe pa vonesė. Opinioni popullor i Shteteve tė Bashkuara mund ti kujtojė mundimet e veta pėr liri dhe mund tė bashkohet me ta. Prandaj dera e lirisė ėshtė e hapur pėr Shqiptarėt. Unė kisha me thėnė se ata e kuptojnė rastin, por meqenėse janė tė kėputur e tė varfėr kanė nevojė pėr ndihmė qė ta realizojnė krejtėsisht faktin. Sigurisht Amerika nuk mund tė gjejė rast mė tė nderuar bamirėsie se sa me ndihmuar dhe me udhėhequr Shqiptarėt pėr tė siguruar njė paqe kombėtare dhe njė rregull tė mbrendshėm. Njė rast i tillė nuk ka shembull nė historinė moderne. Organizatat e paqes mund tė shpenzojnė miliona nė bamirsira, por kurrė nuk kishin me bėrė punėn qė bėjnė pak mijra duke i pėrdorur pėr tė ndihmuar kėtė popull tė varfėr, tė munduar, tė vuajtur e tė shpėrdoruar, pėr tė formuar njė qeveri dhe si komb i organizuar tė dali para Konferencės sė Paqes e tė kėrkojė autonominė e vet dhe vendin e vogėl nėn rrezet e Diellit. Ėshtė shpresė e madhe se prej kėtij konflikti kontinental do tė lindi njė vllazėri e re nė mes tė kombeve dhe meqenėse Shqipėria nuk ka autoritet tė brendshėm pėr shkak tė atyre qė ndezin cmira apo zemėrime nė konflikte, ajo do tė jetė i vetmi shtet qė do tė kėrkojė mė tepėr vetminė dhe qetėsinė pa u perzjerė nė ngatėrresat e tė tjerėve. Paqja e Europės Simbas opinionit tonė, paqa e Europės do tė jetė njė zbutje e pėrgjithshme. Nė tė tilla raste paraqitja e Shqipėrisė si komb i vetqeverisur patjetėr do tė sigurojė lirinė e saj. Sikurse ēdo shtet tjetėr i Ballkanit, as Shipėria nuk mund tė coptohet e tu ndahet shteteve fqinjė. Europa qė do tė bėjė paqen dhe ka krijuar shtetin e pavarur tė Shqipėrisė nuk mund ta mohojė dhėnien e lirisė sė plotė nė qoftė se Shqipėria e organizuar u del pėrpara dhe ngul kėmbė nė tė drejtat e veta. Njė shtet i formuar nė kėtė mėnyrė nuk do tė ishte njė kanosje pėr paqen e Ballkanit; nuk do tė mund tė kishte flotė qė tė alarmojė Italinė ose Austrinė nė Adriatik. Ngritja e hekurudhave dhe pėrmirėsimi i porteve tė saj do tė lejonin miqėsisht dhe me anė traktatesh tregtare edhe daljen e Serbisė nė Mesdhe se sa me shkelje e barbarizma. Shqipėria e pavarur nėn zhvillimin e saj ekonomik do tė niste njė jetė tė re duke kthyer shpatat nė plugje, rrugėt e verbėta nė rrugė tė gjėra, katundet nė qytete tė vegjėl dhe qytetet e vegjėl nė qytete me rėndėsi. Shqiptarėt, pėrveē tė drejtės, mund tė kėrkojnė edhe ndihmė nga Europa, sepse mbi Europėn e krishterė bie pėrgjegjėsia dhe shkaku qė ky popull qe bėrė skllav e qe varfėruar. E kam thėnė qė Europa e krishterė nė kundėrshtim me protestėn time shkaktoi qė tė emigrojnė nė qarkun e Vlorės 100000 katundarė, tė cilėt tani po zhduken nga uria dhe as vend ku me shtirė kryet nuk kanė; e vetmja ēati e tyre ėshtė qielli. Detyra e krishterė Ndaj Shqiptarėve, krishtėrizmi Europian dhe mohamedanizmi shkaktojnė si njėri ashtu dhe tjetri varfėrinė dhe robėrinė. Krishtėrimi qė nė Shtetet e Bashkuara jep liri tė plotė, vetqeverim, lumturi e mbi tė gjitha dashurinė, do tė japi njė shembull vllazėrimi dhe bashkimi nė mes tė Shqiptarėve. Kundėr gjithė shpifjeve qė i janė ngarkuar kėtij populli me fjalėn e ngurtė barbar, unė vej kėto fjalė tė zotit Erikson, i misionit Amerikan, i cili ėshtė dhėnė mbas Shqiptarėve, ka punuar dhe ka vuajtur me ta: Nuk ka popull mė shpirtmirė e mė tė sjellshėm nė Europe sesa Shqiptarėt. Ata si elementė fuqie, burrnie dhe kuraje mblidhen me mė tė madhen besnikėri dhe japin jetėn pėr fjalėn e dhėnė. Shqiptarėt njohin Mohamedin dhe Krishtin si profetė, por mė kot u luten si pėr njėrin ashtu edhe pėr tjetrin. Nė emėr tė kujt ti bėjnė tanimė lutjet pėr lirinė e tyre? Unė kam njė besim tė qėndrueshėm se kur shtetet kundėrshtonjės tė lirisė Shqiptare do tė jenė duke heqė frymėn e fundit, tė pėrgjakur e tė shkatėruar dhe grindjet e konfliktet tė kenė marrė fund, vetėm atėhere do tė arrijnė nė veshėt e tyre thirrjet dhe lutjet e Shqiptarėve pėr lirinė e vet. Shpresat Europiane tani pėrqėndrohen pėr njė paqe duke u bazuar mė shumė mbi drejtesi se mbi forcė nė njė vllazėrim dhe bashkėpunim tė pėrgjithshėm. Njė paqe e tillė do tė dijė dhe do tė pranojė se ēdo racė e ēdo besim ka tė drejtė me ekzistuar dhe se kufijtė e kombeve do tė vendosen si ėshtė e drejta dhe ku gjejnė mė pak kundėrshtime. Detyra e Amerikės Unė kam nė ndėrgjegjen time tė drejtat dhe lutjet e kėtij populli sepse mė ra mua shorti tė flas e tė them pėr ta tė vetmen fjalė shprese, prej njė burimi politik, e cila duhet tė ishte thėnė shekuj mė parė. Pėr kėtė arsye dhe mė tepėr pse unė jam Amerikan, shumica e kryesisė Shqiptarė mė shikojnė me njė farė mirėbesimi. Edhe tani e ushqejnė shpresėn se unė do tu jap zemėr dhe bashkėpunim nė mundimet e tyre pėr liri. Unė vetėm mund tė bėj shumė pak pėr ta, por kam besim tė plotė se shtypi Amerikan do tė vejė gjithė fuqinė e tij pėr tė ndihmuar formimin e vetqeverimit Shqiptar. Ėshtė njė qėllim i shenjtė ky, e prandaj Amerika do ta bėjė medoemos. Rasti i Amerikės Pres kėshilla dhe ndihma prej tė gjithė miqve liridashės. Sigurimi i pavarėsisė Shqiptare mund tė jetė edhe njė sherbim i madh pėr bashkimin Ballkanik dhe pėr paqen Europiane. Ndihma e Shteteve tė Bashkuara mundet, ose patjetėr qė shkakton lulėzimin e kėsaj shkretie tė bėrė nga duar njerėzish, edhe tė japi fruta shumė tė mira. Kur parmenda e drujtė tė zhduket dhe vendin e saj ta zejė plugu i ēeliktė, atėhere toka pjellore e Shqipėrisė mund tė kthehet nga kullotė e padobishme nė ara gruri e drithi, pyjet do tė nxjerrin miliona nėn njė pėrdorim tė mirė, fuqitė e ujrave mund tė shfrytėzohen, shtretėrit e miniereve mund tė hapen, kėnetat tė thahen e tė mbillen, pemishte tė mėdha tė krijohen, fara tė pėrmirėsohet dhe e gjithe bujqėsia dhe industria e vendit me metoda shumė tė lehta mund tė shtohet. Princi Odeskalki i Austrisė thotė se delet e Astrakanit mund tė zėvėndėsojnė racėn e mjeruar tė deleve Shqiptare dhe ti sigurojnė katundarit njė tė ardhur tė mirė. Me njė qeveri tė mirė, portet dhe lumenjt do tė thellohen e do tė pėrmiresohen, do tė bėhen rrugė dhe hekurudha, do tė bėhen tė holla tė vendit e do tė krijohet kredidhėnia dhe shėrbimet e postave do tė bėhen tė qėndrueshme. Pjesėt e mėdha tė tokave qeveritare do tu ndahen me vėmendje bujqėve, tė cilat nėn njė administrim tė mirė do ti sigurojnė qeverisė njė tė ardhur tė madhe. Do tė ngrihen edhe shkolla dhe do tė pėrgatiten mėsues qė tė zhvillojnė mendjen e tė rinjve. Kam folur me mėsues nė Vlorė tė cilėt ma kanė treguar shumė tė madhe zgjuarsinė e djalit Shqiptar. Nė pak vjet kjo lloj pune do ti ndėrrojė kushtet e kėqia tė sotme. Arkeologėtėt e rinj do ta lartėsojnė mburrjen e Shqiptarėve pėr heroizmin e tė parėve tė tyre dhe do ti japin shkencės jo mė pak se ata tė Shlimanit (1822-1890); biles kjo pasuri e pafund nė lashtėsi ėshtė akoma e virgjėr. Shpėtimi i njė kombiShumė Shqiptarė tė Amerikės mė premtojnė se janė gati me u kthyer nė Atdheun e tyre posa tė jepet njė farė lirie nė Shqipėri. Kėta, tė bashkuar me disa Amerikanė tė vėrtetė, do tė rikrijonin njė tokė tė begatė dhe nė vendin e tiranisė e tė mizorisė sė ndryshkur prej shekujsh do tė mbillnin farėn e lirisė. Doja tė thoja se nuk ka rast mė tė mirė me bėrė mirėsi nė asnjė vend tė botės se sa nė Shqipėri. Jo, nuk ka rast ma tė mirė bamirėsie se me vu nė vijė vetqeverimin Shqiptar dhe me hap dyert e qytetėrimit mbi ta, tėcilat magjia e politikė Europiane i ka mbajtur mbyllur. Jo bamirėsi, por drejtėsi ėshtė thirrja e Shqiptarėve. Po si? Kėto thirrje tė bien nė vesh tė shurdhėt? Shpirtėrimet pėr liri E dij se ka burra e gra qė do tė ndjenin njė kėnaqėsi tė madhe duke shikuar kėtė popull tė mjeruar tė kthehet nė lirinė e bekuar tė tė parėve tė vet, tė cilėn natyra e ka pėrgatitur pėr ta por njerėz shpirtligj e kanė penguar. Ka burra nė Shtetet e Bashkuara qė janė gati me i pre rrėnjėt e tiranisė kudo qė tė duken; nė Shqipėri, a nuk jane kėto fare nė shesh? Ka shumė gra qė me pasuritė e tyre tė mėdha kėrkojnė tė bėjnė bamirėsira pėr shpirtin e tyre. Sa gėzim tė madh do tė ndjenin kėto duke parė njė popull qė do ngrihej nga fundi i tiranisė drejt lirisė sė tij! Ato pastaj do ta kuptojnė vetė bamirsinė e tyre nė jeten e rė tė njė populli tė pėrvujtur dhe sigurisht do tė radhiten nė fletėt e lirisė sė kėtij kombi. Pėrmbi retė e zeza tė imperializmit dhe tė militarizmit Europian, rrezet e shkėlqyera tė demokracisė Amerikane duhet ti ndriēojnė rrugėn njerėzve pėr njė jetė mė tė mirė dhe pėr idealin pa fund: Paqė mbi tokė, vullnet tė mirė njerėzve. Kėto mund tė shkėlqejnė tani mbi Shqipėrinė e pėrvujtur qė po kėrkon lumturinė e saj me anėn e lirisė, se nuk ėshtė fajtore pėr ndonjė ofendim veēse pėr mbrojtjen e saj. Nuk ka mundim mė tė mirė se mundimi pėr tė nxjerrė lirinė e njė kombi. Me ndihmuar njė njeri ėshtė njė bamirėsi; me liruar njė popull nga zgjedha ėshtė njė bamirėsi e pavdekshme. FUND
Rėnia e qeverisė sė Vidit |
|
Parlamenti grek ku pjesa mė e madhe e deputetėve ishin shqiptarė ____________________________________________________________________________ Arvanitasit FSHATRAT NĖ GREQI KU ĖSHTĖ FOLUR DHE FLITET NGA BANORĖT GJUHA ARVANITASE
Shkruan:Prof.Arben LLALLA Mė 23.03.2007, Tetovė Njė mjegull e zezė mė vu nė sy, mu sillnin trutė e muar erė gjithė ēka Me helm nė zemėr un erdha nė shtėpi si zog i varfėr ējam pa fole. (vargje arvanite) Tė pakėt janė njerėzit tė cilėt dinė zonat nė Greqi, qė banohen nga popullata qė flasin gjuhėn arvanitase. Pikėrisht ky ėshtė qėllimi i kėtij studimi historik, tė bėjmė tė njohur nė publikun e gjerė shqiptar fshatrat ku vazhdon tė flitet nga banorėt e tyre gjuha arvanite deri mė sot. Arvanitėt i ndeshim nė zonat ku tokat ishin pjellore qysh nė kohėt mė tė lashta, domethėnė aty ku zonat nuk janė baltike, dhe kryesisht arvanitėt i ndeshim aty ku ekzistojnė qytetet antike nė Greqi. Popullsia arvanitase ėshtė e lidhur me qytetet e lashta mė shumė se ēdo gjė tjetėr nė ambientin grek. Nė kėtė studim do tė pėrmendim emrat e shumė fshatrave ku shumica e tyre u janė ndryshuar emrat. Natyrisht, nė kėtė shkrim nuk do tė pėrmendim tė gjithė emrat e fshatrave qė ėshtė folur dhe flitet gjuha e Arbėrit.
Nga kėrkimet e studiuesve tė ndryshėm arbanė si Antonio Bellushi, Aristidh Kola, Jorgo Miha, Jorgo Maruga, Athanasio Cigo, Kazaqis, Panajotopulos etj. Janė zbuluar se nė Greqi gjenden 696, fshatra qė ishin dhe janė tė banuar edhe sot e kėsaj dite nga popullsia me rrėnjė shqiptare. Ku ndahen nė dy grupe, ata qė janė arvanitas vendas qė njihen qė nė kohėn antike dhe qė nga shekulli 4-13, tė cilėt janė mbi 550 fshatra. Janė dhe rreth 150 fshatra qė banohen nga shqiptarėt qė grekėt i quajnė allvanofonos (shqipfolės) qė kanė ardhur nė Greqi rreth viteve 1600. Kryesisht fshatrat qė janė banuar dhe banohen nga popullsia qė flet nė vatėr gjuhėn shqipe ndodhen nė zonėn e Epirit, disa janė nė zonėn e Thrakės, Peloponezit, Thesalisė, Livadhiasė. Nė ishujt tė Korfuzit, Specas, Hidrės, Psaron, Andros, Salaminės, Jo, Thirra (Santorini) etj. Nė vitin 1987, njė grup i Komunitetit Europian vizitoi Greqinė nga data 4-10 tetor 1987, pėr tė kryer njė studim rreth pranisė sė elementit shqiptar dhe ruajtjes sė prejardhjes etnike tė gjuhės. Udhėtimi u organizua nga Byroja Europiane pėr Studimet e Gjuhėve pak tė pėrdorura nėn mbikqyrjen e Komisionit tė Komunitetit Europian. Grupi pėrbėhej nga studiuesi i njohur arbėresh Urat Antonio Bellushi (itali), Rikardo Alvares, Kolon Anget, Havier Boski, Josepk San Sokasao (tė gjithė spanjollė), Onon Falkoma (holandez), Volfgan Jeniges (belg), Robert Martin, Stefan Moal (francez), Kol OCinseala (irlandez). Qėllimi ishte qė pėrfaqėsuesit europian gjatė vizitės tė binin nė kontakt me fshatrat qė banohen nga njerėz qė flasin gjuhėn arvanite. Gjatė vizitės pėrfaqėsuesit e Komunitetit Europian u ndeshėn me shumė probleme deri dhe nė lėndime. Emrat e fshatrave tė mė poshtėm janė sjellė ashtu si shqiptohen nė gjuhėn greke, pa u bėrė pėrkthimi nė gjuhėn shqipe. Lexuesi mund tė vėrejė pa vėshtirėsi se shumė nga kėto emra tė fshatrave kanė rrėnjėn dhe kuptimin e pastėr tė gjuhės shqipe, dhe kėta emra u kanė rezistuar deri mė sot edhe ndryshimeve qė kanė sjellė vitet. Nė fjalėt e shkruara me shkronja tė mėdha rrėnja dhe kuptimi tregojnė qartė prejardhjen ose kuptimėsinė nga gjuha shqipe. Shumė emra tė fshatrave pėrbėhen nga bashkime tė fjalės greke me atė shqipe. Ndėrsa emrat e fshatrave nė kllapa, janė fshatra ku gjuha arvanitase flitet pak dhe po shkon drejt zhdukjes. 1-Qarku i Atikės ka rreth 84 fshatrat ndėr to pėrmendim: Qeratea, Kuvaradhes, Kalivia, Koropi, Kapandhriti, Mazi, SHPATA, LOPĖSI, MARATHONA, BUJA, Menidhi, Shpatanxiq, Gramatiko, Kalamos, Markopulo, Markopulu i Orapisė, Moilesi, Malakasa, Kakoshalėsi, HALKUĒI, Sikamino, (KUKUVAJNĖ), Anoljosia, (Katoliosia), Kamatero, HASI, Aspropirgo, (Brahami). 2-Zona e Megarindhos pėrmendim: Ambelaqia, Elensis, Madra, Magula, Vila, Mazi, KRYEKUQI, Salamina. Kryeqyteti i ishullit tė Salaminės Kuluri banohet me arvanitė si dhe qytetet e ishullit Muqi dhe Ambelaqi banohen nga popullsia arvanite. Tasos Karadi shkrimtar arvanitė nga Salaminė nė njė intervistė pėr njė kanal televizivė shqiptar ka thėnė se sot nė ishullin e Salaminės ka mbi 40.000 mijė arvanitė. 3-Zona e Egjios ka ishullin Angjistri. 4-Zona e Thivės pėrmendim fshatrat: Hastia, DOMVRANA, KOKOSHI, Ksironomi, Karadas, Frimokastro, Paleopanagjia, VAJA, Kasnesi, Kaskaveli sot Leondaris, Parapungaj, Kapareli, BALCA, KOKLA, Kleboēari Pirgo, Lutufi, Ambeloshalėsi, (Tahi), (Agjio Theodori), Neohori, Darimari, Mustafadhes, Dervenoshalėsi, Rapendosa, Kakoniskiri, Kavashala, Stefani, Klideti, SHKURTA, VATHI, (KRIBAĒI), MURIQI, SHKIMETAR, Spaidhes, Latani, KARDHICA, Braci, Koqino, Sirē, Lukisia. 5-Zona e Livadhjas pėrmendim: Stiri, Kiruaki, Zeriqi, Kukura, Zagara, Mazi, Vrastamites, Kutumula, Luci, Pavlo, Steveniko. 6-Zona e Korinthos pėrbėhet nga fshatrat: Agjio Theodori, (Lutraqi), BISHA, KLIMENDI, BALCA e madhe, BALCA e Vogėl, LOPĖSI, Dusha, Kastanja, BIĒA, (KUĒI), Almiri, Katakali, Bashi, BIĒA, (LALOTI), SULI, (Ibrahim Bej), MAĒANI, Galataqi, Rito, Katakali, Sofikon, Karfos, Angjelokastro, Voivoda, ZEMENO, Panariti, Mukli, Vasiliko, Vladusa, Velina, Bozika, Atikia, Kriavrisi, Pala Korinthi, (Asos), Ksiloqerėza, Limohori.
7-Zona e Lokridhės pėrmendim: Livanadhes, Martino, MALĖSINA, Proskina, Pirgos, Mazi, Larina, Surpi, Teologos. 8-Rrethi i Argos pėrmendim: Berbati, Limnes, (Kuēopodhi), (Varduva), (PRIFTJANI), (Pasha), (Honika), (Bundja), 9-Ishulli i Nafplios pėrmendim: Maneshi, Ledra, Pulakidha, Merbaka, Plataniti, Heli, Anifi, Dimena, (GJERBĖSI), (Kofini), Kamari. 10-Zona e Trisinias; pėrmendim: (Poros), Valario, METHANA, Vromolimi, Kosona, Agjio Teodori, Megalo Horio, Megalo Potami, Kameni Hora, Ano Fanari, Karaxha, Lesia, Bafi, Ortoliti. 11-Zona e Ermonidos pėrbėhet pothuajse nga ishujt qė historikisht njihen si qėndra tė mėdha tė banuara nga arvanitėt dhe ku dolėn heronjtė, kryetarėt e parė tė shtetit Grek.14 Hidra, (SPECA), FURRNI, Kranidhi, Porto Heli, Ermioni, Sabariza, Iliokastro, Didimi. 12-Mantinias ka Dara. 13-Nė Kalavrita ėshtė (Lukuria). 14-Pėr rrethin e Patrės thuhet se pėrpara dy shekuj banorėt flisnin kryesisht gjuhėn arvanitase, dhe kishte gra qė nuk dinin fare greqisht. Sot gjuha arvanitase ėshtė ndihmėse dhe pėrdoret kryesisht nė kuvendet e pleqėve ose kur folėsit nuk dėshirojnė tė mėsojnė tė tjerėt atė qė kuvendojnė midis tyre. (SULI), (MIRA), (Lalikosta), (MIRTIZA), (Franga), (BUKURA), (Verdoni), (HAJKALI), (Krali), (Harbilejka), (Lefkopetra,) (Lalikosta), (Nikoreika), (Kareika), (Franguleika) . 15-Nė krahinėn e Ilias, gjuha arvanitase ka humbur po thuajse dhe pėrmendim. (Kumani), (BĖNDETI), (Kapelitu), (MALIQI), (Dorisa), (Nemuta), (Miles), (KALOLESHI), (Agjio Ana), (Psari), Kombothekra. 16-Krahina Trifilias permendim: SULIMA, LAPI, RIPĖSI, Piēa, Hiristohori, Psari, Kuvela, Ano Kopanaqi, Agrilia, Varibopi, Vidhisova, Klesura, DREDHĖ, SULI, Shirk. Nė fshatrat Sulima dhe Lapsi, gjuha arvanitase flitet si gjuhė e dytė. Kurse nė fshatrat Ripės, Piēa, Kuvela, Agrilia, Psari dhe Hirisohori kryesisht burat e vjetėr flasin mirė gjuhėn arvanitase. 17-Krahina e Karistias, pėrmenmdim: KALANĖ, Baba, Dramėsi, VRESTIDHE, PRINJA, Kalamaqi, ZAKARIA, Thimi, Kakogjoni, Koqini, Figja, BASHAJ, DARDANI, (Bezhani), Fokej, Melison, Agjio Dimitri, MBRETI, KRIEZA, LEPURA, LALA, ZERBISHA, VIRA, Koskina, (Marmari), Mesohoria, Nikoleta, Kutumula, Armiropotamos, HANI, Agjio Apotoli, Polipotamos, Alonja, Kisuri, Kapsala, QELA. 18-Ishulli i Andros ka fshatrat: Gavro, Agjio Petro, Ateni, BAĒI, Remata, Katahalos, Arni, BURKOTI, Ano Aprovatu, Kato Aprovatu, GJIDHE, Kato Fellos, Pano Fellos, LIVADHESA, Psoriareza, Galios, AGJINI, Kalamos, Kalivari, Hartes, Ano Varidhi, Kato Varidhi, KUMARI, Kaloqerini, Vitali, Amolohos, Sidhonda. _________________________________ KUSH ĖSHTĖ ARISTIDH KOLA
Shkruan: Prof.Arben LLALLA 23.02.2007, Tetovė ______________________________ Arvanitasi Aristidh Kola lindi mė 8 korrik tė vitit 1944, nė fshatin arvanitas Kaskaveli (sot Leondari) tė rrethit tė Tebės nė Greqi. Fėmijėrinė e kaloi nė fshatin e lindjes sė tij pranė gjyshit dhe gjyshes qė i mėsuan gjuhėn e vatrės, arbėrishte(shqipen). Nė vitin 1968 Aristidhi mbaron Universitetin nė degėn e Drejtėsisė, duke vazhduar mė vonė punė si avokat nė Athinė. Mbas disa vitesh do tė njihej me Nansin, e cila do te bėhej gruaja e tij qė do t'i dhuronte dy fėmijė tė mrekullueshėm, Poliksenin dhe Panajotin. Prof.Arben Llalla me Aristidh Kolėn - 19 gusht 2000 nė Kalkidhiki-Selanik Nė vitet 1980 ai e braktis profesionin e tij tė avokatit pėr t'u marrė me studimet historike, folklorike dhe gjuhėsore tė arvanitasve tė Greqisė. Nė vitin 1983 Aristidh Kola zgjidhet kryetar i Lidhja Arvanitase tė Greqisė (Arvanitikos Syndesmos Elladas) dhe po atė vit do botonte librin e tij tė parė me titull Arvanitasit dhe origjina e grekėve njė libėr i ringjalljes sė vetėdijes arvanitasve nė Greqi, qė do tė ribotohej edhe nėntė herė tė tjera nė gjuhėn greke. Nė vitin 1985, Aristidhi ishte organizatori kryesor i koncertit tė parė nė Greqi me kėngė arvanitase, ku me Dhimitėr Lekėn dhe kėngėtarin Thanasi Moraitin bėnė tė mundur nxjerrjen e diskut CD tė parė nė historinė shqiptare me kėngė arvanitase Kėngė Arvanite. Nė vitin 1989, boton librin Gjuha e Perėndive, dhe mė 1995, Aristidhi themelon shtėpinė botuese Thamiras, me qėllim botimin e veprave tė autorėve arvanitas, por edhe tė autorėve nga Shqipėria, dhe midis tyre ėshtė ribotuar vepra e Fan.S.Nolit Historia e Gjergj Kastriotit Skėnderbek. Po nė vitin 1995, do botonte librin mė tė suksesshėm nė gjuhėn greke dhe shqipe Greqia nė kurthin e serbėve tė Millosheviēit. Njė libėr qė tregon pėr komplotet dhe masakrat ēnjerzore serbe kundėra kombeve tė ish- Federatės Jugosllave dhe kryesisht tė shqiptarve. Nė librin Greqia nė kurdhin e serbėve tė Millosheviēit Aristidh Kola do tė paralajmėronte pėr masakrėn qė po pregatiste Millosheviēi dhe bashkėpuntorėt e tij kundra popullit shqiptar tė Kosovės. Nė vitin 1996 Aristidhi i nderuar do jepte dorheqjen si kryetar i Lidhjes Arvanitase tė Greqisė pėr tu marrė vetėm me studimet pellazgjike, dhe nė vitin 1997, Aristidh Kola do botonte i vetėm revistėn tre mujore Arvanon. Ku nė kėtė revistė, ai merrte pjesė bashkė me shqiptarėt e Kosovės nė luftėn e drejtė tė tyre. Me fillimin e luftės nė Kosovė, Aristidh Kola bashkė me arvanitas tė tjerė do tė mbronin ēėshtjen e drejtė tė popullit shqiptar tė Kosovės, pėrballė deputetėve, gazetarve dhe intelektualve grekė qė ishin rreshtuar nė krah tė kriminelėve tė Millosheviēit. Atėhere emigrantėt shqiptarė nė Greqi do shikonin ēdo mbrėmje Aristidhin dhe arvanitas tė tjerė nė ekranet televizive greke duke mbrojtur tė drejtat e shqiptarėve tė Kosovės dhe tė emigrantėve nė Greqi. Me punėn e tij tė palodhėshme nė ndihmė tė ēėshtjes shqiptare tė Kosovės, ai informonte publikun e painformuar drejtė grek pėr dramėn e dhimbėshme qė po kalonin shqiptarėt nė Kosovė. Pėr kėtė shkak, akuza dhe shigjeta me helm do tė hidheshin kundėra Aristidhit, njeriut tė ndershėm dhe tė drejtė. Ai do tė akuzohej nga deputetė grekė si agjent i Shqiprisė dhe i shqiptarėve. Kur dilte nė TV greke shkonte me vetėdije, se po shkonte nė shtigje me rreziqe tė mėdha, por ai i kishte marrė parasysh tė gjitha dhe gjėnė mė tė keqe...!
Me hyrjen e trupave tė NATO-s nė Kosovė, Aristidhi shprehte dėshirėn pėr tė vizituar Kosovėn e lirė. Por dėshira nuk iu realizua, Kosova e lirė mbeti nė zemrėn dhe ėndėrrėn e tij. Mė 24 maj 2000, njė ditė pėrpara prezantimit tė librit tė tij, kushtuar arbėreshit tė njohur urat Antonio Belushit, me titull Antonio Belushi dhe magjia e traditės popullore Aristidh Kola do tė shtrohej urgjentisht nė njė spital tė Athinės i sėmurė rėndė. Veprimtaria pėr prezantimin e librit tė tij u bė pa tė, pa frymėzuesin e atij takimi prekės. Njė sėmundje e pa shėrueshme qė do pėrparonte me shpejtėsi pėr ti marrė jetėn njeriut tė mirė nė mbrėmjen e 11 tetorit 2000 nė spitalin Evangjelizmos nė Athinė ku lėndonte prej njė muaj. Vdekja e Aristidh Kolės goditi zemrat e mijra emigrantėve shqiptarė qė punojnė e jetojnė nė Greqi. Ajo vdekje preku shpirtrat e arbėreshėve kudo qė ndodhen nė botė. Njė vdekje e parakohėshme qė mori jetėn e historianit dhe studjuesit arvanit Aristidh Kola, kėtij avokati tė ēėshtjes shqiptare, qė punoi pėr miqėsinė dhe bashkėpunimin e popujve tė Ballkanit. Pak ditė para se tė vdiste Aristidhi kishte pėrfunduar me dorėshkrim librin Zeusi pellazgjik dhe mashtrimi indo-europjan. Nė kėtė libėr tė fundit tė tij, Aristidh Kola na sjell shumė tė dhėna tė rėndėsishme, pėr perjudhėn parahistorike dhe kryesisht pėr paraardhėsit e shqiptarve tė Kosovės qė ishin Dardanėt Pellazgjik. Aristidh Kola zė njė vend tė veēantė nė letrat arvanitase nė Greqi. Ai me punėn dhe penėn e tij, ringjalli tek arvanitet ndjenjėn e krenarisė pėr historinė dhe kulturėn arbėre. Aristidhi ishte njė rilindas i shekullit 20, njė De Radė i ri pėr gjakun e shprishur tė Arbėrit nė Greqi. Ai ishte i pari shkrimtar arvanitas qė nė librat e tij faktoi se jo vetėm arvanitasit ishin herojtė e revolucionit grek tė 1821, por veshja, kėngėt dhe kultura arvanitase ishin bėrė pjesė tashmė e historisė dhe kulturės greke. Aristidh Kola shkoi dhe mė tej, ku faktoi se emrat e perėndive tė Olimbit nuk janė emra grek, por ata i pėrkasin emrave tė kuptimsisė tė gjuhės shqipes. Aristidhi bashkė me arbėreshin e shquar tė Italisė, urat Antonio Belushin do tė deklaroni se nė Greqi janė mbi 600 fshatra tė banuar me popullsi arvanitase. Aristidh Kola kishte lidhje me shumė shqiptarė tė njohur nė Shqipėri, Kosovė, Maqedoni, Turqi, me arbėreshėt e Italis, Ukrainės, Kroacis, e deri me arbėrorėt e Korsikės. Pėr punėn e tij nė fushėn e historisė dhe kulturės arvanitase, Aristidh Kola nė vitin 1995 ėshtė dekoruar nga ish-Kryetari shtetit shqiptar Sali Berisha me ēmimin Ismail Qemali dhe, pas vdekjes, ish-Kryetari i shtetit shqiptar Rexhep Mejdani e nderoi me dekoratėn e klasit tė parė Naim Frashėri. Nė vitin 2004 Kryeministri i Kosovės Bajram Rexhepi e nderon Aristidh Kolėn me ēertifikatė Mirnjohje. Ndėrsa Bashkia e qytetit tė Skėnderaj e shpall Aristidh Kolėn Qytetar Nderi. Pėr kontributin e madh tė Aristidh Kolės na takon qė tė vlerėsojmė e nderojmė siē e meriton punėn shkencore tė Aristidh Kolės, dhe ta ēojmė mė tej veprėn e tij, pėr pasurimin dhe mbrojtjen e historisė dhe kulturės sonė tė lashtė mbarė kombėtare. __________________________ ARISTIDH KOLĖN MUND TA KETĖ HELMUAR SHĖRBIMI SEKRET SERBĖ
Shkruan: Prof.Arben LLALLA, Historian Mė 21.02.2007, Tetovė _____________________________________ I nisa kėrkimet e mia pėr njė biografi pėr Aristidh Kolėn kur ai ishte gjallė. Mblidhja ēdo faqe gazete qė mė binte nė dorė qė shkruante ose shkruhej pėr tė. Por kur zilja e telefonit ra atė fillim tetori (tė vitit 2000) dhe mė thanė qė Aristidhi kishte vdekur mu duk e pabesueshme, e padrejtė qė njė njeri i mirė, njė shkencėtar iku nga kjo jetė nė njė mosh tė re, nė kulmin e karierės sė tij shkencore. Prej nesh po ndahej njė njeri qė i kishte dhėnė vlera jetės sonė kulturore dhe shkencore. Por kur e keqja vjen duhet ti hapim derėn, nuk mund ta ndalojmė, por mundemi tė mbajmė gjallė punėn, kujtimin e mirė tė njerėzve qė e meritojnė. Ne nuk e pamė Aristidhin tė moshuar, tė lodhur nga punėt shkencore, por pamė njė Aristidh tė fort qė punonte pėr tė vėrtetuar tė vėrtetėn. Atė tė vėrtetė qė ai e donte dhe e vlersonte shumė.
Prof.Arben Llalla dhe Aristidh Kola - mė 25 maj 2000 nė njė Spital tė Athinės Vdekja e Aristidhit pati jehon nė shtypin shqiptar ndėrsa shtypi grek nuk i kushtoi asnjė rresht. Kjo jo pėr shkakun se ai pati njė vdekje tė palavdishme, por pėr faktin se ai ishte njeriu i shkencės qė thoshte mendimin e tij duke u pėrplasur shpesh herė edhe me shkencėtarėt, historianėt grek pėr gabimet dhe shtrembėrimet qė kėta tė fundit i kanė bėrė historisė sė Greqisė dhe tė shqiptarėve. Nė shtypin shqiptar kam ndeshur disa shkrime qė thonė se Aristidh Kolėn e helmuan grekėt. Kėto teza i shkruajnė ata njerės qė nuk kanė patur shoqėri nė vitet e fundit tė jetės sė tij. I thonė ata njerės qė duan tė thonė diēka qė nuk kanė njohje tė thella pėr ngjarjet e kohėve tė fundit tė jetės sė tij. I thonė ata njerės qė ēirren pėr tė treguar se janė edhe ata protagonistė kryesor tė ngjarjeve tė viteve tė fundit tė jetės sė Aristidhit. Kėta njerės qė ngrenė kėto teza nuk i pamė nė varrimin e Aristidhit, nuk i pamė tė vinin njė lule nė varrin e tij. Nuk i pamė nė Simpoziumin qė organizoi Lidhja e Arvanitasve tė Greqisė nė kujtim tė Aristidhit, nuk i pamė nė Simpoziumin qė organizoi Ministria e Kulturės sė Kosovės nė shtator tė 2004 pėr jetėn kulturore, historike tė arvanitasve dhe tė Aristidh Kolės. Unė nuk i mohoj takimet spotante qė mundet tė kenė patur kėta njerės me Aristidhin, por kur ngrihet njė tezė e tillė duhet tė njohim rrjedhjen e ngjarjeve tė fundit tė jetės sė Aristidhit. Por pėr mua kėto janė vetėm akuza pa baza sepse unė nuk kam dėgjuar ende deri mė sot nga familjarėt, miqtė dhe bashkėpuntorė e tij njė gjė tė tillė. Akuzat se Aristidhin e kanė helmuar shėrbimet sekrete greke kanė dėmtuar arvanitasit qė janė antarė tė Lidhjes sė Arvanitasve tė Greqisė. Njerzit qė kanė ngritur kėtė tezė me dashje apo pa dashje kanė dėmtuar psikologjinė e arvanitasve intelektualė qė drejtojnė shoqatėn e tyre. Me ngritjen e kėsaj teze bashkėpuntorėt e Aristidhit janė trembur dhe janė indiferentė tani pėr zhvillimin e jetės kulturore nė Lidhjen e Arvanitasve tė Greqisė. Ata nuk janė mė si dikur aktivė tė zjarrtė pėr zhvillimin e kulturės, historisė dhe gjuhės sė tyre. Ndoshta teza se Aristidh Kolėn e kanė helmuar grekėt mundet tė jetė hedhur qėllimisht pėr tė trembur vazhduesit arvanitas pėr tė ndjekur rrugėn e Aristidh Kolės. Por pse strukturat shtetėrore greke duhet ta helmonin Aristidhin?! Pse mos tė mendojmė se Aristidhin mundet ta kenė helmuar shėrbimet sekrete serbe?! Dimė historikisht qė grekėt kanė helmuar e vrarė shumė intelektualė tė ndritur tė gjuhės dhe historisė shqipe. Nga disa intelektualė arvanitas kam dėgjuar qė strukturat shtetėrore greke vranė themeluesin e shoqatės Lidhja e Arvanitasve tė Greqisė, nė vitin 1984 Jorgo Marugėn. Unė nuk dua tė besoj qė edhe Aristidh Kolėn e kanė vrarė grekėt. Nga librat dhe takimet me Aristidhin kam kuptuar se ai nuk i ndante grekėt nga shqiptarėt, ishte pėr teorinė qė grekėt dhe shqiptarėt kanė shumė gjėra tė pėrbashkėta nė krahasim me popujt e tjerė tė Ballkanit, pra grekėt dhe shqiptarėt janė vllezėr. Aristidhi nė librat e tij nė pėrgjithėsi shtron dhe e mbron kėtė tezė. Grekėt nuk kanė patur interes ta helmonin Aristidhin. Nė vitin 1998-1999, kur pjesa mė e madhe e grekėve mbronin serbėt, Aristidhi me arvanitas tė tjerė ngrinin zėrin pėr tė vėrtetuar se grekėt me shqiptarėt janė shumė afėr me njėri-tjetrin se me serbėt. Kjo propagandė ishte nė njė farė mėnyre edhe nė interes tė shtetit grek sepse vetė Greqia kishte firmosur borbadimet e NATO-s mbi Jugosllavinė. Greqia nė atė kohė lejoi qė trupat ushtarake tė NATO-s tė kalonin pėrmes territorit tė saj pėr tė hyrė nė Kosovė. Nė qoftė se shėrbimet shtetėrore greke doni tė eleminonin Aristidhin ata do ta kishin bėrė me kohė qė atėhere kur ai filloi tė botonte librat e para mbi historinė e vėrtetė tė arvanitasve nė vitet 1980. Do ta helmonin kur ai ishte nė krye tė Lidhjes sė Arvanitasve tė Greqisė dhe organizonte aktivitete kulturore mė kėngė dhe valle arvanitase nė fshatrat e tyre. Libri i tij i fundit qė mund tė themi se provokon ndjenjat kombėtare greke ėshtė botuar nė vitin 1996. Ndėrsa libri i tij i parė qė i kundėrvihet hapur me akuza tė rėnda regjimit tė serbėve tė Millosheviēit ėshtė botuar nė gusht tė vitit 1995 me titull Greqia nė kurthin e serbėve tė Millosheviēit. Njė vepėr qė i kushtohet vuajtjeve tė shqiptarėve dhe propagandės mashtruese tė regjimit serb. Nė janar tė vitit 1998 deri nė fund tė vitit 1999 ai boton i vetėm revistėn tremujorėshe ARVANON, nė tė cilėn nė faqet e saja botoheshim shkrime rreth ngjarjeve nė Kosovė. Nė kėtė revistė Aristidhi shkruante pėr pėr vrasjet, pėr vajtimet e grave shqiptare nė Kosovė qė qanin burrat dhe tė afėrmit e tyre tė vrarė nga serbėt. Pra Aristidhi bėnte njė propagandė pėr tragjedinė e vėrtetėn qė po ndodhte nė Kosovė me popullin shqiptar i cili po shtypej me egėrsi nga ushtria dhe policia serbe. Me hyrjen e trupave ushtarake tė NATO-s nė Kosovė kjo revistė nuk u botua mė. Nė periudhėn 1998-1999 Aristidh Kola do tė ishte njė nga zėrat e fortė dhe tė pakėt nė emisionte televizive greke ku diskutohej rreth ēėshtjes sė Kosovės. Aristidh Kola pothuajse ēdo mbrėmje do tė ishte nė ekranin e ndonjė kanali televiziv grek ku diskutohej pėr problemin e nxehtė tė Kosovės. Pra duke parė kėto fakte historike tė atyre viteve mund tė mendojmė dhe tė hedhim hipotezėn se Aristidh Kolėn ka mundėsi ta kenė helmuar shėrbimet sekrete tė Serbisė. Aristidhi kishte qenė nė Kosovė nė vitet 1980 dhe kishte lidhur miqėsi me shumė vėllezėr shqiptar tė atjeshėm. Ai kishte parė me sytė e tij realitetin e vėrtetė tė vuatjes qė kalonin shqiptarė nė Kosovė. Nė fillim tė viteve 1990 filloi tė shkruante nė shtypin grek pėr genocidin serb kundėr popullsisė shqiptare. Kur ishte nė pushtet Sllobodan Millosheviēi nė Greqi dhe nė veēanti nė Athinė jetonin shumė serb qė ishin tė lidhur ngushtė me djalin e tij Marko Millosheviēin. Nė fillim tė vitit 1999 njė deputete komuniste greke e quajtur Ana Kaneli e hodhi nė gjyq Aristidh Kolėn duke e akuzuar si agjend i CIA-s dhe i Shqipėrisė. Partia qė pėrfaqėsonte deputetja nė fjalė kishte lidhje tė forta me partinė e Millosheviēit. Ndoshta dora e gjatė serbe siē ka vrarė nė vendet Europiane shumė intelektualė shqiptarė mbrojtės tė ēėshtjes shqiptare mundet ta ketė helmuar edhe Aristidh Kolėn njeriun i cili nė atė kohė tė rrezikėshme pa ju dridhur qerpiku nė mes tė Athinės ngrinte zėrin e protestės kundra dhunės dhe genocidit serb qė ushtrohej mbi shqiptarėt e Kosovės. Aristidh Kola u shua, kujtimi pėr tė gjithmonė do tė mbetet i gjallė nė mesin tonė. Mungesėn e mikut tim e ndjej ende edhe sot ashtu si atė ditė kur mėsova lajmin e hidhur. Sepse pėr mua Aristidhi ishte mėsuesi qė mė inkurajojė pėr tu marrė me studimet historike tė shqiptarėve tė Greqisė, Arvanitasve. ______________________________________ KUR SHQIPTARĖT KANDIDONIN PĖR DEPUTET NĖ PARLAMENTIN GREK NĖ VITIN 1860 Njė fjalim parazgjedhor nė gjuhėn shqipe tė botuar nė gazetėn greke TO MEΛΛΟΝ ΤΗΣ ΠΑΤΡΙΔΟΣ nė vitin 1860. Shkruan:Prof.Arben LLALLA _____________________________________ Greqia u ēlirua nga pushtimi turk me armėt e shqiptarėve. Kėtė e thonė historianėt dhe studiuesit e huaj. Mbas shpalljes sė pavarėsisė mė 1821 Kuvendi popullor i Greqisė pėrbėhej nga deputetė shqiptar dhe grekė. Me kalimin e viteve nga fillimi i shekullit tė XX shqiptarėt u bindėn, se duhet tė braktisnin identitetin e tyre kombėtar shqiptar. Disa herė Greqia ėshtė udhėhequr nga Kryetar shteti dhe Kryeministėr shqiptar deri edhe nė ditėt tona. Sot me interes na duken fjalimet parazgjedhore tė shekullit tė XIX kur shqiptarėt kandidonin pėr deputet nė Kuvendit e Greqisė. Nė gazetėn greke TO MEΛΛΟΝ ΤΗΣ ΠΑΤΡΙΔΟΣ (E ARDHMJA E ATDHEUT) tė 29 dhjetori tė vitit 1860 ėshtė botuar njė fjalim parazgjedhor nė gjuhėn shqipe. Ku kandidati pėr deputet parashtron shkaqet pėrse shqiptarėt nė Greqi duhet tė votojnė pėr atė. Nė kėtė dokument, bėhet fjalė pėr njė fjalim parazgjedhor nė periudhėn e mbajtjes sė zgjedhjeve nė Greqi nga dhjetori i vitit 1860, deri nė mars tė vitit 1861. Nė atė periudhė, sipas dokumenteve historike, mbizotėronte njė klimė frikėsimi dhe burgimesh politike nė Greqi. Zgjedhjet e vitit 1861 nė Greqi i fitoi grupimi qeveritar pro mbretit, i kryesuar nga shqiptari Athanas Miauli, i cili u zgjodh Kryeministėr i Greqisė nė atė kohė.
Kryeminstri Athanas Miauli 1815-1867 ______________________________ Athanas Miauli ka lindur nė ishullin e Hidrės, mė 1815 dhe ishte djali i njė shqiptari tė lavdishėm Andrea Miaulit. Ai, u rrit pranė babait nė det dhe mėsoi gjuhėn greke nga Filip Joanu. U bė adjutant i mbretit Oton dhe ministėr i Marinės nė vitin 1855. Kryeministėr u zgjodh disa herė qė nga viti 1857 e deri nė vitin 1862. Vdiq nė Paris tė Francės nė vitin 1867. Fjalimi parazgjedhor i vitit 1860, ėshtė botuar pėr herė tė parė mė 29 dhjetor tė tė njėjtit vitit nė gjuhėn greke dhe gjuhėn shqipe, nė faqen e parė tė gazetės greke, TO MEΛΛΟΝ ΤΗΣ ΠΑΤΡΙΔΟΣ (E ARDHMJA E ATDHEUT). Numri i parė i kėsaj gazete politike dhe filologjike e Athinės u botua mė 4 nėntor tė vitit 1859 me titull TO MEΛΛΟΝ ΤΗΣ ΠΑΤΡΙΔΟΣ, me kryeredaktor Odisea Jamelon dhe vijoi tė botohej me kėtė titull deri nga mesi i vitit 1861, dhe numri 161 u titullua Μελλον της Ελλαδος (E ardhmja e Greqisė) deri kur u mbyll nė vitin 1863. Zbulimi i kėtij dokumenti historik, ka njė rėndėsi tė madhe meqenėse ėshtė njė nga dėshmitė e pakta tė shkrimeve nė gjuhėn shqipe me shkronja greke nė shekullin XIX qė ka shpėtuar deri mė sot, pasi kėrkuesit e shkrimit tė gjuhės shqipe, siē e kemi thėnė nė pėrgjithėsi, janė marrė kryesisht me mbledhjen e kėngėve dhe tė pėrrallave gojore tė folklorit arvanitas. Nga teksti i fjalimit parazgjedhor, dalin qartė fakte historike se njė pjesė e madhe e popullatės qė jetonte nė Athinė dhe nė rrethinat e saj ishin arvanitas, nė shekullin XIX arvanitasit kishin ndikim tė madh nė zhvillimin e jetės politike nė Greqi. Nga teksti parazgjedhor, duket qartė se grupi i politikanėve kundėrshtarė tė oborrit tė mbretit Oton dhe qeveria kryengritėse e pėrkohshme, qė drejtonte Greqinė nė vitin 1860 bėnte pėrpjekje tė mėdha pėr tė marrė nė anėn e tyre arvanitasit e Atikisė dhe tė Beotisė, njerėz qė, nga ajo qė kemi mėsuar nga historia e asaj kohe, ishin konservatorė, tė qėndrueshėm nė bindjet e tyre besnikėrie ndaj mbretit tė atėhershėm, Oton. Pėrpjekjet pėr tė thithur nė anėt e tyre, palėt bėnin edhe publikimin e propagandės parazgjedhore dygjuhėshe, nė greqisht dhe nė gjuhėn shqipe, me synimin qė, nga njėra anė tė informohet mė mirė popullsia arvanitase dhe, nga ana tjetėr, ndoshta ta kenė mė tė lehtė edha ata kandidatė pėr deputetė qė nuk ishin arvanitas, por grekė. Tekstin po e paraqes ashtu siē ėshtė botuar nė gazetėn E ARDHMJA E ATDHEUT nė gjuhėn shqipe, tė shkruar me shkronja greke dhe me disa kombinime pėr tė plotėsuar alfabetin e gjuhės shqipe. Gjatė transkriptimit vėrejta se shkruesi i fjalimit parazgjedhor tė vitit 1860, ka pėrdorur shumė fjalė greke. Po i njėjti fjalim ėshtė botuar nė gazetėn e kohės edhe nė gjuhėn greke. Pėr qytetarėt tė katundeve tė Athinės Vėllezėr! Dheu ėshtė i lagėt akoma nga gjakrat tė tatėve edhe vėllezėrve tuaj; dėbuam tiranin, fituam lirinė. Ėshtė shumė e madhe, pra, vėllazėrimi ndaj kėtij gjaku tė mos jemi tė denjė pėr lirinė. Tė gjithė ata syt qė ranė nė luftė do tė na japin nam dhe mallkime. Ne qė kemi kushtetutė. Ēdo thotė kushtetutė? Do thotė qė gjithė qytetarėt kanė tė drejtė tė pėrkujdesen vetėm, tė qeverisė mirė atdheu, tė mos ketė tė rėnda taksa, tė bėhen tė mira ligje, tė mos i bėjnė konak, tė mos bjerė xhandarin me kėrbaē edhe tė tjera. Meqenėse qė nuk mundin tė gjithė qytetarėt tė mblidhen, sepse janė larg njeri nga tjetri, caktojnė pėrfaqėsues edhe ata quhen deputetė. Ata bėjnė atė qė do tė bėnin qytetarėt nė mbledhje, edhe ēfarė do bėjnė ata ėshtė e mirė tė bėhet. Nėse kuptuat mirė qė po tė kujdeseni tė caktoni tė mirė njerėz ata qė do vėshtrojnė interesin tuaj, njerėz qė nuk mund ti mashtrojė, mos ti tėrheqė nga vetja e tij, do tė jeni tė lirė si ju do Kushtetuta. Nėse nuk kujdeseni tė mendoni mirė vetėm, edhe ndonjė tjetėr tė kėrcėnon ty me frikėsime e tė kėtilla, atėherė nuk do tė caktoni ashtu pėrfaqėsues atė qė doni, do tė bėhen deputetė ata qė nuk do kujdesen pėr tė mirėn tuaj, por pėr interesat e tyre, edhe pastaj nuk do tė jeni tė lirė si ju do Kushtetuta. Atėherė i biri i tė fortit nuk do tė vejė ushtar, por do tė pėrjashtohet pėr i parritur edhe sakat, edhe i biri i tė varfėrit do vejė vetėm? Atėherė do vijė patrulla edhe do tu kėrkojė pula, pita edhe do tu bjerė edhe zverkut; atėherė do tė vijė taksidari tu shesė shtambėn edhe do tu marrė nė burg, kurse i forti, le tė ketė nė borxh mijėra dhrahme* nuk do ta ngasėn, edhe tė tjera qė nuk i dini. Por, nėse caktoni njerėz tuaj qė i dinė vuajtjet tuaja edhe njė e rrahur e xhandarit, fjala vjen, edhe njė e vogėl shkelje do tė jetė njė e madhe fyerje pėr qytetarin, sepse qytetari atėherė do vejė nė tė vėrtetin pėrfaqėsues tė tij edhe nuk do ti thotė mos ki merak, do tė kujdesem ... ēfarė bėhet pėr njė tė rrahur ... ashtu ishte koha..., por do tė vejė nė Kuvend tė thotė edhe deputetėt do tė thėrrasin ministrin tė pyesin ēfarė u bė do ti kėrkojnė pakėnaqėsinė edhe do tė gjykohet ai qė ėshtė fajtor, nė mos gjykohet, atėherė prishet ministri me Kuvendin, edhe e dini ēfarė pėson ministri? Pushohet. Ashtu do tė ndreqen punėt edhe nuk do tė bėhen padrejtėsi. Qytetarė! Njė herė nė tre vjet u thėrret mėma juaj, atdhe, tė jepni mendimin tuaj edhe tė zgjidhni ata qė duan atdhenė, duan lavdinė e atdheut do tė zgjidhni ata qė do tė ruajnė tė mirat tuaja, nderin tuaj, nė ata do tė veni tė qani padrejtėsitė tuaja edhe tė kėqijat qė pėsoni nga pushteti, ata do tė mbrojnė tė drejtat tuaja. Doni tė shihni sa i madh ėshtė e drejta juaj? Vėshtroni sa tė mira premton qeveria qė do tė bėjė nė gjithė bashkitė; premton shkolla, premton gjyqe paqėsore, premton ura, ju premton tė gjitha tė mirat, arėn**, tė jepni votėn tuaj ministrit Simo edhe nė kryebashktiakut Skufo, edhe pastaj i harron tė gjitha, arėn, tė dalin deputetė njerėz qė nuk dinė nga mot edhe brengat qė vuan shpirti juaj nga kalimtarėt edhe konduktorėt. Ata nuk dinė me ēpunė edhe djersė nxirrni bukėn, ju ngarkojnė me tė tjera taksa! Doni tė shihni sa vlen e drejta juaj? Vėshtroni qeverinė pėr tė arritur qėllimin pushon kryebakėtiakėt edhe emėron kryebashtjak tė tretė zėvendės, dhe ligji thotė qė duhet tė caktojė i pari zėvendės dėrgon tė prerin me gėrshėrė*** tė Bashkisė edhe tė Prefekturės pėr tu mashtruar ose tu frikėsojė. Qytetarė! Kushtetuta thotė qė ėshtė shkelje ligjore tė ndėrhyjė me forcat e saj, zgjedhja ėshtė e drejta e popullit. E shihni fort mirė Qeveria pėr interesat e saj ndėrhyn, nuk duhet pra tė shtini votėn nė ata qė propozon, sepse do ti keni tė njėjtat gjėra. Vėshtroni mirė pra, pėr njė ėshtė yni Zot! Pėr vėllazėri! Pėr gjakun qė u derdh pėr lirinė! Mendimi juaj, vota juaj ėshtė liria juaj, ėshtė jeta, nderimi edhe pėrparimi juaj mos e shtini kur tė harrini pėrpara mendohuni mirė, sepse do tė shkojė tre vjet mirė i keqi, si do tė shtroni ashtu do tė fleni. Dėgjoni edhe fjalėt e Krishtit qė thotė nė vangjel: Kėrkoni edhe do tė ēoni, bini derės edhe do tu hapet, pse kush kėrkon ēon edhe kush pyet i hapet si tu thom.
Gazeta greke:TO MEΛΛΟΝ ΤΗΣ ΠΑΤΡΙΔΟΣ (E ARDHMJA E ATDHEUT) _______________________________________ Marrė nga libri i autorit Arben p. Lalla GJURMĖ TĖ LETĖRSISĖ SĖ VJETĖR TĖ SHQIPTARĖVE TĖ GREQI 1860-1889, botuar maj 2006 nė Maqedoni. __________________________
* Dhrahmia ka qenė monedha greke. ** Pėr Arėn duhet tė bėhet fjalė pėr mjetin e votimin. *** Pėr tė prerin me gėrshėra bėhet fjalė pėr nėpunėsit e asaj kohe qė visheshin me kostum dhe kravatė. Njerėzit me kėtė lloj veshje tek arvanitasit bėnin pėrshtypje tė keqe. ____________________________ SHĖN BERISHA SI SHĖN KOZMAI
18 Janar 2007
ĒĖSHTJA ĒAME NĖ KĖRKIM TĖ NJĖ ZGJIDHJEJE Mė 21 dhjetor tė kėtij muaji nė ambientet e Hotel Ronger Europark nė Tiranė, Instituti i Studimeve Ēame nė bashkėpunim me Muzeun Historik Kombėtar mbajtėn njė Konferencė Shkencore me temė ĒĖSHTJA ĒAME NĖ KĖRKIM TĖ NJĖ ZGJIDHJEJE. Nė kėtė Konferencė mbajtėn Kumtesat e tyre shumė akademik dhe profesorė tė njohur tė ardhur nga Australia, Europa, Shqipėria, Kosova dhe Maqedonia si prof.dr. Beqir Meta, prof.dr.Ferit Duka, prof.dr.Marenglen Vreli, prof.dr.Bashkim Kuēuku, prof.dr.Muharrem Dezhgiu, prof.dr.Afėrdita Onuzi, etj. Nga Maqedonia ligjėruan prof.dr. Agim Vinca me temėm: Kosova dhe Ēamėria nė krijimtarinė e Bilal Xhaferrit, dhe historiani Arben Llalla i cili ėshtė njė nga studiuesit e ēėshtjes shqiptare nė Greqi. Profesori i Historisė Arben Llalla mbajti kumtesėn me temė: Marko Boēari dhe kontributi i tij nė Lėvizjen Ēlirimtare dhe nė shkencėn gjuhėsore. Pėrndyshe kjo ėshtė Konferenca e dytė Shkencore qė mbahet brenda dy vjetėve pėr ēėshtjen Ēame tė organizuar nga Instituti i Studimeve Ēame. ____________________________________ HEROI I SHQETĖSIMEVE ATDHETARE E KULTURORE (MARKO BOĒARI NGA SULI I ĒAMĖRISĖ) Shkruan:Prof.Arben LLALLA Historian
Ngrehu Marko trimėria ngrehu tė thėrret Greqia tė vijė Marko Shqipėria.(popullore) Marko Boēari lindi nė Sul tė Janinės mė 1790, nė njė familje tė dėgjuar qė kishin dalė shumė burra trima si: Kiēo Boēari, Kosta, Dhimitri, Jorgji dhe kapedani i madh i Kryengritjes tė 1821, Noti Boēari i cili ka lindur nė Sul nė vitin 1759. Ai ėshtė ministri i parė i mbrojtjes i shtetit grek, dhe vdiq mė 1841. Babai i Markos, Kiēo Gj. Boēari u martua tri herė. Nga kėto tri martesa kishte 18 fėmijė, pesė prej tyre i vdiqėn tė vegjėl. Nga martesa e parė me Krisulla Papazotin Joti, kishte Janin, Lenėn, Marinė, Anastasinė dhe Markon. Kiēo Gj. Boēari u vra mė 1813 nė Artė nga Gjoko Bakola. Nė vitet e kryengritjes sė 1821, Marko Boēari i dha duart dhe u pėrqafua pėr tė mirėn e pėrbashkėt me Gjoko Bakola duke i falur gjakun e babait. Sipas tė dhėnave banorėt e parė qė u ngulėn nė Sul ishin ushtarėt e gardės tė Gjergj Kastrioti Skėnderbe.
Marko Boēari 1790-1823 Mbas vdekjes sė Gjergj Kastrioti Skėnderbeut, rreth 200 luftėtarė arvanitas me familjet e tyre, si fisi Boēari, Xhavellasit, Llalla, Dangėllinjė, Dragove etj., formuan fshatin e Sulit afėr qytetit tė Janinės dhe luftonin kundra turqve pėr lirinė e tyre. Mė vonė Suli u zgjerua nga njė fshat nė krahinė dhe u popullua nga shqiptar ortodoksė ēamė. Ata, pėr ti shpėtuar skllavėrisė osmane turke, u shpėrngulėn nga fshatrat e tyre tė Ēamėrisė rreth viteve 1500-1600 dhe u vendosėn nė Sul tė Janinės, dhe krijuan fshatra tė rinj me emra shqiptar. Qė njė pjesė e popullsisė sė suliotėve janė ēamėr kėtė na e deklaron anglezi V.M. Lik Suljotėt janė njė farė e Ēamėrisė, njėra prej katėr degėve tė Shqipėrisė. Ndėrsa studiuesi Ciapolini thotė - Suljotėt nuk dinin fare greqisht, gjuha qė ata pėrdornin ėshtė, shqipja e dialektit tė Ēamėrisė. Njė pjesė e popullatės sė Sulit pasi u nėnshtruan Ali Pash Tepelenės u dėrguan si dėnim nė ishullin e Korfuzit dhe ishujt e tjerė pėr rreth tij. Ndėrsa mbas vdekjes sė Ali Pash Tepelenės shumica e popullatės sė krahinės sė Sulit pėr t“i shpėtuar vrasjeve nga turqit e Sulltanit, morėn drejtimin pėr nė malin e Shenjtė tė Tomorit duke u vendosur nė Leskovik dhe afėr qytetit tė sotėm tė Gramshit dhe formuan krahinėn e Sulovės me fshatrat: Shėn Mėri, Shėn Mitri, Dardhzezė, Sulki, Dushkė, Kushov, Janē, Tunjė etj. Nė krahinėn e sotme tė Sulit nė Gramshit ndeshim mbiemrat Llalla, Dragoi, Karaj qė i ndeshim sot edhe nė krahinėn e Sulit tė Janinės. Sulioti Marko Boēari nuk ishte vetėm njė nga heronjtė arvanitas mė tė rėndėsishėm tė Kryengritjes greke tė 1821, i njohur pėr aftėsitė ushtarake dhe guximin e tij, por edhe pėr dėshirėn e madhe pėr shkrimin dhe edukimin. Markoja bashkė me Odise Andruēon dhe Gjeorgjio Karaiskaqin u edukuan nė oborrin e Ali Pash Tepelenės nė artin ushtarak, politik dhe zgjuarsisė.
Ali Pash Tepelena Ėndrra e Markos ishte qė tė edukonte suliotėt arvanitas qė tė dilnin nga gjendja e luftėtarit tė pamėsuar qė luftonte pandėrprerė, pa njė ardhme, tė jetojė paqėsisht nė njė shoqėri tė lirė e tė drejtė. Markoja ndėrkohė shqetėsohej se mos edukimi mėsimor ēon nė humbjen e disa tipareve tė njohura cilėsore qė e bėnin arvanitasin suliot njė figurė popullore tė veēantė, qė edhe brenda mos shkollimit, varfėrisė dhe kushteve mė tė vėshtira tė jetesės, ngjallte adhurim. Dua tė arsimohesh, i shkruante nė letėr, djalit tė tij Dhimitrit, qė gjendej nė Ankona tė Italisė, por veē kėsaj dua tė brumosesh me traditat suliote, tė mbetesh pėrherė suliot siē ka mbetur tata i yt. Nė atė periudhė tė ndryshimeve tė shėnuara nė Ballkan dhe nė Europė, dukej qartė se virtyti liridashės dhe shpata arvanitase nuk ishin tė mjaftueshme qė tė arrihej njė jetė mė e mirė, njė shoqėri mė e bukur. Nevojitej edukimi dhe arsimi i popullit dhe kjo nevojė kishte krijuar ankth tek arvanitasit e pas kryengritjes tė 1821, qė parapėlqenin tė shisnin ēdo lloj pasurie, me qėllim tė mėsojė fėmija i tyre. Dhe sigurisht, nė atė periudhė kur thoshim shkrim e kėndim kuptonim gjuhėn greke qė flitej kryesisht nė qytetet e Greqisė sė sotme. Por ėshtė fakt, se arvanitasit pėrbuznin mėnyrėn e jetesės tė shoqėrive tė tjera, plogėshtinė, pabesinė, fjalėt e shumta, frymėn e nėnshtrimit, paftyrsinė etj. Karakteri i arvanitas ėshtė qė ai tė jetė kudo i pari, tė tregojė pėrpara tė gjithėve kryelartėsinė, trimėrinė dhe mosnėnshtrimin. Arvanitasit e dėshironin edukimin arsimor, por pa rrezikun e tjetėrsimit dhe bjerrjes sė vlerave tradicionale vetjake e tė bashkėsisė. Kėsaj ia ka frikėn dhe kėtė i theksonte djalit tė vet Marko Boēari. Kur gjendej i internuar nė Korfuz, Markoja mėsoi greqishten dhe bėri tė famshmin Fjalorin dygjuhėsh i greqishtes dhe shqipes sė thjesht(Λεξικον τις Ρομαικης και Αρβανιτικης απλησ), 1809, qė e shkroi Markoja vetė me ndihmėn e babait tė tij Kiēo Boēari (1754-1813), xhaxhait Noti Boēari (1759-1841) dhe vjehrrit tė tij Kristaq Kallogjeri nga Preveza.
Fjalori greqisht-shqip i Boēarit Pėrfundimi i kėtij fjalori ishte i nxitjes sė konsullit francez Pukėvili, siē pretendonte francezi vet, pėrpjekje tė mėsojnė suliotėt arvanitas greqisht dhe tė merren vesh me grekėt. Si do qė tė jetė puna, fakt ėshtė se kemi tė bėjmė me njė hero qė ka shqetėsime kulturore qė krijoi njė vepėr gjuhėsore dhe kulturore, si rrjedhim me tė drejtė Marko Boēari mundė tė quhet si realizuesi i fjalorit tė thjeshtė tė parė greko-shqip. Fjalori Marko Boēarit lindi si pasojė dhe e ngjarjeve qė po kalonte Greqia, ku mbas dorėzimit tė armėve arvanitasit duhet ti pėrshtateshin jetės civile shoqėrore, qė pėr ta ishte e vėshtirė. Fjalori ka rėndėsi tė veēantė se shpreh shumė elementė tė gjuhės shqipe nė dialektin e ēamėrishtes, ky fjalor shėrbeu edhe si mjet politik pėr tė afruar shqiptarėt me grekėrit. Njė tjetėr detyrim i lindjes sė fjalorit greko-shqip ishte se, tregtia nė zona tė gjera tė Ballkanit bėhej nė gjuhėn greke. Kėshtu qė lindi nevoja e njė fjalori dy gjuhėsh me qėllim qė arvanitasit, pra shqiptarėt nė njė farė mėnyre ju detyrua qė tė mėsonin greqisht qė po fitonte terren si gjuhė e tregtisė nė Ballkan. Pasi gjuha arvanitase si pasojė e ndjekjeve tė arbėrve nga pushtuesit e ndryshėm, u duhej qė tė jetonin tė fshehur me shekuj tė tėrė nė male dhe ishuj tė vetmuar larg takimeve me popujt e tjerė. Kėshtu gjuha arvanitase ngeli njė gjuhė e pastėr kombėtare, qė flitej vetėm nga populli i saj duke ruajtur vjetėrsinė dhe pastėrtinė gjuhėsore, por qė nuk u zhvillua nė shkrim apo tė futeshin fjalė tė reja qė i pėrshtateshin zhvillimit shoqėror tė kohės apo tė njihej nga tė huajt e shumtė qė vizitonin Ballkanin nė atė kohė tė pushtimit osmano turk. Dhe heroi Marko Boēari me njė vullnet dhe guxim, nė moshėn 19 vjeēare na solli fjalorin e parė greko-shqip me titull origjinal Λεξικον τις Ρομαικης και Αρβανιτικης απλησ (Fjalori dy gjuhėsh Greqisht dhe Shqipes sė thjeshtė; ky ėshtė pėrkthimi i saktė nė gjuhėn shqipe, A.Llalla). Fjalori dy gjuhėsh pėrbėhej nga 111 faqe, 1494 fjalė shqipe, dhe 1701 fjalė greke. Origjinali i kėtij fjalori gjendet sot nė muzeun Kombėtar tė Parisit me kodin Supplement Grec 251 numri 244 tė faqes, dhe u dhurua nė maj tė vitit 1819 nga konsulli Pukėvili. Konsulli i Pėrgjithshėm francez nė Janinė Pukėvili duke studiuar fjalorin e Marko Boēarit, hartoi njė fjalor tė vogėl frėngjisht-shqip, me rreth 440 fjalė dhe origjinali i kėtij fjalori gjendet nė muzeun Kombėtar tė Parisit. Pėrpara betejės sė madhe nė Mesollogji, Markoja mendoi tė dėrgonte familjen e tij nė Ankona tė Italisė. Tė gjithė suliotėt me lot nė sy u ndanė me gratė e tyre pa folur, Markoja nė ato ēaste prekėse i tha gruas -Nė orėn e lirisė dua tė jemi bashkė, por nė orėn e betejės dua tė jem vetėm. U ndanė me lot nė sy, ishte takimi i fundit. Markoja ishte komandant i ushtrisė sė Greqisė perėndimore. Kur Qeveria i dėrgoi diplomėn e komandantit tė Pėrgjithshėm, lindėn smira e kapedanėve tė tjerė. Por Markoja kėtyre smirave i pėrgjigjej me fisnikėri dhe tolerancė duke u thėnė-Kush ėshtė i zoti, merr nesėr diplomė nė betejė Markoja ishte njeri i dashur dhe fjalė pakėt. Mė 9 gusht 1823, Marko Boēari u vra duke luftuar kundra ushtrisė sė Mustafa Bushatit, shqiptar edhe ky, Pasha i Shkodrės. Vdekja Marko Boēarit u bė e njohur nė tė gjithė Europėn, ai i kishte shkruajtur njė letėr Bajronit kur ky ishte rrugės pėr nė Mesollogji. Poeti i madh anglez Lordi Bajron erdhi kur Marko Boēari kishte vdekur, dhe mbajti njė fjalim mbi varrin e Markos i veshur me kostumin e njohur kombėtar shqiptar. Marko Boēari vdiq, por figura e tij u bė legjendė.
Vrasja e Boēarit Lordi anglez Bajron Nė vitin 1832, me urdhėr tė qeverisė sė atėhershme greke, Mamurasi i njohur pėr vrasjen e heroit arvanitas Odise Andruēos, dhe Papakosta bllokuan dhe dogjėn shtėpinė e Noti Gj. Boēari edhe tė gjitha dokumentat historike tė prejardhjes tė fisit tė Boēarėve. Kėshtu u zhdukė edhe njė arkiv e madhe historike qė vėrtetonte se arvanitasit, suliotėt ishin bijė tė Shqipėrisė.Shumė historianė grekė na e deklarojnė Marko Boēarin dhe shumė heronj tė tjerė arvanitas tė Kryengritjes tė 1821, si grekė dhe jo shqiptar, duke pasur parasysh qė Markoja dhe tė tjerė heronj tė 1821, i pėrkisnin fesė ortodokse. Ėshtė fatkeqėsi pėr atė komb, kur historianėt e atij kombi ngatėrrojnė fenė me racėn. Qė Marko Boēari ishte shqiptar dhe bir shqiptari, kėtė na e deklaron nė vitin 1994, nipi i tij me tė njėjtin emėr Marko Boēari profesor nė Universitetin e Kuinslendit nė Australi. Kur reagonte ashpėr ndaj deklaratės sė njė deputeti grek qė mohonte ndihmrsėn shqiptare nė kryengritjen e 1821 dhe, origjiniėn shqiptare tė Marko Boēari. Komentet e mia tė me poshtme kanė tė bėjnė me njė letėr tė publikuar tė njė ministri grek, qė ka deklaruar se nuk paska shqiptar nė Greqi. Duket qartė se ministri ose nuk ka dijeni ēfarė ndodh aktualisht nė vendin e tij, ose ka vendosur tė injorojė faktet. Ėshtė fakt se nė Greqi ka mė shumė se njė milion shqiptar ortodoks. Prindėrit e mi nuk kanė folur kurrė greqisht me mua, por vetėm shqip, se ata ishin krenarė pėr origjinėn e tyre dhe fisin e tyre shqiptar. Janė tė njohura vargjet: Kjo gjuha arbėrishte ėshtė gjuhė trimėrie e fliti Admiral Miauli Boēari dhe gjithė Suli Ndėrsa poeti ynė i madhi Naim Frashėri do tė shkruante pėr shqiptarėt heronjė tė revolucionit grek tė 1821. E kush e bėri Morenė, ( Greqinė ) Gjith shqiptarė qenė, Sishin shqiptar Marko Suli? ( Marko Boēari ) Xhavela e Miauli? Shqiptar, bir shqiptari, Me armėt e Shqipnis. I u hodhėn themeli Greqis. Nė pėrfundim pėr emrin arvanitas duhet tė sqaroj se gjatė leximit tė teksteve dhe librave tė ndryshme nga autorė tė huaj dhe ata shqiptarė, kam vėrejtur se shqiptarėt e Greqisė i quajnė arvanitas ose arbėrorė. Mendimi im ėshtė se kėtu hasim nė kundėrshtim me fjalorėt greqisht-shqip dhe shqip-greqisht. Kur botohen shkrime dhe librat nė gjuhėn shqipe, fjala arvanit dhe gjuha arvanitase pėrkthehen nė gjuhėn standarde shqipe, shqiptar dhe gjuha shqipe. Ndoshta dikujt do ti duket kjo e gabueshme! Por, mendimi im ėshtė i bazuar nė fjalorėt shkencorė Greqisht-Shqip, dhe Shqip-Greqisht tė autorėve grekė. Kėshtu, ēdokush qė do tė lexojė fjalorėt nė fjalė do tė vėrejė qė fjala arvanitas pėrkthehet shqiptar. Nė fjalorin mė tė madh Greqisht-Shqip qė e ka bėrė profesori i gjuhės greke nė Universitetin e Tiranės Niko Gjini, fjalėn arvanitasi e pėrkthen nė gjuhėn shqipe shqiptar i vogėl, fjalėn arvanitika e pėrkthen nė shqip gjuha shqipe, dhe fjalėn arvaniti e pėrkthen shqiptar. Ndėrsa, autori tjetėr grek Kostandinos Papafili, qė ka bėrė dy fjalorė Greqisht-Shqip dhe Shqip-Greqisht, fjalėn arvanitas e pėrkthen nė gjuhėn shqipe arbėresh. Kurse, nė fjalorin Shqip-Greqisht, fjalėn shqiptar e pėrkthen nė greqisht arvanitas. Nė gjuhėn zyrtare tė shtetit italian, fjalėn arbėresh italianėt nuk e njohin, por arbėreshėt qė kanė emigruar nė Itali nga Greqia dhe Shqipėria rreth shekullit XV i quajnė me tė drejtė albanesi, qė do tė thotė nė gjuhėn shqipe shqiptar. Pra, mendoj se gabimi trashanik qė ėshtė bėrė deri mė sot nga studiuesit dhe shkrimtarėt e ndryshėm, qė arvanitasit nė gjuhėn shqipe i thėrrasim arvanitasit ose arbėrorėt duhet tė ndreqet dhe tė zėvendėsohet me emrin qė u takon shqiptarėt dhe gjuha shqipe. Edhe unė, nė kėtė ligjėratė, pėr qėllimin e mirė, po i emėrtoj shqiptarėt e Greqisė me emrin qė njihen nga grekėt arvanitas, por, siē u tha mė lart bėhet fjalė pėr njė degė tė popullsisė sė sotme shqiptare qė jeton ndėr shekuj nė Greqi dhe flet nė rrethin familjar gjuhėn shqipe.
___________________________________________________ GJURMĖ TĖ LETĖRSISĖ SĖ VJETĖR TĖ SHQIPTARĖVE TĖ GREQISĖ
Ballina e librit _______________________________ GREKE "TO ME"NĖ VITIN 1860
_____________________________________________
GJENOCIDI GREK MBI POPULLSINĖ ĒAME NĖ ĒAMĖRI Ēėshtja ēame dhe pėrgjithėsisht ēėshtja e minoritetit shqiptar nė Greqi lindi me vendimin e Konferencės sė Londrės mė 1913, e cila e shkėputi kėtė trevė shqiptare dhe ia aneksoi atė Greqisė. Qė nga kjo kohė fillon njė presion i vazhdueshėm, njė politikė sistematike e shtetit grek dhe e forcave tė ndryshme ultranacionaliste pėr shkombėtarizimin e kėsaj treve. Pėr kėtė qėllim, u pėrdorėn tė gjitha mėnyrat, si tatimet e rėnda, grabitja e tokės, pėrjashtimi i popullsisė nga pjesėmarrja nė administratėn shtetėrore, ndalimi i dhunshėm i arsimit nė gjuhėn amtare, madje edhe nė shkollat fillore, vrasjet, burgimet, dėnimi me dhunė deri nė masakrat e pėrgjakshme. Nga S. XHARDO, Janinė
Kėto masa u pasuan nga organizimi i ēetave terroriste nė territorin e Ēamėrisė, sanksionet ekonomike, lufta raciale, braktisja e popullsisė shqiptare nė injorancėn mė tė thellė, inkurajimi i kryqėzatave fetare. Pėrpjekjet e dhunshme tė vitit 1923 pėr ta shpėrngulur me forcė popullsinė ēame nė Turqi, shėnojnė njė kulm tė paparė nė politikėn e egėr shoviniste greke. Bilanci ishte shumė tragjik pėr popullsinė shqiptare. Greqia qe ndėr shtetet e para nė Ballkan nė tė cilat triumfoi fashizmi nacionalist. Nė gusht tė vitit 1936, Joan Metaksai vendosi diktaturėn fashiste. Viktima e parė ishte popullsia ēame. Fashistėt e orės sė parė, tregtari Stavro Koēoni dhe oficeri i xhandarmėrisė Zambeta filluan goditjet sistematike nė Filat, Pituljete, Gumenicė pėr zhdukjen e popullsisė ēame. U shkua deri atje sa populli i Paramithisė u ndalua me violencė tė fliste nė gjuhėn shqipe. Pėrēarja Qeveria greke bėri ēmos qė tė pėrēante popullsinė shqiptare ēame, duke u pėrpjekur tė kundėrvejė tė krishterėt ndaj muslimanėve. Kjo politikė shtetėrore nuk kaloi pa lėnė gjurmė, pasi popullsia e kėsaj zone nė shumicėn dėrrmuese ishin e paarsimuar dhe nuk u arrit qė qarqet intelektuale tė dominonin situatėn. Popullsisė ēame iu ngarkuan taksa tė rėnda, tė cilat nuk kishin vetėm natyrė fiskale, por synonin ta detyronin atė tė emigronte nė Shqipėri ose gjetiu. U ndryshuan emrat shqiptarė tė fshatrave Spatari, Galbaqi, Picari, Varfanj, Arpika me emra greke, respektivisht Trikoforo, Ella, Aetos, Parapotume, Perdhika duke i kolonizuar me grekė, me qėllim ndryshimi tė raporteve tė popullsisė. Para se tė hynte nė Greqi, ushtria fashiste italiane, qeveria greke filloi njė fushatė tė re masakrash dhe krimesh nga mė monstruozėt kundėr popullsisė shqiptare. Dy muaj para konfliktit italo‑grek, qeveria fashiste e Metaksait kreu njė akt ndofta pa precedent nė historinė botėrore. Tė gjithė meshkujt nga 16‑70 vjeē, mbi 5000 burra, u burgosėn dhe u dėrguan nė ishujt e largėt tė Egjeut. Ky veprim u krye nė bazė tė vendimit tė marrė mė parė nė Gumecinė nga njė mbledhje e kryesuar nga Dhespoti i Janinės, Spiridoni, ku merrnin pjesė edhe zv/Prefekti i Gumenicės Jorgo Vasilako, komandanti i Korafilaqisė dhe pėrfaqėsues tė grekėrve tė Ēamėrisė. Nga ky kontigjent viktimash 350 veta u masakruan, 400 tė tjerė vdiqėn mė vonė gjatė internimit nga torturat dhe uria. "Nė kėtė mėnyrė ‑shkruan Jani Sharra ‑ qeveria e vendosi elementin shqiptar, mysliman, haptazi nė kampin e armikut" duke e paragjykuar popullsinė ēame. Rekrutėt Rekrutėt ēamė, si shtetas grekė tė mobilizuar nė vitet 1939 dhe 1940 qė nė atė kohė ndodheshin nė shėrbim ushtarak, me urdhėr tė Korparmatės sė Janinės, u vunė tė thyejnė gurė dhe tė ndreqin rrugė nė formėn e punės sė detyrueshme. Nė takimin qė pati Komandanti i Divizionit VIII tė Epirit, gjenerali Kaēimitro, me 2000 djem ēamė, u kėrkonte mendime pėr rrezikun qė i kanosej vendit nga Italia fashiste. Ēamėt u treguan tė gatshėm pėr tė luftuar armikun e pėrbashkėt. Por pėr ēudi, nė vend tė armėve u dhanė kazma dhe lopata pėr tė vepruar nė prapavija pėr ndėrtim rrugėsh. Ishte njė qėndrim mosbesimi i autoriteteve greke ndaj ēamėve dhe njėherazi dhe njė fyerje e poshtėrim pėr ta, duke i trajtuar jo si bashkėluftėtarė, por si robėr lufte. Nga ana tjetėr, Italia gjatė pėrgatitjeve tė luftės me Greqinė nuk mund tė mos merrte nė konsideratė pėr interesat e saj gjendjen diskriminuese tė shqiptarėve tė Ēamėrisė. Ēiano, ministėr i Jashtėm i Italisė, nė gusht tė vitit 1940, do t'i vinte nė dukje ambasadorit grek nė Romė se "Greqia ishte e vendosur me tė gjitha mjetet qė disponon tė vazhdojė njė program politik, ka diskriminuar nė mėnyrė tepėr tė rėndė shqiptarėt nė favor tė grekėrve. Dhe kėtė e ka bėrė nė tė gjitha fushat e veprimtarisė, qė nga ajo e lirisė personale e nė atė ekonomike, deri nė atė tė mėsimit tė gjuhės... i kanė larguar shqiptarėt nė rajone larg qendrave tė mėdha, duke i mbajtur nė kushte primitive". Lufta Shpėrthimi i Luftės Italo‑Greke mė 1940 thelloi tensionin politik nė Ēamėri. Megjithė pėrpjekjet e pushtuesit pėr ta tėrhequr minoritetin shqiptar nė anėn e tij dhe pavarėsisht se popullsia ēame gjatė regjimit fashist tė Metaksait kishte vuajtur shumė, ajo pėrgjithėsisht mbajti njė qėndrim neutral ndaj palėve nė konflikt. "Edhe kur italianėt pushtuan Gumenicėn‑shkruan Jani Sharra‑rrallė ndonjė ēam u bashkua me ta". Gjithkush mund tė shtrojė pyetjen: pse u mbajt ky qėndrim i ashpėr ndaj minoritetit shqiptar? A ishte kjo njė masė vetėmbrojtjeje nga ana e autoriteteve lokale dhe qendrore greke? A u shkaktua kjo vetėm nga frika e njė hakmarrjeje tė mundshme tė shqiptarėve pėr krimet qė ishin kryer ndaj tyre nga regjimi i Metaksait dhe bandat greke? Tė dhėnat provojnė se asnjėra prej kėtyre arsyeve nuk pėrbėnte shkakun e kėtij veprimi kriminal. Synimi ka qenė akoma mė i largėt dhe njėkohėsisht mė antishqiptar. Edhe nė situatat e vėshtira dhe tė komplikuara, kur Greqisė po i trokiste lufta nė derė, autoritetet greke me gjakftohtėsi u pėrpoqėn tė pėrfitonin ē'tė mundnin. Ata gjykuan se ishte krijuar njė moment i pėrshtatshėm nė marrėdhėniet ndėrkombėtare pėr spastrimin etnik pėrfundimtar tė Ēamėrisė. Kėtė e provon edhe fakti se pas shpėrthimit tė luftės, pasi u bė e qartė se kapitullimi i Greqisė pėrballė ushtrive italiane ishte i afėrt, autoritetet lokale greke tė Ēamėrisė pėrgatitėn listat dhe po pėrpiqeshin tė siguronin mjetet e nevojshme tė mbartjes pėr tė gjitha gratė dhe fėmijėt qė kishin mbetur nė Ēamėri me qėllim qė kur tė hynin ushtritė e huaja kėtu, tė mos gjenin kėmbė shqiptari. Pas thyerjes sė ushtrive italiane dhe tėrheqjes sė tyre nga Greqia u intensifikua dhuna dhe terrori i qeverisė sė re greke mbi popullsinė shqiptare tė Ēamėrisė. Tė burgosurit dhe tė internuarit ēamė u liruan vetėm pas pushtimit tė Greqisė nga ushtritė gjermane nė njė gjendje tė rėndė shėndetėsore dhe shpirtėrore. Pas pushtimit tė Greqisė nga gjermanėt, pritej qė ēamėt e kthyer nga internimi tė hakmerreshin ndaj forcave shoviniste greke qė kishin qenė shkaktarė tė vuajtjeve. Ndryshimi Por ndodhi krejt ndryshe. Ata u ngritėn mbi pasionet shoviniste dhe zgjodhėn rrugėn e bashkėpunimit dhe tė bashkėjetesės pėr tė pėrballuar bashkėrisht gjendjen e rėndė qė u krijua nga pushtuesit e rinj gjermanė. Pėr kėtė qėllim u organizuan dy mbledhje tė gjera nė Koskė dhe nė Spatar. Njerėz me ndikim nė krahinė si Musa Demi, Shuaip Llajo, Isuf Izeti, Xhaferr Ēafuli, Jasin Sadiku dhe shumė tė tjerė punuan me pėrkushtim pėr tė krijuar atmosferėn e mirėkuptimit midis dy komuniteteve, grek dhe shqiptar. Madje fshatarėt e Varfanjit, Salicės etj, dėrguan pėrfaqėsuesit e tyre nė fshtatrat e krishtera ku burrat ishin larguar nga frika e hakmarrjes, duke i siguruar qė tė ktheheshin se asgjė e keqe nuk do t'i gjente. Nė zonėn e Igumenicės dhe tė Filatit ishte bėrė rregull qė asnjė grup i rezistencės greke nuk dilte nė zonat e lira pa qenė i shoqėruar nga njė shqiptar ēam. Pikėrisht pėr kėtė veprimtari e sakrificė, jo pak ēamė dolėn para gjykatave tė pushtuesit dhe u burgosėn. Duke pasur parasysh kėtė realitet tė mirėkuptimit dhe tė bashkėpunimit midis dy komuniteteve (greke dhe ēame shqiptare) studiuesi Niko Zhangu shkruante: "Sikur shqiptarėt ēamė tė ishin kriminelė, do tė zhdukeshin tė gjithė fshatrat e krishterė tė Thesprotisė rreth fshatrave shqiptaro‑ēame". Pėr qarqet shoviniste greke nuk ishte i pranueshėm mirėkuptimi dhe bashkėveprimi midis komuniteteve shqiptare dhe greke. Pėr tė nxitur pėrēarjen e tyre ata nxitėn vrasjen e ēamėve me influencė si Tefik Qemali, Jahja Kasemi, Jasin Sadiku etj. Me vrasjen e shqiptarėve tė tjerė nga ēeta e Koēnikollės, punėt morėn njė drejtim tė rrezikshėm. Tė revoltuar nga kėto akte, njė grup ēamėsh u drejtuan pėr tė djegur Rahulin, por u doli pėrpara popullsia e Karbunarit, njė fshat i madh i pėrbėrė prej shqiptarėsh dhe i ndaloi. Edhe pse Rahuli shpėtoi nga njė katastrofė e sigurtė, "mė pas bandat e Zervės therėn edhe gratė dhe fėmijėt e atyre qė shpėtuan Rahulin", domethėnė banorėt e Karbunarit. Nė kėto rrethana, disa krerė tė Ēamėrisė u pėrpoqėn tė formonin njė batalion pėr mbrojtjen e saj. U formua njė battalion i cili kishte vetėm gjysmėn e efektivit tė njė batalioni tė zakonshėm, afro 300 veta. Pėr arsye se gjermanėt nuk donin tė prishin marrėdhėniet me qeverinė kuislinge tė Ralisit, ky batalion veproi brenda kufijve politikė tė shtetit shqiptar. Populli u armatos, por nuk pranoi tė bashkėpunonte me gjermanėt, nuk u fut nė kėtė batalion dhe nuk i pėrdori armėt kundėr popullsisė greke, por pėrkundrazi u rezistoi nė mėnyrė demonstrative pėrpjekjeve tė gjermanėve pėr ta hedhur kundėr elementit grek. Qėllimi i armatosjes sė popullsisė ēame ishte thjesht njė masė vetėmbrojtėse, pasi ata kishin vuajtur shumė nga shovinizmi grek. Por ajo qė i shqetėsoi mė shumė atėherė forcat shoviniste greke, ishte ngritja e kėshillave shqiptare nė tė gjithė Ēamėrinė. Nė mars tė vitit 1943, u formua ēeta e parė e pėrzjerė e cila bashkėpunonte me EAM‑in. Tashmė, edhe biografėt e Zervės, si Mihal Miridhaqi nuk e mohojnė kontributin dhe pjesėmarrjen e ēamėve muslimanė nė radhėt e rezistencės antifashiste greke nė formacionet e ELLAS‑it dhe EAM‑it. Historiani i lartpėrmendur thekson se ēamėt nxorrėn mbi 1000 luftėtarė. Popullsia ēame filloi tė organizohej nė luftėn kundėr fashizmit nė dimrin e viteve 1942‑1943, madje qė nė verėn e vitit 1942 u krijua nė Filat grupi ilegal i rezistencės antifashiste i pėrbėrė nga Njazi e Kasem Demi, Mustafa Sulo (Kalbaqi), Dervish Dojaka, Muharrem Demi, Braho Karasani, Sami Alushi, Tahir Demi, Vehip Huso e shumė tė tjerė. Ata punuan nė rrėzė tė kufirit tė Shkallės sė Zorjanit e mė thellė pėr organizimin e rezistencės, pėr krijimin e bazave tė luftės, pėr popullarizimin e ideve tė Kartės sė Atlantikut, e cila u garantonte popujve e pakicave etnike liri, barazi dhe tė drejtėn e vetėvendosjes pas fitores mbi fashizmin. Betejat Nė shkurt tė vitit 1943 u krijua ēeta "Ēamėria" dhe pak mė vonė batalioni "Ēamėria", i cili zhvilloi nė shtator 1943 betejėn e famshme tė Konsipolit kundėr gjermanėve, qė zgjati 55 ditė. Ajo betejė u shqua pėr pjesėmarrjen e gjerė tė popullsisė sė Ēamėrisė, tė Delvinės dhe tė minoritetit pa dallim kombėsie e shtresash shoqėrore. Nė mars tė kėtij viti u krijua formacioni i parė miks shqiptaro‑grek. Ai luftoi me trimėri kundėr gjermanėve dhe zervistėve nė Mallun, nė Revani, nė Theojefira, nė Pleshavicė, nė malin Kacidhjar e gjetkė. Nė pranverė tė vitit 1944 nė Qeramicė u formua Batalioni IV "Ali Demi" me mė shumė se 500 djem ēamė. Ky batalion hyri nė pėrbėrje tė Regjimentit XV tė Ushtrisė Nacionalēlirimtare Greke (EAM). Gjatė luftimeve tė tij nė rrugėn Janinė‑Gumenicė, Koskė, Smartė e Lopės si dhe nė Mallun ranė trimėrisht dėshmorėt Muharrem Myrtezai, Ibrahim Halluni, Husa Vejseli, etj. Gjithashtu, shumė ēamė morėn pjesė nė Brigadėn VI, VII, IX dhe XI tė ushtrisė greke. Edhe misioni britanik qė kreu hetime nė Ēamėri nuk e mohonte pjesėmarrjen e ēamėve nė radhėt e EAM‑it. Edhe gjermanėt u pėrpoqėn ta hedhin minoritetin shqiptar nė luftė kundėr EAM‑it dhe Frontit Nacionalēlirimtar Shqiptar. Kėto pėrpjekje regresive shoqėroheshin me njė propagandė me ngjyra tė theksuara nacionaliste. Nė kuadrin e bashkėpunimit tė popullit shqiptar dhe atij grek, u bėnė pėrpjekje pėr tė vendosur ura lidhje nė linjėn e atyre forcave qė udhėhiqeshin nga Partitė Komuniste. Minoriteti Nė bisedimet midis pėrfaqėsuesve tė tė dy palėve ishte vendosur qė nė tetor tė vitit 1943, tė harmonizohej puna nė minoritet. Pėr kėtė qėllim ishte pranuar qė tė vinin nė minoritetin grek nė Shqipėri anėtarė tė Partisė Komuniste Greke "qė tė bėjnė punė nė minoritete duke qenė nė lidhje gjithmonė me ne". Po kėshtu do tė procedohej edhe nė Ēamėri. Minoriteti grek nė Shqipėri u synua me lakmi nga reaksioni zervist grek pėr tė depėrtuar nė tė, me qėllime tė hapura antishqiptare. Tė dėrguarit e EAM‑it nė minoritet, si Aleks Janari, me propagandėn e tyre shfrytėzuan marrėveshjen qė pėrmendėm mė sipėr, pėr tė ngjallur ndjenjat nacionaliste tė minoritetit, "pėr t'i bėrė masat e minoritetit t'i drejtojnė sytė nga Greqia". Nė njė miting qė ishte bėrė nė Akrovjan ishte deklaruar hapur se "ne pranojmė tė jemi njė Greqi qoftė komunikste, qoftė djalliste, por vetėm Greqi tė jemi". Sipas tė njėjtit burim del se grumbullimet dhe veprimtaria e reaksionit grek financohej me tė holla. Nga Dhrovjani dhe Leshnic ishin dėrguar pėr tek Zerva 23 veta "pasi ky paguante 1 stėrlinė pėr tre anėtarė tė familjes" (minoritare). Ndjenjat nacionaliste po merrnin forcė nė minoritetin shqiptar nė Greqi, domethėnė nė Ēamėrinė e pėrtejme, duke ndikuar nė ēoroditjen e popullsisė ēame ndaj situatės nė luftės dhe tė mbėshtetjes sė saj. Megjithatė, Kryesia e Kėshillit Antifashist Nacionalēlirimtar tė Shqipėrisė, duke pasur bindje nė vijėn e bashkėpunimit midis dy popujve, dėrgoi njė delegacion nė Konferencėn Panepirotike tė EAM‑it sipas ftesės sė bėrė nga Komiteti Panepirotik Nacionalēlirimtar i Greqisė mė 14 qershor 1944. Duhet shėnuar se ky bashkėpunim inspirohej nga qėllime fisnike tė bashkėjetesės midis fqinjėve me devizėn: luftė e ashpėr dhe e paprerė armikut nazist dhe gjithė reaksionit nė shėrbim tė tij. Nacionalistėt Peshė jo tė vogėl nė trajtimin e ēėshtjes ēame dhe tė pozitės sė Ēamėrisė nė vitet e Luftės sė Dytė Botėrore do tė luante dhe qėndrimi i nacionalistėve ēamė, i cili aspironte hapur me qėndrimin e vet bashkimin e Ēamėrisė me Shqipėrinė. Kėtė lėvizje e drejtonte njė Kėshill krahinor me organizmat e tij nė nėnprefekturat dhe fshatrat. Pjesėtarė tė kėshillit krahinor tė Ēamėrisė ishin njerėz me influencė si vėllezėrit Dino, Adem Muha, Hamza Rexhepi, Hizder Ahmeti, Mahmut Mala, Ramadan Sulo, Bido Taho, Haxhi Shehu etj. Kėshilli krahinor kryente nė njė farė mėnyre detyra tė qeverisjes siē ishin mbajtja e rrefullit dhe qetėsisė, zgjidhja e mosmarrėveshjeve, interesohej pėr hapje shkollash shqipe etj. Njė veprimtari e tillė ishte e papranueshme pėr qeveritarėt e Athinės. Ndaj qeveria greke e Ralisit shtroi kėrkesėn kėmbėngulėse pranė tė Dėrguarit tė Posaēėm gjerman pėr Evropėn Juglindore Nojbaherit "pėr rivendosjen e prefektit tė administratės greke nė Thesproti", "tė cilėt do tė kryenin funksionet e tyre zyrtare nė Ēamėri, duke u mbėshtetur nė Vermahtin gjerman". Mirėpo autoritetet gjermane mbanin njė qėndrim tė dyfishtė. Sipas kėtij qėndrimi, gjermanėt nuk njihnin zyrtarisht veprimtarinė e Kėshillit Krahinor ēam, ē'ka presupozonte njohjen e administratės shqiptare. Nga ana tjetėr, nuk i jepte pėrgjigje tė prerė as qeverisė sė Ralisit. Megjithatė, nė heshtje, autoritetet gjermane e pranonin punėn e Kėshillit, i cili siguronte mbajtjen e qetėsisė nė krahinė, gjė qė u interesonte edhe gjermanėve. Nacionalistėt shqiptarė ēamė nuk pėrkrahnin pėrpjekjet e oficerit anglez tė ndėrlidhjes pėr njė marrėveshje bashkėpunimi me grupin nacionalist tė Zervės. Eshtė e qartė se kėto pėrpjekje nuk dhanė ndonjė rezultat, sepse qėllimet e kėtyre grupimeve nacionaliste ishin diametralisht tė kundėrta. Bashkimi Nacionalistėt shqiptarė synonin bashkimin e Ēamėrisė me Shqipėrinė, ndėrsa pėrkrahėsit e Zervės e kundėrshtonin me ēdo mėnyrė njė gjė tė tillė. Madje zervistėt prisnin rastin e volitshėm pėr njė sulm vendimtar mbi Ēamėrinė, pėr tė ushtruar mbi tė shfarosjen kombėtare. Pėr tė realizuar synimet e tyre, nacionalistėt ēamė bėnė pėrpjekje pėr t'u lidhur me Shtabin Aleat tė Mesdheut, pėr tė mėnjanuar rrezikun zervist pėr fatin e Ēamėrisė. Njė qėndrim tė tillė e kishin konstatuar dhe autoritetet gjermane. Sipas raporteve qė i kanė ardhur tė dėrguarit tė posaēėm tė Rajhut, Nojbaherit, vėrenin gjermanėt‑grupi nacionalist shqiptar po punon pėr t'ia aneksuar Ēamėrinė Shqipėrisė". Nė pėrgjigje tė kėtij telegrami pohohet me gojėn plot se "Ky grup (nacionalistėt) ėshtė gati tė lidhet me kėdo, mjaft tė bashkojė Ēamėrinė me Shqipėrinė". Rreziku i njė raprezalje nga bandat shoviniste tė Zervės i bėn mė tė vetėdijshėm nacionalistėt ēamė qqė tė ngulnin kėmbė nė pikėpamjen e tyre se rruga e bashkimit tė tyre ishte rruga e bashkimit tė forcave politike shqiptare. Edhe pse Marrėveshja e Mukjes (gusht 1943) ishte pėrflakur nga PKSH nė mėnyrė tė njėanshme, nacionalistėt ēamė i referoheshin asaj si e vetmja rrugė pėr tė zgjidhur ēėshtjen kombėtare shqiptare. Pėr kėtė ata bėnė disa herė thirrje pėr tė shmangur luftėn vėllavrasėse dhe pėr bashkimin e tė gjitha forcave pėr mbrojtjen e ēėshtjes kombėtare, nė kėtė kuadėr dhe atė tė Ēamėrisė. Nė njė letėr qė Nuri Dino i dėrgonte mė 21 shkurt 1944 Shefqet Peēit, konstatonte se nė Greqi po bėheshin pėrpjekje pė bashkimin e dy forcave kryesore politike tė EAM‑it dhe EDES‑it me synimin qė "grekėrit tė shkatėrrojnė Shqipėrinė edhe nėn maskėn komuniste...". Dhe mė tej ai i kujton Sh. Peēit se "mjaft gjak shqiptari vaditi tokėn tonė, mjaft larg u dėgjua afshi i popullit tonė pėr liri dhe kjo mjafton pėr tė nesėrmen, por e nesėrmja duhet tė na gjejė tė bashkuar mė shumė se kurrė". Thelbin e kėsaj letre e pėrbėnte kėrkesa kėmbėngulėse pėr bashkim "pėr hir tė gjakut qė na bashkon dhe tė zakonit qė s'mund tė na ndajė". Ai kėrkonte mendimin pėr bazat e bashkimit, por me "kusht qė tė mos preken parimet tona dhe karakteri kombėtar". Pėrballė bashkimit tė armiqve tė kombit shqiptar, njė qėndrim i tillė pėr bashkimin e forcave politike shqiptare ishte mė se i justifikuar. Por njė gjė e tillė nuk ndodhi, sepse denoncimin e Mukjes e kishte sanksionuar edhe Konferenca Nacionalēlirimtare e Labinotit (shtator 1943). Shfarosjet Nė anėn tjetėr, popullsia ēame gjendej pėrballė veprimtarisė sė ethshme antishqiptare tė EDES‑it tė Zervės, i cili e kėrcėnonte atė me raprezalje dhe shfarosje. Zerva u pėrpoq ta pėrdorte popullsinė ēame si forcė kundėr ELLAS‑it. Kjo manovėr djallėzore synonte sė pari ta fuste popullsinė shqiptare nė kurthin e luftės midis forcave politike nė Greqi, sė majtės ekstreme dhe sė djathtės ekstreme, me synimin qė cilido tė ishte rezultati i konfrontimit politik nė Greqi, tė krijohej preteksti dhe konjuktura e pėrshtatshme politike pėr shfarosjen dhe dėbimin e saj. Sė dyti, tė shtonte forcat pėr tė goditur EAM‑in kundėrshtar, pra ta pėrdorte popullin shqiptar si mish pėr top. Nė bisedimet e zhvilluara nė fshatin mininė nė 3‑6 korrik 1944, tė dėrguarit e Zervės i parashtruan popullsisė ēame kėto kushte: 1‑ Ēarmatimin e plotė 2 ‑ Mobilizimin e pėrgjithshėm tė popullsisė ēame nė radhėt e EDES‑it si dhe tė pranonin pushtetin e EDES‑it nė Ēamėri. Populli ēam u gjend nė pozita tė vėshtira. Ai nuk pranoi tė futet nė luftėn midis forcave rivale nė Greqi dhe si ndėshkim Zerva filloi ndaj kėsaj popullsie sulmin e pėrgjithshėm tė 8 Korrikut 1944 qė ka patur ato konseguenca qė dihen. Ky fakt pohohet dhe nė letrėn e Kėshillit Antifashist tė Ēamėrisė dėrguar: Qeverisė greke tė Bashkimit Kombėtar, Shtabit tė Pėrgjithshėm tė Mesdheut, Qeverive tė Fuqive tė Mėdha, Komitetit Qendror tė EAM‑it, Guvernatorit tė Epirit, Komitetit Panepirot tė EAM‑it.
Nė arkivat e Shqipėrisė ruhen shumė dėshmi tė emigrantėve ēamė lidhur me krimet e forcave zerviste. Pėrpara masakrės sė Korrikut, forcat e EDES‑it kishin kryer njė valė tjetėr masakrash nė qershor. Gjithashtu, pas verės pasoi njė fushatė tjetėr nė Tetor tė vitit 1944 e cila bėri tė plotė spastrimin etnik tė Ēamėrisė. Rezultatet e kėtij spastrimi kanė qenė me tė vėrtetė tragjike. Nga njė popullsi prej 35000 vetėsh qė ishte para luftės mbetėn vetėm disa dhjetėra familje. Vetėm nė tragjedinė e Filatit dhe tė Paramithisė qė u zhvillua nė Qershor dhe Tetor tė vitit 1944, rezultati ishte: 2000 tė vrarė, gra, fėmijė, pleq dhe burra tė paarmatosur, tė masakruar nė mėnyrėn mė ēnjerėzore nga bandat zerviste. Nė fshatrat e Paramithisė, Gardhitės, Dhrahumit, Karbunarit, Veliat, Filatit, Galbaqit dhe Spatarit u grabitėn 4949000 okė drithė, 2217500 okė tėrshėrė dhe elb, 361500 okė djathtė, 457700 okė vaj ulliri, 12850 okė gjalpė, 27020 krerė bagėti tė imta, 18500 okė duhan, 26800 okė oriz, 37000 okė bajame, 2500‑3000 shtėpi tė djegura dhe dėme tė tjera tė pronės qė arrinin nė 84700 frs. Njė pjesė e mirė e historiografisė greke tė pasluftės di dhe diplomacia greke gjatė periudhės sė luftės sė ftohtė, por edhe sot, kanė mbrojtur tezėn absurde se populli ēam (an blok) ishte bashkėpunėtor i nazistėve dhe fashistėve dhe u largua me ta pėr nė Shqipėri nė fund tė luftės. Memorandumi qė Komiteti Antifashist i Emigrantėve ēamė, u drejtoi ndėrkombėtarėve nė 1947-ėn Komisionit hetimor tė Kėshillit tė Sigurimit tė OKB-sė rreth trajtimit dhe masakrave tė minoritetit ēam nė Greqi. Ne Komiteti Antifashist i Emigrantėve Ēamė nė Shqipėri, me besim nė parimet demokratike dhe humanitare tė OKB-sė, nė emėr tė emigrantėve ēamė nė Shqipėri, parashtrojmė para komisionit tė drejtat tona tė humbura, shtypjet, persekutimet dhe masakrat qė kryen fashistėt grekė pėr tė shfarosur minoritetin shqiptar nė Greqi. Nė vazhdim tė protestave dhe kėrkesave tona drejtuar aleatėve dhe Kombeve tė Bashkuara, ne kėrkojmė drejtėsi pėr sa parashtrojmė: Klika shoviniste dhe reaksionare greke prej 32 vjetėve me radhė, duke shkelur brutalisht ēdo parim njerėzor dhe duke mos pėrfillur aspak traktet ndėrkombėtare, kanė pėrdorur kundėr minoritetit Shqiptar nė Greqi njė politikė shfarosje. Qysh me pushtimin grek nė Ēamėri mė 23 shkurt 1913, banda e Deli Janaqit e shtyrė dhe e pėrkrahur nga autoritetet e vėndit masakroi pa mė tė voglėn arsye 72 burra tė krahinės sė Paramithisė nė pėrroin e Selamit. Kėto masakra qenė fillimi i shfarosjes sė minoritetit shqiptar dhe zbulojnė orientimin qė mori politika greke kundrejt popullatės sonė. Ndjekjet, persekutimet, burgimet, internimet, torturat, plaēkitjet dhe grabitjet nė pretekstin e ēarmatimit gjatė vjetėve 1914‑1921, veprimtaria terroriste e komitaxhinjve, provakacioni mė 1921 i Gjeneral Bairas, tė gjitha kėto e tregojnė realitetin e mjerrimeve nė tė cilat u vu popullata e jonė nė kohėn e pushtimit grek. Koska, Lopsi, Varfanji, Karbunari, Kardhiqi, Paramithia, Margėllėēi, Arpica, Grykohori, etj, janė njė pjesė e fshatrave qė kanė paguar mė shtrejtė kėtė terror. Mė 1922‑1923, qeveritarėt e Greqisė vendosėn tė zbatonin shpėrnguljen e elementit mysluman tė Ēamėrisė (duke i gjykuar si turq) nė shkėmbim me grekėrit e Azisė sė Vogėl (duke i gjykuar sipas fesė). Ky akt i turpshėm i qeveritarėve te Athinės u has nė rezistencėn tonė dhe nė ndėrhyrjen e Lidhjes sė Kombeve, e cila duke njohur kombėsinė shqiptare tė popullatės sonė hodhi poshtė vendimin e qeverisė greke. Politika Por megjithė ndėrhyrjen e Lidhjes sė Kombeve dhe tė angazhimeve solemne tė marra nga qeveria greke nė Lozanė mė 16 janar 1923, prapė njerėzit e Athinės vazhduan politikėn e tyre tė shfarosjes. Ata pėrdorėn ēdo mjet pėr tė vėshtirėsuar qėndrimin nė Ēamėri tė elementit shqiptar, shpronėsuan qindra familje nė 6000 ha tokė pa mė tė voglin shpėrblim si nė Dushk, Gumenicė, Kardhiq, Karbunar, etj. Qeveria e Athinės vendosi emigrantėt e Azisė sė Vogėl nė Ēamėri me qėllim qė ta popullojė me grekėr dhe tė krijojė mundėsin e emigrimit tė popullatės autoktone Shqiptare. Familje tė tėra detyroheshin tė braktisin vatanin pėr nė Turqi, Shqipėri, Amerikė e gjetkė dhe fshatra si Petrovci, Shėndėllinja u braktisėn krejt nga banorėt shqiptarė. Nė kėto rrethana ne nuk gėzuam asnjė tė drejtė nacionale dhe na pengoheshin akoma edhe gjuha amtare; nė vend tė zhvillimit tė kulturės kombėtare dhe tė pėrparimit, pėrkrahet fanatizmi dhe injoranca, nė vėnd tė shkollave hapeshin dhe ndihmoheshin klubet fetare nė gjuhėn arabe, ndėrkohė qė 95 % tė popullatės sonė qėndrojnė akoma analfabet. Krahina e Ēamėrisė, njė vend i pasur dhe i begatshėm, kishte mbetur mbrapa pa zhvillim ekonomik, pa komunikacion dhe nė duart e fajdexhinjve. Nė luftėn kundėr fashizmit dhe tamam nė pėrfundim tė saj forcat reaksionare Monarko‑Fashiste tė Llakės sė Sulit tė krijuara nga reaksioni dhe nė shėrbim tė pushtuesit, nėn Komandėn e Gjeneral Napoleon Zervės, sulmuan dhe masakruan pabesisht banorėt shqiptarė myslymanė tė Ēamėrisė. Nė kėtė kohė kur trupat e ELAS‑it dhe tonat ishin nė luftime kundėr gjermanėve, komanda e EOEA-s nė kompromis me gjermanėt operonte pėr tė fituar pozita pėr luftėn vėlla- vrasėse; dhe kur forcat tonat besnike tė frymės dhe tė vendimeve tė marrėveshjes sė Kasertės (Sarafis‑Zerva) Gusht 1924, zbatonin urdhėrat e Komandės sė pėrbashkėt nė ndjekje tė Gjermanėve, Gjeneral Napoleon Zerva, komandant i forcave tė rezistencės ne Epir (ELAS ‑ EOEA), urdhėronte njėkohėsisht operacionet dhe masakrat nė kurriz tė popullatės tė pafajshme tė Ēamėrisė. Shkeljet Masakrat nė Ēamėri janė njė shkelje flagrante e parimeve njerėzore dhe njė mospėrfillje e turpėshme e parimeve dhe e karakterit tė luftės antifashiste. Masakrat nė Ēamėri u kryen nė sajė tė bashkpunimit dhe marrėveshjeve me gjermanėt, tė cilėt nė tėrheqje u lanė vendin forcave zerviste. Ja njė fakt konkret i bashkėpunimit ndėrmjet forcave zerviste dhe tė atyre gjermane: Komandanti Zervist Theodhor Vito, i forcave tė krahinės sė Filatit, nje ditė para hyrjes sė forcave Zerviste nė Filat dhe pikėrisht mė 22 shtator 1944 nė katundin Fanaromen, 3 km larg Filiatit, u takua me Komandantin e forcave gjermane nė tėrheqje. Mbas kėtij takimi shohim qė ende pa u larguar mirė forcat gjermane nga Filati, forcat e Theodhor Vitos hynė nė Filat. Kėshtu njė bashkėpunim i tillė u siguroj forcave Zerviste krahėt duke u dhėnė mundėsi pėr tė filluar terrorin dhe masakrat nė njė stil tė gjėrė nė tė gjitha krahinat e Ēamėrisė. Forcat e divizionit X te EOEA nėn komandėn e Kolonel Vasil Kamarės dhe pikėrisht ato tė regjimentit XIV tė kėtij Divizioni tė udhėhequr nga Kranja, me ndihmėsa Lefter Strugarit, avokat Stavropullosit, Ballumit, Zotos, kriminelėt me damkė Pantazejt, etj, mė 27 qershor 1944 hynė nė qytetin e Paramithisė. Nė kundėrshtim me premtimet e dhėna dhe marrėveshjes sė bėrė midis Myftiut Hasan Abdullaj nga njė anė dhe Shapera me Dhespotin e Paramithisė nga ana tjetėr si agjentė tė Zervės, filluan masakrat mė tė poshtra. Burra, gra dhe fėmijė tė pa mbrojtur qenė objektivi i Monarko‑Fashistėve Grekė. Numri i tė masakruarve nė qytetin e Paramithisė dhe rrethe arritėn nė 600 veta. Mė 28 korik 1944 forcat e regjimentit 40 nėn Komandėn e Agores hynė nė Parg ku masakruan 52 burra, gra dhe fėmijė. Masakra Forcat e EOEA nėn komandėn e Theodhor Vitos, Ilia Kaēos, Hristo Mavrudhit, Hristo Kaēos, Hari Dhiamantit ,etj., mbasi rrethuan qytetin e Filiatit mė 23 Shtator 1944, ditėn e Shtunė nė mėngjes, hynė nė qytet. Po nė kėtė ditė hynė edhe nė Spatar, plaēkitėn dhe grabitėn tė gjitha familjet dhe gjithė ē'ka gjetėn. Nė mbrėmjen e natės 23 duke u gdhirė 24 Shtator 1944, hynė dhe forcat e komanduara nga Kranjaj, Strugari e tė tjerė; me arritjen e kėtyre forcave filluan menjėherė masakrat. 47 burra, gra dhe fėmijė u masakruan nė Filat dhe 157 numėrohen tė masakruarit tė vrarėt dhe tė humburit nė Spatar, ku njė pjesė e mirė e tyre ishin grumbulluar nga katundet tė tjera. Tė gjitha gratė e reja dhe vajzat u keqpėrdorėn dhe u ēnderuan prej kriminelėve tė Zervės. Pak ditė mė vonė monarko‑fashistat grumbulluan tė gjithė burrat qė kishin mbetur dhe me vendimin e Gjyqit fallco, Koqinja Kryetar, Stavropullos Prokuror dhe katėr anėtarė, 47 shqiptarė tė pafajshėm u masakruan. Nė Granicė tė Filiatit janė mbuluar kufomat e 46 vetave dhe tė therrura me thika dhe 45 tė tjerė nė fushė tė Filatit tek ara e Xhelo Metos. Familje tė tėra janė zhdukur me prindėr, fėmijė dhe foshnjė nė djep. Gratė dhe vajzat u ēnderuan. Me qindra deklarata tė atyre qė shpėtuan pėrshkruajnė vrasjet dhe vuajtjet e pasosura nga ata del qarte kriminaliteti dhe qėllimi i veprimeve tė monarkofashistėve nė Ēamėri. Ja disa shembuj: Sanije Bollati nė Paramithi ėshtė djegur me benzinė mbasi iu prenė sisėt dhe iu nxorrėn sytė. Ymer Muratin e vranė dhe e bėnė copa‑copa nė Paramithi. Nė shtėpinė e Sulo Tarit ishin grumbulluar mė se 40 gra dhe Ēili Popova nga Popova i veshur ushtarak me njė grup ushtarėsh hyri brenda, muarrėn gratė dhe vajzat mė tė bukura dhe filluan t'i ēnderonin nė njė dhomė tjetėr. Ulėrima e vajzave dhe grave arrrinin kulmin. Kjo poshtėrsi vazhdoi gjithė natėn. Seri Fejzo, Fizret Sulo Tare, etj. ishin objekt i kėtyre poshtėrsive. Hilmi Beqirin nga Filati mbasi e plagosėn para familjes sė tij, e lanė dhe ikėn. Familja pėr ta siguruar e strehon tek dentisti Mavrudhiu, ai e mban pėr disa orė, por mė vonė lajmėron ta marrin dhe e ēojnė tek Stavro Muhaxhiri, kurse vetė largohet pėr tek Shuaip Metja ku ishin mbledhur shumė familje. Andartėt informohen, e marin, mė parė nxjerrin dhėmbėt e floririt me darė dhe mė pas e vranė. Malo Muhon plak 80 vjeēar i sėmurė prej katėr vjetėsh vritet me sopatė para sė shoqes. Trutė i kėrcyen nė prehėr tė sė shoqes e cila pasi ia mblodhi e mbuloi me jorgan dhe iku. Nė Spatar Abdul Nurēe merret e ēohet nė Filat zbathur, zvarriset nėpėr rrugė tė qytetit dhe mė nė fund vritet para shtėpisė sė Nidh Tafeēit. Familja e Lile Rustemit nga Shulashi e pėrbėrė prej 16 vetash nė shumicė fėmijė, zhduken krejtėsisht pa shpėtuar as edhe njė. Xhelal Minit nga Paramithia ia prenė kokėn me bajoneta mbi trupin e Myfti Hasan Abdullaut. Sali Muhdinit, Abedin Bakos, Muhamet Pronjės dhe Malo Sejdiut iu prenė gishtrat, hundėt, gjuhėn dhe kėmbėt dhe kur kėta ulėrinin nga dhembjet e mėdha, andartėt Zervist kėndonin kėngėt e komandantit tė tyre dhe gėzoheshin kur shikonin kėto tmerre. Mė nė fund i vranė nė ēengelat e kasapėve. Nė emėr tė popullatės sonė ne protestojmė edhe njė herė pėr tė gjithė kėto ne i parashtrojmė Komisionit Hetimor tė Kėshillit tė Sigurimit tė OKB-sė, tragjedinė e luajtur nė Ēamėri dhe heqim vėrejtjen pėr njė akt barbar tė kryer me qėllim shfarosje tė popullatės sonė. Ne theksojmė nevojėn e pėrfundimit tė shpejt tė problemit ēam dhe kemi bindje se do tė gjejnė zgjidhje kėrkesat tona qė janė: 1. Marrja e masave i imediate pėr pengimin e vendosjes sė elementeve tė hua nė vatrat tona. 2. Riatdhesimi i tė gjithė ēamėve. 3. Kthimin e pasurise, shpėrblimin e dėmeve tona shkaktuar nė pasuri tė luajtshme dhe tė palujtshme. 4. Ndihmė pėr rindėrtimin e vatrave dhe vendosjen tonė. 5. Sigurimin dhe garancin qė rrjedhin prej traktateve dhe mandateve ndėrkombėtare, si sigurimi i tė drejtave civile, politike, kulturale dhe sigurimi personal. 6. Gjykimi dhe dėnimi i tė gjithė pėrgjegjėsave tė krimeve tė kryera. Duke ju shprehur konsideratat tona mė tė shquara Komiteti Antifashist i Emigrantėve Ēamė Taho Sejho, Kasem Demi, Rexhep Ēami, Tahir Demi, Vehip Demi, Dervish Dojaka, Hilmi Seiti, Tiranė 1947. Botuar nė gazetėnKoha jonė, Tiranė,- mė 09, 11 e 11 dhjetor 2006 ___________________________________ Arvanitėt ARVANITĖT DHE VLERAT E TYRE KOMBĖTARE NĖ GREQ Me fjalėn Arvanitas kuptojmė Shqiptarė para krijimit tė shteteve Ballkanike. Shkrimtarėt Bizantik shqiptarėt e sotėm i quanin Arvanitė, shkrimtarėt Latinė shqiptarėt e sotėm i quanin Albanė, kurse shkrimtarėt osmanė dhe arabė shqiptarėt i quanin Arnaut. Pra arvanit, alban dhe arnaut ėshtė emėrtimi i kombit tė sotėm shqiptar. Nė Fjalorin e gjuhės greke fjala arvanit shpjegohet me origjin albanian. Arben LLALLA _______________________ Aristidh Kolia :Nė Greqi pak njerėz nuk e kanė gjyshen apo gjyshin arvanitas.
Gjuha jonė vetėm thuhet Popullsia shqiptare qė jeton sot nė shtetin e ri Grek, ndahet nė dy grupe, ata qė quhen arvanitas, dhe ata qė quhen shqipėtar, qė grekėt i quajnė allvani dhe kanė ardhur nė Greqi pas pushtimit osmano turk.
Parlamenti grek i pėrbėrė nga shumica e deputetėve arvanitas-arbėrorė _____________________________
Histori tė vėrtetė tė studiuar nėpėr arkivat dhe librat tė autorėve grek Arvanitėt janė njė realitet nė shtetin e ri Grek. Ata kanė luftuar nė revolucionin e 1821 bashkė me grekėt kundra osmanėve turq, pėr formimin e shtetit tė ri grek, arvanitėt e quajnė veten e tyre zotėr tė Greqisė. Hartuesit e shoqėrisė greke qenė tre shqiptarė nga fshati Arvanitohori,- Pano Joani, Nikol Kristianika, Janaq Adhami.Dhjetra vjeēarė mė parė mbizotronte pikpamja se arvanitasit nė Greqi janė njė racė e ulėt. Kėtė gjė e besonin dhe vetė arvanitėt, pasi nuk njihnin historinė e tė parėve tė tyre qė kanė kontribuar pėr krijimin e shtetit tė ri Grek. Pėr mohimin e kontributit arvanitas nė krijimin e shtetit tė ri Grek, fillimisht u mohua raca, gjuha shqipe dhe u hodhė baltė mbi disa figura tė shquara heroike tė Re volucionit Grek tė 1821, qė ishin arvanitas pra shqiptar, duke i quajtuar tradhėtar, burgosur dhe shumė prej tyre u vranė nė pabesi. Kėshtu ata politikanė dhe historianė grekė qė hodhėn baltė mbi disa figura tė shquara arvanitase tė 1821, kėrkonin qė tė pritnin rrėnjėt arvanitase tė ekzistencės nė Greqi. Por nuk ia arritėn kėtij qėllimi dashakeqės, sepse jeta historike, politike dhe kulturore greke nuk ka kuptim pa ekzistencėn e racės arvanitase nė Greqi .
|
![]() _________________________________ Oferta e Grupit tė Unitetit ZEMĖRGJERĖSIA E GRUPIT NEGOCIATOR KOSOVARĖ NĖ FORMIMIN E KOMUNAVE TĖ REJA ETNIKE SERBE
Shkruan:Sheradin BERISHA Mė 25.02.2007 Plani i Serbisė pėr ndarjen e Kosovės nė dy etnitete (shqiptare dhe atė serbe) nuk ėshtė risi. Ky plan i projektuar nga akademiku shovinist Dobrica Qosiē, ndonėse gjatė periudhave tė caktuara ėshtė pėrdorur si njė planė rezervė pėr realizimin e synimeve serbe, po tė lexosh me vėmendje pakon e Ahtisaarit do tė spikasėsh me lehtėsi shumė elemente tė kamufluara apo thėnė mė qartė tė modifikuara, tė cilat reflektojnė qartė kėtė ndarje. Substrati i ndarjes sė Kosovės ngjashėm me Bosnjen, dihet mirėfilli se ėshtė hedhur pėrmes krijimit tė enklavave serbe, dhe shkėputjes sė plotė tė pjesės verore tė Kosovės (Leposaviēit, Zubin Potokut dhe Zveēanit) duke pėrfshirė kėtu edhe Mitrovicėn verore deri nė urė tė lumit Ibėr, nga tėrėsia e ushtrimit tė pushtetit prej institucioneve ( tė 1244-shit) tė Kosovės. Dhe, kjo ndarje e vijėzuar tashmė nė pakon e Ahtisaarit, po legalizohet edhe me miratimin dhe zemėrgjerėsinė e Grupit negociatorė gjegjėsisht Grupit tė Unitetit, si rezultat i bisedimeve ndėrmjet Prishtinės dhe Beogradit qė u zhvilluan gjatė vitit 2006 e qė po vazhdojnė edhe kėtė vit, (nga 21 shkurti) si raund konsultimesh ne mes tė dya palėve nė Vjenė.
Njėpjesė e grupit negociator tėKosovės _______________________________________________ Tė martėn mė 27 shkurt, negociatorėt shqiptarė dhe ata serbė do tė rikthenen nė Vjenė pėr tė vazhduar bisedimet sipas agjendės sė pėrcaktuar nga Ahtisaari, rreth ēėshtjes sė decentralizimit, trashėgimisė kulturore dhe fetare serbe si dhe pėr shumė ēėshtje tė tjera qė kanė tė bėjnė kryesisht me minoritetin serbė nė Kosovė. Dihet mirėfilli se takimet negocuese shqiptaro-serbe rreth decentralizimit dhe ēėshtjes sė Trashėgimisė kulturore dhe fetare serbe, qė u zhvilluan gjatė vitit 2006 kanė rezultuar me ofertėn e Grupit negociatorė = Grupit tė Unitetit pėr themelimin e disa komunave tė reja etnike serbe si dhe pėr krijimin e dhjetra zonave tė mbrojtura me status tė veēantė pėr manastiret dhe kishat ortodokse, tė cilat krejt padrejtėsisht po quhen serbe. Po quhen padrejtėsisht serbe, pėr faktin historik se kėto kisha e manastire serbe u ndėrtuan mbi rrėnojat e kishave paleokristiane dhe kishave e manastireve ortodokse mesjetare arbėrore, nė tė cilat stėrgjyshėrit tanė shekuj me radhė i janė lutur Zotit. Meqė negociatorėt e unitetit kosovarė janė bashkautorė tė skicimit tė krijimit tė komunave tė reja serbe dhe tė bėrjes me status tė veēantė tė kishave dhe manastireve serbe, tė mitizuara gjatė historisė nga car llazarėt, nemanjiqėt, dushanėt e deri tė cari Millosheviē, atėherė misionari i OKB-sė Marti Ahtisaari pėrmes pakos sė tij i ka shndėrruar ato nė ligje tė panegociushme nė tė ardhmen. Pėr ta konkretizuar kėtė ēėshtje, plotėsisht tė papranueshme pėr shqiptarėt, po i referohem Aneksit III dhe aneksit V tė Pakos sė Ahtisaarit dhe disa hartave (qė i ka bėrė publike edhe Lėvizja Vetėvendosje), nė tė cilat pėrmes decentralizimit dhe eksteritorialitetit pėr kishat e manastiret serbe, shpėrfaqet qartė kompaktėsia teritoriale e enklavave serbe, statusi i veēantė mbrojtės pėr kishat e manastiret dhe bashkėpunimin funksional i tyre me Republikėn e Serbisė. BASHKĖPUNIMI I KOMUNAVE ETNIKE SERBE ME INSTITUCIONET E REPUBLIKĖS SĖ SERBISĖ Neni 10 i aneksit III pėr Decentralizimin mban titullin:Bashkėpunimi me institucionet e Republikės sė Serbisė. Nė pasusin 10.1 tė kėtij aneksi thuhet:Komunat do tė kenė tė drejtė tė bashkėpunojnė, brenda kompetencave tė tyre, me komunat dhe institucionet, pėrfshirė agjencitė qeveritare, tė Republikės sė Serbisė. Bashkėpunimi i tillė do tė merr formėn e ofrimit tė asistencės financiare dhe teknike nga ana e institucioneve tė Serbisė nė implementimin e kompetencave komunale. Kėtė fushė tė asistencės financiare e definon edhe mė qartė neni 11 i kėtij aneksi (III). Nė pasusin 11.1 tė nenit 11:Financimi i aktiviteteve komunale nga Republika e Serbisė thuhet:Komunat do tė kenė tė drejtė tė pranojnė donacione financiare nga Republika e Serbisė ... dhe edhe pse kėto donacione financiare nga Republika e Serbisė sipas pasusit 11.1.2 tė kėtij neni pranohen duke qarkulluar nėpėrmjet bankave komerciale tė certifikuara nga Autoriteti Qendror Bankar i Kosovės, ato nuk do tė jenė objekt i taksave, tarifave...tė shqiptuara nga autoritetet qėndrore, dmth nga institucionet e Kosovės. Konkretisht kėtė ēėshtje e rregullon pasusi 11.1.4 i nenit 11, tė aneksit III pėr decentralizimin nė tė cilin thuhet: Donacionet financiare nga Republika e Serbisė pėr komunat e Kosovės nuk do tė kompensojė ndarjen e granteve dhe burimeve tė tjera qė u ofrohen komunave nė pajtim me nenet 8.3 dhe 8.4 tė kėsaj Marrėveshje dhe nuk do tė jetė objekt i taksave, tarifave dhe ngarkesave shtesė tė shqiptuara nga ndonjė autoritet qendror. Kjo besoi nuk do ndonjė koment tjetėr!!! Sa i pėrketė themelimit tė komunave tė reja, pėr tė cilat ėshtė pajtuar edhe Grupi i Unitetit, kėtė ēėshtje e rregullon neni 12 i aneksit III pėr Decentralizimin. Nė pasusin 12.1 tė nenit 12tė kėtij aneksi thuhet: Komunat e reja do tė themelohen, kufijtė e tė cilave janė caktuar si nė shtojcėn e kėtij Aneksi dhe do tė pėrcaktohen me ligjin e ri pėr kufijtė komunal.
&
Kėto harta tregojnė shumė qartė vijat e kompaktėsisė territoriale tė komunave serbe qė u formėsuan me miratimin e plotė tė negociatorėve shqiptarė.
ZONAT E MBROJTURA NĖ ROLIN E MINISHTETEVE SERBE Ēėshtja e dytė qė ėshtė e papranueshme pėr njė shtet vėrtet funksional ėshtė edhe ēėshtja Trashėgimisė kulturore dhe fetare serbe. Kjo trajtohet nė aneksin V tė pakos sė Ahtisaarit nėn titullin:TRASHĖGIMIA KULTURORE DHE FETARE Vini re se ēfarė definon ky aneks. Nė pasusin 1.1 tė nenit 1 tė aneksit V, thuhet:Kisha ortodokse serbe (KOS) e Kosovės do tė gėzojė mbrojtje dhe gėzim tė tė drejtave tė veta, privilegje dhe imunitete, ashtu siē parashikohet me kėtė Aneks. Ndėrsa nė pasusin 1.5 tė kėtij neni, thuhet:Kisha ortodokse serbe nė Kosovė do tė ketė diskrecion (liri tė plotė veprimi) tė plotė nė menaxhimin e pasurisė sė vet dhe qasjes nė objektet e veta. Autoritetet e Kosovės do tė kenė qasje nė objektet tė cilat janė pasuri e Kishės ortodokse serbe tė Republikės sė Serbisė, vetėm me pėlqimin e dhėnė nga Kisha, nė rastet e urdhrit gjyqėsor tė lėshuar nė lidhje me aktivitetet ilegale, ose nė rast tė rrezikut tė drejtpėrdrejtė pėr jetėn dhe shėndetin. Ndėrkaq nė pasusin 4.1 tė nenit 4 tė kėtij aneksi(V) qė pėrcakton zonat e mbrojtura thuhet:Njė numėr i zgjedhur i manastireve tė Kishės ortodokse serbe, si dhe kishave, dhe objekteve tjera fetare, si dhe objektet historike dhe kulturore tė rėndėsisė tė veēantė pėr komunitetin serb tė Kosovės, do tė gėzojnė mbrojtje tė veēantė pėrmes pėrcaktimit tė Zonave tė mbrojtura. Objektivat e zonave mbrojtėse janė: tė sigurohet njė ekzistim dhe funksionim paqėsor i objekteve qė duhet mbrojtur; tė ruhet mjedisi historik, kulturor dhe natyral, duke pėrfshirė mėnyrėn e jetės tė manastirit dhe klerit;... Duke u bazuar nė kėto citate tė shkėputura nga pakoja e Ahtisaarit, natyrshėm shkrohet pyetja: Pėr ēfarė shteti bėhet fjalė kėtu, nėse institucionet e Kosovės nuk guxojnė tė kenė qasje nė kėto objekte kishtare tė cilat do tė gėzojnė mbrojtje tė veēantė duke u definuar si Zona tė mbrojtura?! Nga kjo duket shumė qartė, se Kishat dhe autoritetet kishtare serbe do tė luajn rolin e minishteteve serbe nė Kosovė dhe si tė tilla do ta degradojnė skajshmėrisht integritetin politik e institucional tė shtetit tė Kosovės. Kėto kisha dhe manastire qė janė pėrcaktuar si zona me status tė veēantė mbrojtės, historikisht kanė qenė tė mbrojtura nga vetė shqiptarėt. Shih fotografitė nė vijim:
_________________________________ Cilat janė zonat e mbrojtura, kėto minishtetet serbe, tė skicuara nė pakon e Ahtisaarit Nė pasusin 4.1.4 tė nenit 4 tė aneksit V tė pakos sė Ahtisaarit, si Zona tė mbrojtura janė pėrcaktuar kėto lokacione kisha e manastire serbe: Manastiri i Deēanit, Deēan Ndėrsa sipas pasusit 4.1.5 tė nenit 4 si Zona tė mbrojtur me pėrkufizim 100 metra hapėsirė rreth perimetrit tė tyre, janė evidentuar kėto manastire: Manastiri i Petkut tė Shenjtė, Leposaviq perimetrit tė tyre,janė pėrcaktuar: Manastiri i Dollacit, Klinė Kisha e Shėn Nikollės, Gjurakoc, Istog Kisha e Virgjėreshės sė Shenjtė nė Hodegetri, Mushtitsht, Suharekė Kisha e Nikollės sė Shenjtė, Shtėrpcė Kisha e Teodorit tė Shenjtė, Biti e Poshtme, Shtėrpcė Kisha e Nikollės sė Shenjtė, Gotovushė, Shtėrpcė Kisha e Virgjėreshės sė Shenjtė, Gotovushė, Shtėrpcė Kisha e Shėn Gjergjit, Biti e Epėrme, Shtėrpcė Kisha e Nikollės sė Shentjė, Mushnikovė, Prizren Kisha e Nikollės sė Shentjė, Drajēiq, Prizren Kisha e Nikollės sė Shentjė, Sredskė, Prizren Kisha e Apostujve tė Shenjtė (ose Petkut tė Shenjtė), Mushnikovė, Prizren Kisha e Shėn Gjergjit, Serdskė, Prizren & Shih disa zona tė mbrojtura me kufij minishtetesh - brenda Kosovės, tė skicuara nė harta
|
|
------------------------------------------------------------------------- Nė pėrkujtim tė kolosit tė madh tė lėvizjes sonė kombėtare Mr.Ukshin Hotit KU ĖSHTĖ UKSHIN HOTI? - AI NUK I PĖRKET HARRESĖS! Nė kėtė pėrvjetor 100% mbretėroi heshtja! Heshti UNMIK-u! Heshti KFOR-i! Heshti policia! Heshti gjyqėsia! Heshtėn lidershipi politik e institucional i Kosovės: Fatmir Sejdiu, Agim Ēeku, Kolė Berisha, Hashim Thaēi, Veton Surroi...!
Shkruan: Sheradin BERISHA (www.pashtriku.org - 19.05.2007) Kur mungon tigri, majmuni bėhet mbret. Proverb kineze *** Mė 16 maj 2007 u mbushėn plot tetė vjet qė kur nuk dihej asgjė pėr fatin e Mr. Ukshin Hotit, tė kėtij burri tė madh tė mendimit politikė shqiptar. Nė kėtė datė tė vitit 1999, Mr. Ukshin Hoti, sipas vendimit nr. 24 2241 05 tė nėnshkruar nga drejtori i burgut tė Dubravės, Aleksandar Rakoēeviq, lėshohet me kusht (nė origjinal theksohet me shkronja ēirilicė UCLOBNI OTPUST (shih mė poshtė dokumentin *), pas mbajtjes sė dėnimit prej pesė vjetėsh, qė ia kishte shqiptuar gjykata serbe nė Prizren.
Burgu i Dubravės (Maj 1999) Pas pėrfundimit tė luftės, disa tė burgosur qė ishin ndarė pėr herė tė fundit me Mr. Ukshin Hotin, kanė thėnė se ishte ditė e diele (njė ditė e pazakonshme pėr lirim nga burgu) kur baca Ukė (kėshtu e thėrrisnin ata) ndėrmjet orės 10 11 tė paradites, i shoqėruar nga tre punėtorė tė sigurimit serb, ėshtė nxjerrė nga ambientet e brendshme tė burgut tė Dubravės. Dhe pas kėtij momenti, sot e atė ditė, nuk dihet asgjė pėr vendndodhjen e kėtij intelektuali, politologu e atdhetari tė shquar. *** Ku ėshtė Ukshin Hoti?" - ėshtė thirrur qindra herė nėpėr protesta tė organizuara pas pėrfundimit tė luftės. A ėshtė gjallė apo i vrarė Ukshin Hoti? - ishte njėra nga pyetjet mė tė shpeshta qė ėshtė bėrė nė kėto tetė vite tė pasluftės nė Kosovė. Por, pėr fat tė keq, deri mė tani askush ska dhėnė pėrgjigje tė plotė nė kėto pyetje.
Ku ėshtė Ukshin Hoti? *** Dihet mirėfilli se gjatė luftės nė Kosovė (1998-1999), forcat militare dhe paramilitare serbe kanė vrarė, ekzekutuar apo masakruar nė forma mė mizore, mbi 15 mijė shqiptarė, ku 90% prej tyre qenė civilė tė pa armatosur. Nė kėtė periudhė kohore mėsohet se janė rrėmbyer me dhunė mbi 3 mijė shqiptarė, ndėrsa janė pėrdhunuar afėr 20 mijė femra shqiptare. Pėr tetė vjet rresht, mijėra familje shqiptare kanė pritur dhe po presin akoma nė ankth njė lajm tė mirė pėr bijtė e tyre tė zhdukur (tė pagjetur), a tė marrė pengė nga forcat militare e paramilitare serbe. Dhe pėr fat tė keq, sot e kėsaj dite shumica e tė zhdukurve gjatė luftės, janė gjetur nėpėr varrezat masive nė Batajnicė e nė vende tjera tė Serbisė, ndėrsa akoma nuk dihet pėr fatin 2087 shqiptarėve tė tjerė.
Mr.Ukshin Hoti nė mesin e popullit Pėrkundėr kėsaj gjėme kombėtare, kėto ditė nė Kosovė ka nisur njė iniciativė me moton: Fillesa shqiptare pėr pajtim me popullin serb, dhe ēuditėrisht kjo iniciativė ėshtė bėrė publike mė 16 maj 2007, pikėrisht atė ditė kur u mbushėn plot tetė vjet ngazhdukja pa gjurmė e Mr.Ukshin Hotit. Konsideroj se nismėtarėt e kėsaj fillese pėr pajtim (me ata qė nuk kėrkuan kurrė falje pėr krimet e kryera nė Kosovė) pikėrisht mė 16 maj, ėshtė njė veprim i keq dhe si i tillė skajshmėrisht i papėrgjegjshėm. Dora e zgjatur e z.Ibrahim Kelmendi (qė ka vu firmėn mbi kėtė nismė) dhe tė gjitha duartė e atyre qė qėndrojnė prapa tij jam i bindur se, do mbeten pezull nė ajėr, sepse dora e pėrgjakur e palės tjetėr, edhe pse kanė vrarė e prerė fqinjėt shqiptarė, nuk do tė afrohet pėr kėtė pajtim historik!!! *** Nė qershor tė vitit 1999 intelektuali dhe studiuesi i njohur Moikom Zeqos, nėpėrmjet njė apeli pėr opinionin publik shqiptarė, si dhe atė ndėrkombėtar pėr kancelaritė diplomatike tė botės, kėrkoi zbardhjen e fatit tė Mr. Ukshin Hotit, qė - siē thotė ai: tė mos e pėsojė dhe tė mos zhduket pa nam e nishan. M. Zeqo nė kėtė apel, ndėr tė tjera ka shkruar (po citoj): Politikisht shqiptarėt e Kosovės merren shpesh nė mėnyrė tė paprinciptė me njėri-tjetrin, grinden, shahen dhe pėrēahen, nė njė kohė qė duhet vetėm tė bashkohen. Kėta politikanė shėtisin nėpėr botė, japin intervista dhe i japin shumė rėndėsi kultit tė vetvetes dhe protagonizmit vetjak. Ēuditėrisht, kėta politikanė nuk flasin, ose harrojnė tė flasin, pėr Ukshin Hotin. Po Ukshin Hoti nuk i pėrket harresės. Ai ėshtė nė vetė thelbin e kujtesės sė kombit. Ukshin Hoti nuk mund tė vdesė dhe nė tė vėrtetė nuk ka pėr tė vdekur kurrė. Qenia e tij intelektuale ėshtė e pashlyeshme dhe ėshtė prezent kudo. Kosova dhe kombi shqiptar kanė nevojė urgjente pėr mendimin e Ukshin Hotit... Ukshin Hoti sakrifikoi gjithēka dhe askush nuk ka tė drejtė tė jetė mosmirėnjohės, tė mos ketė respekt apo tė mos pėrkulet me nderim pėrpara figurės sė tij.
Motra Myrvete dhe vėllau Afrim Hoti Qė nga qershori 1999, kur z. Zeqo e bėri kėtė apel, politikanėt e Kosovės nuk kanė ndryshuar asgjė nė mendėsinė e tyre politike. Ēuditėrisht, edhe pas tetė vjetėve, kjo kast politikanėsh skajshmėrisht tė papėrgjegjshėm nuk folėn (jo se harruan tė flasin) pėr Ukshin Hotin. Kjo heshtje e tarafit politik e institucional tė Kosovės ėshtė mė shumė se indiferentizėm. Moikom Zeqo nė apelin e tij pėr Ukshin Hotin, zėshėm thotė (po citoj):Indiferenca ėshtė kriminale. Indiferenca nuk ėshtė gjė tjetėr veēse pajtim me torturuesit dhe ndoshta me vrasėsit e tij. *** Pas pėrfundimit tė luftės, familja e Mr. Ukshin Hotit, veēanėrisht motra e tij Myrvetja - ka trokitur nė tė gjitha dyert e institucioneve ndėrkombėtare dhe ato tė Kosovės, ku ka kėrkuar me ngulm ndriēimin e fatit tė Mr. Ukshin Hotit. Dhe nga tė gjitha takimet qė ka pasur znj. Myrvete ka marrė premtime se kjo ēėshtje do tė zgjidhet sė shpejti, mirėpo, pėr fat tė keq, deri mė sot pėrveē fjalėve tė ėmbla dhe premtimeve boshe nga unmikasit dhe politikanėt tanė tė tredhur politikisht, asgjė nuk ėshtė bėrė nė kėtė drejtim. Dhe, kėshtu pėr vendndodhjen e Mr. Ukshin Hotit ende nuk dihet asgjė, ndonėse ka shumė spekulime pėr fatin e tij! *** Edhe kėtė 16 maj (si ēdo vit tjetėr) nuk u mbajt asnjė tubim pėrkujtimor pėr Mr. Ukshin Hotin pėr kėtė simbol tė sakrificės shqiptare. Askush, asnjė fjalė tė vetme nuk e tha se ku ėshtė Baca Ukė! Nė kėtė pėrvjetor 100% mbretėroj heshtja! Heshti UNMIK-u! Heshti KFOR-i! Heshti policia! Heshti gjyqėsia! Heshtėn lidershipi politik e institucional i Kosovės: Fatmir Sejdiu, Agim Ēeku, Kolė Berisha, Hashim Thaēi, Veton Surroi...! Pra, pėr Ukshin Hotin e madh, heshtėn tė gjithė! Kjo ėshtė e ēuditshme, vėrtet shumė e ēuditshme !!! * Vendimi i drejtorit tė burgut tė Dubravės Aleksandar Rakoēeviq
----------------------------------------- Nė pėrkujtim tė figurės madhore tė Mr.Ukshin Hotit Mr.Ukshin Hoti - kolosi i mendimit politik... UKSHIN HOTI: DJEMA, MBAHUNI TĖ FORTĖ, SHUMĖ SHPEJT DO TĖ SHIHEMI...! Shkruan: Ismet MAHMUTI (pashtriku.org:16.05.2007) --------------------- ,,Bashkimi kombėtar duhet bėrė, ky bashkim imponohet si domosdoshmėri pėr zhvillimin normal, stabilizues dhe tė sigurisė qė i takon kombit. Mirėpo, pėr ta bėrė kėtė, shqiptarėt duhet kuptuar se Piemont i idesė sė bashkimit duhet tė jetė Tirana. Ēdo pėrpjekje qė bėhet pa u kuptuar kjo, ėshtė vetėm nė funksion tė asaj qė ideja tė ekzistojė ! Mr.Ukshin Hoti * Fjala e fundit pėr bashkėvuajtėsit pėr liri, mė 16 maj 1999, kur po e nxirrnin nga pavijoni pėr ta humbur pa nishan: ,,Djema, mbahuni tė fortė, shumė shpejt do tė shihemi ! - ishte mesazh qė dilte nga mendimi politik i tij, i kultivuar nė Burgun e Dubravės, nė pjesėn e dytė tė viteve tė 90-ta. *** Kish kohė qė nė burgjet serbe kishte depėrtuar informata se mr. Ukshin Hoti ėshtė ridėnuar nė Gjykatėn e Qarkut tė Prizrenit dhe tė burgosurit politikė nė Burgun e Dubravės e prisnin transferimin e tij nė mesin e tyre. Nė pritje tė tij akėcili i burgosur politik nė imagjinatėn e vet kishte konceptuar njė model njeriu qė do ti ngjante Ukshin Hotit. Ishte viti 1995, kur nga Burgu i Prizrenit e sollėn nė atė tė Dubravės, idėnuar me 5 vjet burg. Ishte dėnuar me Akuzėn se kishte cenuar tėrėsinė territoriale tė shtetit jugosllav, duke dashur ta bėnte Shqipėrinė e Madhe!?! Gjithashtu, i vihej nė barrė edhe akuza se kishte ndihmuar dhe kishte bashkėpunuar me Lėvizjen Popullore tė Kosovės (LPK). Akuzohej edhe pėr ,,faje tė tjera politike, por siē thoshte edhe vetė Ukshini, kėto dyja ishin ,,fajet mė tė rėnda.
Kopja e tekstit tė Aktakuzės sė ngritur nė vitin 1994 nga gjykata serbe - kundėr Mr.Ukshin Hotit Viti 1995 ishte njėri ndėr vitet e deklarimeve tė shumta verbale pėr zgjidhjen e ēėshtjes sė lirisė sė Kosovės me dialog me Serbinė. Kėto deklarime nė fund tė fundit sishin gjė tjetėr veē njė dėshirė, e cila kishte marrė kah krejtėsisht tjetėr ndaj qėllimit. Shėrbimi sekret i Serbisė dhe policia e okupatorit, nė kėto rrethana, ishin fokusuar nė ndjekjen e atyre qė tregonin gatishmėri pėr veprim politik e ushtarak kundėr Serbisė. Pushtuesi serb nė veēanti donte tė eliminonte ndikimin e atyre, tė cilėt nė njė moment tė caktuar do tė mund tė bėheshin udhėheqės politikė pėr tė gjitha shtresat. Serbia nuhaste kohė dhe rrethana tė tjera, andaj nuk dėshironte qė asgjė tia linte rastit. Arrestimet e mėhershme, e nė veēanti arrestimi i Ukshin Hotit, ishin nė funksion tė asaj qė, edhe po tė ndodhnin rrethana, tė mbetej rast i humbur pėr shqiptarėt. Sido qė tė jetė, koha tregoi se llogaritė e Serbisė pėr rastet e humbura ishin dėshtim pėr tė, por edhe me pasoja shumė tė mėdha pėr shqiptarėt. Shkakun e arrestimeve serbe tė veprimtarėve politikė shqiptarė e dinte profesor Ukshin Hoti mė mirė se askush tjetėr. Madje, ai i dinte dhe i sqaronte faktet historike se okupatorėt me sė lehti arrijnė tė ushtrojnė okupimin mbi popuj nė rastet kur atyre u vihen nė ballė udhėheqės tė pakontrollueshėm si produkt i rrethanave tė caktuara politike. Profesor Ukshin Hoti nė qelitė e burgut, ose nė kolektiv, ishte njė mėsues politik me ndikim tė madh. Nuk hezitonte tė saktėsonte: ,,Okupatorėt provojnė qė pėrmes individit tė kontrollojnė masat e gjera... Thellėsia e mendimit politik qė kishte Ukshin Hoti vihet nė spikamė edhe nė njė rast tjetėr nė Burgun e Dubravės. Ndodhi qė pėr shkak tė deklarimit tė tij nė Gjykatė se arrestimi i tij ishte mirėpritur apo stimuluar nga disa qarqe tė alternativės politike shqiptare nė Kosovės, bėri qė disa nga tė burgosurit ta shikonin pak si ijas. Mirėpo, pas kontakteve dhe bisedave me Ukshinin, nė qeli ose nė ambiente tė hapura ata do tė kuptojnė se janė viktimė e karakterit tė tyre qė ua keqpėrdorte dikush tjetėr. Nė ato kontakte e biseda me tė burgosur Ukshin Hoti pėrpiqej qė bashkėbisedave tua sqarojė faktin se pėr ta nuk duhet tė ekzistojė motivi i rrejshėm pėr tu pėrballur me sfidat nė burg, por motivi real duhej tė ishte fakti se tek ata tė ekzistojė dėshira reale pėr bėrjen e shtetit dhe gatishmėria e tė vepruarit konkret. Bindja politike e shumė tė burgosurve se pėr bėrjen e shtetit mjafton tė vuajnė atė qė vuanin dhe besimi nė atė se, sa mė e madhe tė jetė akuza, aq mė e madhe do tė jetė fama, ishte njė vetėmashtrim pėr akėcilin tė burgosur. Nė kėtė drejtim profesor Ukshin Hoti mbronte tezėn se ushtria dhe shteti lindin nė luftė, se ushtria dhe shteti nuk janė pjellė e pacifizmit.
Burgu i Dubravės, prej ku doli pėr herė tė fundit Mr.Ukshin Hoti Mėsimet politike tė Ukshin Hotit gradualisht, pėr rrugėt qė mund tė sillnin nė liri, do tė pėrvetėsohen edhe nga ithtarėt e alternativės pacifiste. Sipas Ukshinit, vrapimi pas famės mund tė shpjerė nė donkishotizėm, kurse veprimet politike kanė kuptim nė vete, vetėm atėherė kur njė njeri apo shumė sish me veprimet e tyre bėjnė qė fama tu vijė pas. Mendimi politik i Ukshin Hotit nė pėrgjithėsi ėshtė i njohur pėr opinionin shkencor dhe politik. Nė burg ato ishin vlerė mė vete. Mund tė themi se shumė nga mendimet e tij edhe sot funksionojnė si mesazh i qartė pėr zgjidhjen e problemeve mė madhore qė kemi si popull dhe si komb. Tė vė kėtu nė spikamė mendimin e Profesor Ukshinit pėrreth idesė sė bashkimit kombėtar shqiptar: ,,Bashkimi kombėtar duhet bėrė, ky bashkim imponohet si domosdoshmėri pėr zhvillimin normal, stabilizues dhe tė sigurisė qė i takon kombit. Mirėpo, pėr ta bėrė kėtė, shqiptarėt duhet kuptuar se Piemont i idesė sė bashkimit duhet tė jetė Tirana. Ēdo pėrpjekje qė bėhet pa u kuptuar kjo, ėshtė vetėm nė funksion tė asaj qė ideja tė ekzistojė ! Sdo mend se mendimi politik i Ukshin Hotit nė Burgun e Dubravės nuk ishte nė harmoni me mendimet e atyre qė kishin botėkuptim poetik e letrar pėr bėrjen e shtetit e tė bashkimit kombėtar. Dhe, pėr faktin se Ukshini aktualisht konsiderohet i zhdukur, nuk ėshtė aspak e dobishme, e mbi tė gjitha nuk ėshtė e njerėzishme, qė mendimi i tij politik tė pėrshtatet me mendimet devijante tė akėcilit sot. Shembull tipik pėr kėtė tendencė ėshtė, Naser Hysaj, me Dubrava - Rruga drejt vdekjes (!?!). Duke e analizuar nė rrethana tė lirisė mendimin e Ukshin Hotit, tė cilin arrinte tua shfaqte bashkėvuajtėsve shqiptarė nė rrethana burgimi tė njė okupatori mė ēnjerėzor, mund tė pėrfundosh esėll: Ai ishte kolos i mendimit politik i pashfrytėzuar nga shoqėria shqiptare nė periudhėn pėrgatitore pėr Luftėn Ēlirimtare tė Kosovės. Ishte fat, edhe nė burg, tė ishe pranė Ukshin Hotit. Fjala e fundit pėr bashkėvuajtėsit pėr liri, mė 16 maj 1999, kur po e nxirrnin nga pavijoni pėr ta humbur pa nishan: ,,Djema, mbahuni tė fortė, shumė shpejt do tė shihemi ! - ishte mesazh qė dilte nga mendimi politik i tij, i kultivuar nė Burgun e Dubravės, nė pjesėn e dytė tė viteve tė 90-ta. Kthehu ne fillim--------------------------------------------- KU ĖSHTĖ UKSHIN HOTI: SUPOZIMET DHE HAMENDJET Shkruan: Bislim ELSHANI 1 Oberwil, mė 29.05.1999 -------------------- Sipas njė burimi tė paautorizuar serb, thuhet se intelektuali shqiptar, Ukshin Hoti, tashmė ėshtė liruar nga burgu.Thuhet se ai ka dalė nga porta e burgut tė Dubravės (afėr Istogut) nė datėn 16 maj tė kėtij viti(1999), nė ora 11:00. Nė dyshimin e njė avokati se pėrse ky lirim tė jetė bėrė tė dielėn, gjė qė ėshtė nė kundėrshtim me rregullat dhe me praktikėn e administratės serbe, dhe pėr mė tepėr, ėshtė njė ditė para afatit, ky burim nuk pati koment. E vėrteta ėshtė se Ukshin Hoti ėshtė arrestuar mė 14 maj tė vitit 1994, mirėpo sipas ligjeve serbe, koha e kalimit nė hetimet policore, tė cilat mund tė zgjasin deri nė tri ditė, nuk i llogaritet nė afatin e dėnimit. Sidoqoftė, lirimi njė ditė para kohe i Ukshin Hotit duket tė jetė bėrė sipas ndonjė taktike policore, qė ska tė bėjė me rregulla e ligje, ashtu si dhe vetė arrestimi i tij para 5 vitesh. Taktika mund tė jetė bazuar nė parashikimin e ndonjė ndėrhyrjeje tė mundshme tė ndonjė subjekti politik apo humanitar, apo edhe qoftė tė ndonjėrit nga familjarėt e tij, pėr ta marrė z.Hoti nė dorėzim ditėn zyrtare tė lirimit tė tij, dmth. tė nesėrmen, mė 17 maj. Pra lirimi njė ditė para kohe mund tė jetė bėrė pėr tė shmangur njė situatė tė tillė, dhe pėr mė tepėr, pėr tė zhvilluar skenarin vetjak serb tė trajtimit tė mėtejshėm tė Ukshin Hotit.
Dhe njė skenar i tillė ėshtė po aq i paparashikueshėm sa dhe gjithė politika serbe e 10 viteve tė fundit, mirėpo njė gjė megjithatė mund tė merret me mend: duke qenė se Ukshin Hoti nuk do tė ketė pranuar skemėn serbe tė zgjidhjes sė problemit tė Kosovės, ashtu siē do tė ketė pranuar psh. z.Rugova, dhe duke qenė se ai ka mjaft autoritet sa pėr tė lėnė nė hije tė gjitha forcat politike shqiptare nė tė cilat shpreson Serbia, shtabi i Millosheviqit do tė ketė ardhur nė pėrfundim qė megjithatė ėshtė mė mirė qė ai tė mbahet nė izolim edhe pėr ca kohė, derisa tė pėrfundojė mė nė fund kjo ēėshtje, tė cilės gjendja e tij e lirė mund t“ia ndryshonte rrjedhėn. Sidoqoftė, nėse Ukshin Hoti vėrtet ėshtė liruar, atėherė ku ėshtė ai? Rrugėt e fatit tė tij qė nga lirimi do tė ishin tė panumėrta. Heshtja qė po mbahet rreth tij nga shqiptarėt ėshtė e pakuptueshme. Kjo heshtje mund tė justifikohet vetėm nė rast se ėshtė vėrtetuar tashmė dalja e tij nga burgu dhe gjendja shėndosh e mirė nė ndonjė vend tė sigurt. Nė tė kundėrtėn, apelit tė hedhur nga Moikom Zeqo, dhe shqetėsimeve tė dy akademive lidhur me fatin e Ushin Hotit, duhet t“i bashkohen tė gjitha forcat politike e intelektuale shqiptare. P.S Kėtė informatė e mora dje ( mė 28.05.1999) nė mėngjes nga njė avokat, tė cilit, me kėrkesėn e tij, nuk guxojmė t“ia pėrmendim emrin (pėr shkak tė rrethanave nė tė cilat gjendet). Emri i burimit serb ėshtė gjithashtu i njohur, si nga avokati, ashtu dhe nga unė, por edhe ai ka kėrkuar qė tė mos i pėrmendet emri. & 1Bislim Elshani, ka dhėnė njė kontribut tė jashtėzakonshėm pėr ndriēimin e fatit tė Mr. Ukshin Hotit. Pėr kėtė qėllim B.Elshani pėr revistėn e ilustruar Ekskluzive(Nr.5 Maj Qershor 2000) shkroi dhe mblodhi njė material tė bollshėm tė pėrmbledhur si: Dosja UH). z.Elshani nė vitin 1995 ka pėrgatitur pėr botim edhe librin e Ukshin Hotit:Filozofia politike e ēėshtjes shqiptare... -------------------------- Intervistė me Mr. Ukshin Hotin * REPUBLIKĖN E KOSOVĖS E KONSIDEROJ TĖ FORMUAR, POR DUHET AKOMA SHUMĖ PĖR TĖ BĖRĖ, QĖ TĖ JETĖ I PRANUAR NGA TĖ TJERĖT Bisedoi: Sheradin BERISHA Krushė e Madhe, Maj 1992 ---------------------- Ukshin Hoti u lind nė vitin 1943 nė Krushė tė Madhe. Shkollėn fillore e kreu nė vendlindje, ndėrsa atė tė mesmen nė Prizren dhe nė Prishtinė. Fakultetin e Shkencave Politike e mbaroi nė Zagreb, ndėrkaq studimet posdiplomike drejtimi i marrėdhėnieve ndėrkombėtare politike dhe ekonomike nė Beograd. Specializoi nė Universitetin e Ēikagos, Harvardit, Bostonit, Uashingtonit dhe tė Kembrixhit. Disa vite ka kryer detyrėn e sekretarit nė Sekretariatin pėr marrėdhėnie ndėrkombėtare nė KE tė KSA tė Kosovės si dhe ishte ligjėrues nė Fakultetin Juridik tė UP-sė. Mė 21.XI.1981 (pas njė aktiviteti politik legal e ilegal) nė Gjyqin e Qarkut nė Prishtinė dėnohet me 9 (nėntė) vjet burgim nė grupin e intelektualėve. Aktualisht punon nė Fakultetin Filozofik nė Prishtinė. *** GURRA: Nga historia e largėt dhe e afėrt, mėsojmė se lindja e shteteve tė reja kalon nėpėr sprova tė rėnda. Duke pas parasysh rivalitetet nė politikėn ndėrkombėtare, ku gjindet Kosova drejt synimit pėr shtetėsi? HOTI: Ndodhemi atje, ku pata thėnė edhe nė tryezėn e organizuar nė Billushė (nė shtator tė vitit 1991). Atėherė sa mė kujtohet, u shfaq mendimi i tillė qė tė formohet Qeveria, tė formohet policia, ushtria, mbrojtja territoriale, tė legalizohet lėvizja dhe gjėra tė ngjashme. Qeveria ėshtė formuar, por akoma vepron nė ilegalitet e do tė duhej tė vepronte legalisht, qė tė njiheshim me autorėt e saj dhe ata tė qėndrojnė nė ballė tė proceseve, por nė vend, jo jashtė Kosovės. Me fjalė tė tjera, Republikėn e Kosovės e konsideroj tė formuar, por qė duhet akoma shumė punė pėr tė bėrė, qė tė shihet realisht nėse ėshtė e pranuar edhe prej tė tjerėve. Kjo punė do tė mund tė rezymohej si rezistencė aktive e jo pasive. Mendoi se faktori i jashtėm nuk ka ndonjė arsye reale, tė refuzojė obsekimin e Republikės dhe se faktori i brendshėm duhet tė tregojė po aq gatishmėri pėr rrezikimin e stabilitetit sa edhe kundėrshtari. Kėtė gatishmėri nuk ėshtė duke e treguar, por pritet ta tregojė. GURRA: Ndonėse jetojmė nė kohė tė modernizimit , nė Evropė e gjetiu luhen akoma lojėra tė vjetra dhe ne shqiptarėt mund tė pėsojmė pėrsėri si nė tė kaluarėn historike. Ēka mendoni, a ekziston rreziku pėr marrjen e vendimeve tė gabuar nga BE-ja dhe ē“duhet bėrė ne pėr t“u evituar kjo gjė? HOTI: Shtetet nuk vendosin nė mbėshtetje tė emocioneve, por tė interesave. Interesi primar i momentit pėr Evropėn ėshtė vėnia e themeleve tė reja dhe pėr kėtė shkak ajo nuk ėshtė duke i luajtur lojėrat e vjetra. Pėrkundrazi po pėrpiqet t“i evitoj konfliktet. Interesi ynė ėshtė pikėrisht i njėjtė - evitimi i konflikteve tė vjetra, por jo nė dėm tė kombit.
Faksimili i revistės Gurra ku flet Mr.Ukshin Hoti.(faqja 8 e kėsaj reviste) ---------------------------------------------- GURRA: z. Hoti, dihet mirėfilli se Kėshilli Koordinues i Partive Politike tė Kosovės ka hartuar tri opsione pėr zgjidhjen e statusit tė Kosovės dhe kėtė projekt e kanė paraqitur nė Hagė. A janė formuluar drejtė kėto opsione, dhe cili ėshtė mendimi juaj pėr kėtė ēėshtje? HOTI: Nuk janė formuluar nė mėnyrė tė drejtė, pėr shkak se detyrė e forcave politike ka qenė tė pėrcaktuarit preciz tė opsioneve tė mundshme, e jo kalkulime me to. Megjithatė, tani mbeten vetėm dy opsione: ai i Republikės dhe i Bashkimit Kombėtar. Dhe, pėrsėri faktori i brendshėm do tė duhej tė vlerėsonte, se cili opsion ėshtė i mundshėm pėr momentin. Nė situatėn e krijuar rreth problemit tė ish-Jugosllavisė, na duket prioritare dhe i pashtyeshėm konstituimi i menjėhershėm i Republikės sė Kosovės dhe pastaj ajo le tė merret me ēėshtjet tjera. GURRA: Tashmė LDK-ja ka paralajmėruar se deri nė fund tė majit do tė organizohen zgjedhjet e lira nė Kosovė. A do tė jenė tė suksesshme kėto zgjedhje? HOTI: Varet nga pėrmbajtja e tyre, rezultati dhe nga ajo se ēka dėshirohet tė arrihet me to. Nė qoftė se synohet rregullimi i ēėshtjeve tė brendshme ende tė parregulluara nė favor tė Republikės, nė mėnyrė tė sinqertė, atėherė mund tė kenė sukses. Por, nėse synohet avancimi i interesave partikulare tė grupeve brenda partive apo partive nė llogari tė partive tjera, atėherė s“do tė arrihet asgjė. GURRA: Nė revistėnZėri Jonathan Eyal deklaroi, se: atė qė duhet evituar populli shqiptar ėshtė situata e kurdėve. A ekziston njė rrezik i tillė? HOTI: Ndryshimi me kurdėt ėshtė, se ne ndodhemi nė Evropė dhe nuk mendoj se z.. J. Eyal i merr parasysh konsekuencat, qė do tė dilnin nga njė imponim i tillė i situatės sė kurdėve. GURRA: Pas fitores sė Partisė Demokratike nė Shqipėri, fitohet pėrshtypja sikur mė parė (nė tė kaluarėn) nė Shqipėri ėshtė ndjekur njė kurs i gabuar politik, qė pėr pasojė pati varfėrinė e theksuar dhe eksodin e shqiptarėve jashtė vendit. A ka mundur udhėheqja e atėhershme tė ndryshojė gjendjen e krijuar? HOTI: S“ka dashur, pėr hir tė interesit tė ndryshimeve tė brendshme nė favor tė demokracisė. GURRA: Pse BE-ja heziton ta pranojė Maqedoninė si shtet tė pavarur? HOTI: Kjo lidhet me faktorin e jashtėm dhe me reagimin eventual tė Serbisė ndaj njė akti tė tillė. Hezitohet nga komplikimi i mėtejmė i situatės nė Ballkan. Megjithatė kjo do tė tejkalohet. E shqiptarėt doemos do tė jenė nė nivelin e situatės, pėrndryshe nuk shoh se ka ndonjė rrugė tjetėr. GURRA: z. Hoti, janė hedhur hapat pėr mbajtjen e Kuvendit pėr Pajtim dhe Bashkim Kombėtar. Pėr kėtė qėllim janė organizuar edhe disa takime tė intelektualėve shqiptarė, nė tė cilat keni marrė pjesė edhe ju. Ta zėmė ēfarė pikėpamjesh keni paraqitur nė simpoziumin e mbajtur nė Shkup? HOTI: Nė fund tė vitit tė kaluar (1991) nė Shkup u mbajt njė simpozium mbi shqiptarėt nė Maqedoni, dhe nė punimin tim Republika dhe lufta, kam thėnė se janė krijuar kushtet pėr krijimin e njė filozofie politike, e cila do tė punonte nė shėrbim tė pajtimit dhe bashkimit kombėtar. Mendoj se kuvendi i tillė, do tė duhej tė ishte ndėr instrumentet e qenėsishme pėr realizimin e kėtij qėllimi, po nuk mund tė paraqitet (ky kuvend) nė ndonjė funksion, kompetencat e sė cilės pastaj (pėr shkak tė kėsaj paraqitjeje) do tė tejkaloheshin. Ēėshtjet e kėtilla janė ēėshtje tė shtetit, dhe, prandaj kuvendet e tilla janė instrument i shtetit, por jo vet shteti. GURRA: Cili ėshtė shpjegimi juaj lidhur me dorėheqjen tuaj nga LDK-ja? HOTI: Do tė doja qė LDK-ja tė jap shpjegime tė duhura e jo unė. Meqenėse ata po e konsiderojnė tė arsyeshme qė tė mos jepen shpjegime, edhe unė do tė heshti deri nė momentin, kur do tė jetė e domosdoshme t“i sqarojmė gjėrat. GURRA: Nė zgjedhjet e fundit nė Shqipėri fitoi PD-ja, a besoni se kjo parti ėshtė e aftė ta nxjerrė vendin nga kriza e pėrgjithshme? HOTI: Stabiliteti i Shqipėrisė ėshtė i lidhur me stabilitetin e raporteve nė Ballkan, e ato raporte nuk mund tė stabilizohen pa Republikėn e Kosovės. Andaj, edhe suksesi i demokracisė nė Shqipėri varet nga shkalla e konsensusit tė arritur rreth zgjidhjes sė problemit shqiptarė. PD-sė mund t“i urojmė sukses nė pėrpjekjet e duhura. GURRA: Si e shikoni tė ardhmen e Evropės sė Bashkuar? HOTI: Evropėn e Bashkuar nuk e shoh si mbėshtetje tė diktatit tė njė apo dy fuqive, por nė mbėshtetje tė popujve tė saj. Evropa do tė duhej tė ishte nė funksion tė vetvetes, e jo nė funksion tė dominimit tė jashtėm. GURRA: Si ekspert i politikės, ēfarė do t“i kėshillonit politikanėt e rinj? HOTI: Tė jenė tė vetėdijshėm pėr interaksionin, ose lidhjen midis faktorit tė brendshėm dhe tė jashtėm. Dhe kur kėtė ta kenė tė qartė, atėherė nuk do tė ketė frikė pėr interesat e Kosovės dhe tė shqiptarėve GURRA: Po ēfarė do t“i kėshillonit drejtuesit e revistės Gurra? HOTI: Bashkimin e tė gjitha revistave lokale, pėr tė nxjerrė njė revistė tė nivelit republikan, pėrndryshe do e feudalizoni Kosovėn (qeshet) dhe feudalizimi i Kosovės gjithmonė ka qenė rrezik dhe pengesė reale pėr evropianizimin e saj. Puna ėshtė qė tė luftohet feudalizimi e jo tė avancohet. Poenta e evropizimit ėshtė qė Kosova tė ngritet nė nivelin e Evropės, e nuk mund tė jetė e tillė shpėrngulja prej saj e as imitmi i Evropės. Kosova ka resurse tė mjaftueshme dhe rini tė mrekullueshme, e cila do tė duhej tė martohej me Kosovėn nė Evropė, e jo me Evropėn nė Kosovė. GURRA: Ju faleminderit pėr kėtė bisedė! ... E botuar nė: Revistėn GURRA - e pėrmuajshme kulturore - letrare dhe informative pėr regjionin e Vėrrinit / Nr. 2 viti I, Maj 1992, faqe 7 - 9. *Intevista me Mr.Ukshin Hoti ėshtė zhvilluar nė Krushė tė Madhe, nė shtėpinė e tij tashmė tė djegur e tė shkrumuar nga njėsitė barbare serbe (nė fund tė marsit 1999).
------------------------------------------ Apel pėr Ukshin Hotin UKSHIN HOTI NUK I PĖRKET HARRESĖS. KOSOVA DHE KOMBI SHQIPTAR KANĖ NEVOJĖ URGJENTE PĖR MENDIMIN E UKSHIN HOTIT
Shkruan: Moikom ZEQO --------------------------------------- Politikisht shqiptarėt e Kosovės merren shpesh nė mėnyrė tė paprinciptė me njėri-tjetrin, grinden, shahen dhe pėrēahen, nė njė kohė qė duhet vetėm tė bashkohen. Kėta politikanė shėtisin nėpėr botė, japin intervista dhe i japin shumė rėndėsi kultit tė vetėvetes dhe protagonizmit vetiak. Ēuditėrisht, kėta politikanė nuk flasin, ose harrojnė tė flasin, pėr Ukshin Hotin. Po Ukshin Hoti nuk i pėrket harresės. Ai ėshtė nė vetė thelbin e kujtesės sė kombit. Ukshin Hoti nuk mund tė vdesė dhe nė tė vėrtetė nuk ka pėr tė vdekur kurrė. Qenia e tij intelektuale ėshtė e pashlyeshme dhe ėshtė prezente kudo. -Kosova dhe kombi shqiptar kanė nevojė urgjente pėr mendimin e Ukshin Hotit. Ukshin Hoti plotėson mangėsitė e politikanėve tjerė. Ukshin Hoti ėshtė mė i emancipuar, mė trim dhe mė i vendosur se shumė nga elita intelektuale e Kosovės. -Ukshin Hoti sakrifikoi gjithēka dhe askush nuk ka tė drejtė tė jetė mosmirėnjohės, tė mos ketė respekt apo tė mos pėrkulet me nderim pėrpara figurės sė tij.
-Ukshin Hoti e bėri sakrificėn jo pėr individėt, jo pėr emrat e lakuar tė politikės, po pėr vetė Kosovėn, pėr vetė kombin shqiptar. -Ukshin Hoti ėshtė emblemė pėrfaqėsuese e Kosovės, njė hero i Kosovės. E bėj kėtė apel publik jo i shtyrė nga miqėsia ime vetiake me Ukshin Hotin. Miqėsia vetiake nė kėtė rast nuk ka asnjė kuptim. E bėj kėtė apel publik i shtyrė nga vlera e qėndrueshme qytetare, morale dhe mbarėkombėtare e Ukshin Hotit. -Ukshin Hoti duhet tė jetojė. I duhet ndalur dora policisė dhe gestapos serbe qė Ukshin Hoti tė mos e pėsojė dhe tė mos zhduket pa nam e nishan. Apeli pėr Ukshin Hotin duhet tė jetė njė nga motivet mė tė thekshme dhe tė pėrditshme tė diplomacisė shqiptare, tė shtetarėve tė Kosovės dhe tė Shqipėrisė, tė tėrė kancelarive diplomatike tė botės. Rasti i Ukshin Hotit u duhet sugjeruar tėrė organizmave ndėrkombėtarė. Tė gjithė duhet tė bėjmė diēka pėr ta shpėtuar, nė mėnyrė qė tė mbijetojė Ukshin Hoti. Indiferenca ėshtė kriminale. Indiferenca nuk ėshtė gjė tjetėr veēse pajtim me torturuesit dhe ndoshta me vrasėsit e tij. Jeta e Ukshin Hotit ėshtė e shenjtė. Atė nuk mund ta pėrdhosė dhe as ta shkatėrrojė askush. Ukshin Hoti ėshtė njė nga bijtė mė tė mėdhenj tė Kosovės dhe tė kombit shqiptar. Qershor 1999 ----------------------------------- MENDIMI POLITIK I UKSHIN HOTIT ĖSHTĖ NJĖ MENDIM SUI GENERIS NĖ KOSOVĖ, POR EDHE NĖ TROJET ETNIKE SHQIPTARE...
Arsim BAJRAMI Ukshin Hoti ėshtė njė pėrfaqėsues tipik i filozofisė realiste politike Ukshin Hoti ėshtė njė figurė e ndritur e kombit tonė i cili tėrė potencialin e vet shkencor ia kushtoi ēėshtjes sonė madhore, lirisė dhe pavarėsisė sė Kosovės. Ai ėshtė martir i vėrtetė kombit i cili u vetėflijua pėr idealet e mėdha kombėtare. Mendimi politik i Ukshin Hotit ėshtė njė medim sui generis nė Kosovė, por edhe nė trojet etnike shqiptare, meqenėse shquhet me tri atribute qė atė e bėjnė tė posaēėm.
Librat e Mr.Ukshin Hotit -Atributi i parė ėshtė fakti se mendimi i tij ėshtė mendim profesional dhe shkencor. Ai me njė kompetencė tė veēantė profesionale dhe shkencore i qaset problemit tė Kosovės si dhe problemeve qė janė tė lidhura me Kosovėn. -Atributi i dytė ėshtė realizmi. Ukshin Hoti ėshtė njė pėrfaqėsues tipik i filozofisė realiste politike. Ai fenomenet dhe dukuritė politike i trajton ashtu siē i sheh, pa zbukurime, i jep mendimet e veta si dhe porositė e qarta. -Atributi i tretė qė e shquan mendimin politik tė Ukshin Hotit ėshtė pragmatizmi. Si politikan, si arkitekt i mendimit politik, ai nuk i jep vetėm vlerėsimet reale, por njėkohėsisht i jep edhe qasjet e tij pragmatike pėr zgjidhjen e ēėshtjes sė Kosovės. Natyrisht se njė qasje tė tillė tė thelluar atij ia kanė mundėsuar njohja e shkėlqyeshme e doktrinave politike si atyre tė Perėndimit, ashtu dhe tė atyre tė Lindjes. (Shkėputur nga Dokumentari televiziv pėr U. Hotin, RTSH - qershor 98, autor Qani Mehmedi) ___________________ UKSHIN HOTI, ĖSHTĖ NJĖ HERO I GJALLĖ I KOMBIT SHQIPTAR, PRANDAJ NUK HABITEM PSE SERBĖT MBAJNĖ NĖ BURG ATĖ DHE JO NDONJĖ PERSONALITET TJETĖR TĖ KOSOVĖS
Shkrimtari: Bedri DEDJA _____________________________________ Ukshin Hoti, personalitet flamur Pėr mua, Ukshin Hoti ėshtė njė hero i gjallė i kombit shqiptar. Unė madje nuk habitem pse serbėt mbajnė nė burg Ukshin Hotin dhe jo ndonjė personalitet tjetėr madhor tė Kosovės. Vepra e tij «Filozofia politike e ēėshtjes shqiptare» tė kujton veprat e mėdha, si «Shqipėria ē'ka qenė, ē'ėshtė e ē'do tė bėhet» e Sami Frashėrit, «Ēėshtja shqiptare» e Rexhep Qoses etj. Vepra tė tilla shekulli shqiptar prodhon pak. Unė jam shumė i brengosur qė atė po e torturojnė shpirtėrisht edhe si prind. Kėto tortura kanė synim mė tė largėt. Ato duan tė errėsojnė horizontin e tij kombėtar dhe politik. Por kam shumė besim se nuk do t'ia arrijnė. Ukshin Hoti do tė dalė nga burgu si feniksi. Shkėputur nga njė intervistė dhėnė Zi-ut nė dhjetor 1997 _____________________________ UKSHIN HOTI INTELEKTUAL ME KONCEPTE TĖ QARTA E PĖRKUSHTIM TĖ LARTĖ NDAJ KOMBIT, SHTETIT, POLITIKĖS E DEMOKRACISĖ
Prof.Agim VINCA _______________________ Njeriu me «Unė» tė fortė Me njeriun qė na ka tubuar sonte kėtu (sikurse edhe mbrėmė dhe nė netėt qė do tė vijnė), Mr. Ukshin Hotin, nuk kam pasur raporte tė afėrta miqėsore, por kam pasur respekt - e kam ēmuar gjithmonė - pėr qėndrimin e tij dinjitoz e konsekuent nė jetė dhe nė krijimtari. Them edhe nė krijimtari, sepse Ukshini ėshtė publicist, eseist, politolog... Ėshtė hera e tretė qė Ukshin Hoti bie nė burg (herėn e parė pas vitit 1981), kurse «ndeshjet» e tij me policinė serbe kanė qenė edhe mė tė shpeshta. Pėrse? Pėr shkak se policia serbe dhe pushteti tė cilit i shėrben ajo e dinė fare mirė se cilėt janė kundėrshtarėt e tyre tė vėrtetė nė mesin e shqiptarėve. Miku dhe kolegu ynė, Ukshin Hoti, tash sa muaj ndodhet nė burg. Sė shpejti pritet gjykimi dhe ndoshta (me siguri) edhe denimi i tij dhe jemi mbledhur tė protestojmė kundėr kėtij gjykimi absurd e tė kėrkojmė lirimin e tij. Po prej kujt? Prej gjyqit serb, qė ėshtė instrument nė duart e okupatorit. Kėshtu e kemi ne. Ndodh qė tė kujtohemi pėr njerėzit tanė kur ikin, kur bien nė burg, kur largohen (jo rrallė as nė raste tė tilla!), ndėrsa kur i kemi pranė i fyejmė, i rrethojmė me heshtje, i injorojmė, i nėnēmojmė, i linēojmė... Edhe pse nuk kam pasur kontakte tė shpeshta me tė, Ukshini mė ėshtė dukur viteve tė fundit disi i vetmuar, i izoluar, i braktisur, i harruar dhe ngapak i frustruar.
Mr.Ukshin Hoti prapa grilave _______________________________ Ukshin Hoti ėshtė nga ata njerėz qė i stolisin karakteri, krenaria, kryelartėsia. Ai ėshtė njeri qė ka «Unin» e vet me «U» tė madhe. E kjo nuk ėshtė pak. E vlen tė jesh i tillė nė jetė, edhe pse kushton shtrenjtė. Intelektual me koncepte tė qarta e pėrkushtim tė lartė ndaj kombit, shtetit, politikės, demokracisė, nė shkrimet dhe paraqitjet e tij, veēmas nė revistėn «DeA», ai u angazhua me tė drejtė, siē e thoshte edhe titulli i saj, pėr njė demokraci autentike; pėr njė demokraci nė kushtet shqiptare, ashtu siē u angazhua edhe pėr njė politikė unike e me strategji tė qartė kombėtare. Pėr intelektualėt dhe veprimtarėt si Ukshini ekziston patria (dmth. Atdheu) pastaj partia; ekziston kombi pastaj demokracia. Sepse, demokracia pa kombin ėshtė si lulja nė trupin e tė vdekurit, ka thėnė njė poet. Fjalim i mbajtur nė njė mbrėmje proteste pėr lirimin e Mr.Ukshin Hoti Prishtinė, 24. 09. 1994 __________________________ UKSHIN HOTI ĖSHTĖ JO THJESHT NJĖ PATRIOT LIBRASH, POR NJĖ PATRIOT I MADH QĖ I VĖ SUPET SHQIPĖRISĖ
Shkrimtari Dritėro AGOLLI Unė vė re njė gjė, qė pėr daljen e Ukshin Hotit nga burgu nuk ėshtė bėrė shumė nė Shqipėri, as nė Shqipėrinė kėtej Drinit, ku jemi ne, dhe as nė Shqipėrinė pėrtej Drinit, ku janė vėllezėrit tanė. Ukshin Hoti ėshtė njė nga politologėt mė tė shquar tė popullit tonė. Ai vetėm me kėtė libėr (Filozofia politike e ēėshtjes shqiptare - vėrejtja ime Sh.B) e ka treguar qė ėshtė njė filozof i vėrtetė nė problemet e politikės, por jo tė njė politike vulgare. Ai e shikon politikėn nė prizmin e filozofisė, dhe nxjerr konkluzione nė bazė tė fakteve konkrete dhe tė historisė sė popullit tonė. Ai nuk i trajton problemet historike dhe kombėtare thjesht nė mėnyrė deskriptive. Duke lexuar librin e Ukshin Hotit ti ndjen njė thellėsi tė madhe tė mendimit tė tij, por njėkohėsisht ndjen edhe njė krenari qė ka njerėz tė tillė tė shquar vendi ynė nė tė gjitha fushat e jetės. Por kėtu, nė kėtė fushė, dmth. tė filozofisė politike, unė nuk kam lexuar ndonjė tė dytė qė tė jetė mė i zoti se Ukshin Hoti.
Problemin e ēėshtjes kombėtare ai e vėshtron nė prizmin filozofik, nė prizmin historik dhe nė prizmin politik. Nuk thotė vetėm se si ėshtė Shqipėria, si ėshtė kjo ēėshtja jonė kombėtare, por edhe se si mund tė zgjidhet. Dhe kjo ėshtė nga meritat mė tė mėdha, sepse nė shumė shkrime pėr problemet tona kombėtare tregohet vetėm se si ka qenė, sa i vjetėr ėshtė populli ynė, me kė ka patur tė bėjė, me pėrplasjet me fqinjėt, me Evropėn etj., por nuk jepen koordinata tė sakta se ē'mund tė bėhet qė populli ynė tė bėhet njė popull i bashkuar, njė komb jo i ndarė, jo i prerė me shpatė siē ėshtė sot Shqipėria. Dhe kėtu qėndron merita mė e madhe e Ukshin Hotit, pra nė faktin qė jep perspektivėn se si duhet bėrė... me njė fjalė, ky libėr ėshtė njė program, nuk ėshtė thjesht njė libėr pėr filozofinė politike, por ėshtė si njė program pėr shqiptarėt, se si duhet tė bėhet Shqipėria njė vend me tė vėrtetė i evropeizuar. Ne flasim e themi se do tė hyjmė nė Evropė, do tė evropeizojmė Shqipėrinė, etj. Tė gjitha kėto janė fantazira, janė gjysmake. Shqipėria evropeizohet kur tė jetė njė, e plotė, dhe jo kėshtu dy copėsh, se kėshtu nuk evropeizohet kurrė. Kė do tė evropeizosh ti, tre milionė banorė do tė evropeizosh? Po tre milionė tė tjerė? Dmth. problemi ėshtė tepėr i ngatėrruar pėr sa i pėrket evropeizimit tė Shqipėrisė, civilizimit tė saj etj. Civilizim do tė thotė kur tė jesh njė. Po s'qe njė nuk je i civilizuar plotėsisht. Dhe Ukshini e trajton kėtė problem. Pastaj dhe njė tjetėr gjė: unė mendoj qė njeriu mund tė nxjerr konkluzione jo vetėm nga libri qė kemi kėtu pėrpara, po dhe nga gjithė aktiviteti i Ukshin Hotit, se ai nuk ėshtė vetėm njė filozof, politikan i kabineteve, i zyrave e i arkivave, por ai ėshtė njė njeri i aksionit, njė njeri i luftės pėr njė ideal tė madh. Se ka lloj lloj filozofėsh, politikanėsh, historianėsh, edhe ata kanė tė drejtėn e ekzistencės dhe nuk mund tė them se nuk janė tė shquar, por tek Ukshin Hoti bashkohen dituria, zgjuarsia filozofike me aksionin, me njeriun aktiv, me patriotin e vėrtetė, jo thjesht njė patriot librash, po njė patriot i madh, qė i vė supet Shqipėrisė. Dhe fakti qė gjėndet nė burg, dhe ka kohė qė vuan burgimin e nuk del dot nga burgu, tregon se sa patriot dhe se sa njeri i lavdishėm ėshtė ai. Po ne shqiptarėt fatkeqėsisht njerėzit e shquar i kemi pak mėri, nuk i kemi aq shumė nė pėrkrahje, ndonjėherė duam dhe t'i spostojmė nga politika ose nga aktiviteti, siē ėshtė puna me Ukshin Hotin. Unė nuk munt tė flas me kompetencė tė madhe lidhur me mėnjanimin e tij, por unė vė re njė gjė, qė pėr daljen e tij nga burgu nuk ėshtė bėrė shumė nė Shqipėri, as nė Shqipėrinė kėtej Drinit, ku jemi ne, dhe as nė Shqipėrinė pėrtej Drinit, ku janė vėllezėrit tanė. Shkėputur nga njė intervistė nė RTSH, mars 1998 _________________________________________ UKSHIN HOTI, NJOHĖS I MIRĖ I SISTEMEVE POLITIKE DHE MARRĖDHĖNIEVE NDĖRKOMBĖTARE Akademik: Esat STAVILECI ____________________________________ Kemi tė bėjmė me njė emėr tė intelektualit qė sugjeron guximin politik, njė emėr tė njė eseisti politik qė sjell shprehjen kompetente profesionale, qė nxit fuqinė e tė menduarit, ndėrsa kur flasim pėr veprėn e tij, kemi tė bėjmė me njė vepėr tė njė njohėsi tė mirė tė sistemeve politike e tė marrėdhėnieve ndėrkombėtare dhe pėr njė vepėr tė historianit tė ēėshtjes shqiptare. Me kėtė rast do tė thksoj angazhimin e Ukshin Hotit pėr t'i dalė zot kauzės kombėtare, me gjerėsinė e shtruarjes sė ēėshtjes sė Kosovės dhe tė ēėshtjes shqiptare nė pėrgjithėsi. Pastaj mė duhet tė theksoj argumentimin e tij tė bollshėm e profesional me themelėsi politike, pse Kosova ėshtė dhe duhet tė jetė republikė. Theksoj mbrojtjen e tij brilante, nė mėnyrė tė veēantė, qė i bėri para gjyqit qėnies sė Kosovės republikė mbi parimin e sė drejtės sė vetėvendosjes. Theksoj premisat e filozofisė politike nė veprėn e tij, dhe mė nė fund theksoj mendimin e tij tė mėvetėsishėm, autentik, nė rrahjen e ēėshtjes kombėtare shqiptare qė emrin dhe figurėn e tij e bėjnė sui generis, dmth. tė njė lloji tė veēantė. Prandaj ėshtė fjala pėr njė emėr dhe njė vepėr tė cilėn duhet ta pėrkujtojmė. Shkėputur nga dokumentari pėr Ukshin Hotin - RTSH, qershor 98 ___________________________________ UKSHIN HOTI, PO BĖHET AJO QĖ ISHTE DHE ĖSHTĖ ADEM DEMAĒI SOT: SIMBOL I MARTIRIZIMIT PĖR LIRINĖ E KOSOVĖS, SIMBOL I QĖNDERSĖS SHQIPTARE - thotė aklademik Rexhep QOSJA
Akademik Rexhep QOSJA Ukshin Hoti po bėhet ajo qė ishte dhe ėshtė Adem Demaēi sot: simbol i martirizimit pėr lirinė e Kosovės, e kjo domethėnė, simbol i qėndresės shqiptare. Kur ėshtė burgosur Ukshin Hoti, para disa vjetėsh, gazetat tona e kanė botuar lajmin me disa ditė vonesė. Mbasi qė ėshtė burgosur Ukshin Hoti, edhe pse kuadėr universitar, Universiteti ynė nuk e ka ngritur zėrin kundėr mbajtjes sė tij nė burg. Sot kanė ndryshuar punėt. Sot Ukshin Hoti pėrmendet shpesh nė shtypin tonė. Nė Rektoratin e Universitetit tė Prishtinės ėshtė mbajtur promovimi i librit tė tij. Pėr tė shkruhet gjithnjė e mė shpesh. Diēka ka ndryshuar nė shtypin tonė dhe nė Universitetin tonė. Diēka po ndryshon nė jetėn tonė, nė politikėn tonė. Kemi filluar tė vijmė nė vete dhe kėtė e dėshmon edhe qėndrimi ndaj Ukshin Hotit. Ne po jetojmė "tė lirė" nėn pushtimin e Serbisė e Ukshin Hoti po vuan burg! Ne po bėjmė "tė lirė" politikė, nėn pushtimin e Serbisė e Ukshin Hoti po vuan burg! Ne po stolisemi me stoli pushtetore -"president", "deputet', kryetar partie, e tė tjera, nėn pushtimin serb, e Ukshin Hoti po bėn burg Serbie! Ne pėr lirinė e Kosovės po "luftojmė", duke marrė rroga, duke u vozitur me vetura luksoze, duke pritur e pėrcjellė mysafirė me dreka e darka zyrtare - si parardhėsit tanė politikė komunistė, e Ukshin Hoti po dėnohet me burgje, pėr shkak tė pėrpjekjeve pėr lirinė e Kosovės! Me mbajtjen nė burg tė Ukshin Hotit dhe tė te burgosurve tė tjerė politikė, regjimi serb dėshiron ta arrijė sot, atė qė synonte ta arrinte me mbajtjen nė burg tė Adem Demaēit dhe tė tė burgosurve tjerė politikė! Mbajtja e Ukshin Hotit dhe e bashkėmendimtarėve tė tjerė nė burgjet e Serbisė e rėndon shumė ndėrgjegjen e njeriut tonė politik sot, dhe i qet hije tė rėndė politikės qė bėjnė bashkimet tona politike. Deshėm s'deshėm ta pranojmė, Ukshin Hoti - ky sot ėshtė simbol i vetėdijes historike, i ndėrgjegjes dhe i qėndresės sė pamposhtur shqiptare. Nuk ėshtė e ēuditshme pse ky ėshtė emri mė i kuptimshėm, mė domethėnės, mė frymėzues nė jetėn tonė politike sot. Dhe kjo tregon se populli ynė e ēmon ashtu siē duhet njeriun e gatshėm pėr sakrifica. Dua tė besoj se Ukshin Hoti do tė dijė ta mbajė si duhet domethėnien gjithėkombėtare qė e rrezaton sot emri i tij. Shkėputur nga njė intervistė , zhvilluar me z.Qosja - 1998 _____________________________________ UKSHIN HOTI ĖSHTĖ SHNDĖRRUAR TASHMĖ NĖ HISTORI
Shkruan: Moikon ZEQO _______________________________ Nė vend tė parathėnies Kam ndjerė njė tronditje tė madhe, tė pazakontė, tėrėsisht njerėzore, kur mė sollėn dorėshkrimin e kompjuterizuar tė librit "Filozofia politike e ēėshtjes shqiptare" tė Ukshin Hotit. Kam ndjerė krenari tė vėrtetė duke e lexuar kėtė libėr. Kam pėrjetuar nė largėsi njė ndėrlidhje tė shumėfishtė, njė shqisim dhe pėrfytyrim universal dhe tė pashpėrbėrshėm me autorin, i cili ishte konvertuar fuqishėm dhe thellėsisht nė ēdo ind tė librit, nė kėtė pasaportė emblematike dhe tipike pėrfaqėsuese tė vetvetes dhe tė kombit qė e pėrfaqėson denjėsisht. Dhe kam besuar akoma mė shumė tek idetė e pavdekshme. Kam shpresuar te forca e pamposhtur e njeriut shqiptar. Kam parandjerė se historia nuk humb, nuk e asgjėson kurrė vetveten, nuk ėshtė vetėm njė vorbull e marrėzishme apo cikėl i pėrjetshėm humbjesh absurde, nuk ėshtė aspak njė "perpetuum mobile" ekzistencial i njė jete tė rreme, i njė kronologjie tė rreme, i njė statu kuoje fatale.
Mr.Ukshin Hoti Kam rigjallėruar vetėdijėn time. Kam luftuar dhe kam fituar mbi vetminė, mbi dėshpėrimin, mbi degradimin e neveritshėm, mbi kultet dhe mbi tabutė, mbi pėrēarjen e pėrbindshme, mbi mungesėn e stimuluar tė perspektivės, mbi vdekjen e programuar dinakėrisht dhe kafshėrisht tė kombit. Kam besuar jo vetėm tek idetė e pavdekshme, po akoma mė tepėr, tek interesat dhe tek tė drejtat e pavdekshme dhe tė patjetėrsueshme tė kombit. Kam kuptuar se humbjet janė tė pėrkohshme. Se disfatat potencialisht mund tė kthehen nė fitore. Kam analizuar edhe njė herė rrethanat antishqiptare pėr tė mėsuar se si mund tė kthehen nė shanse shqiptare. Se filozofia politike e ēėshtjes shqiptare buron nga filozofia e historisė shqiptare, e pashkėputur nga filozofia e historisė botėrore. Se kėnga funebre e mjellmės nuk mund tė jetė edhe kėnga e fluturimit tė lirė tė shqiponjės. Se vonesat historike mund tė jenė deri diku vonesa kalendarike po aspak edhe vonesa shpirtėrore e sidomos mendore. Se nė fundin e mijėvjeēarit tė dytė ne shqiptarėt nuk do tė kemi asnjė apokalips. Se mijėvjeēari i tretė ėshtė Shpresa e Madhe, me substancėn e shenjtė dhe ndjellandritėse tė realitetit. Libri i menēur dhe kurajoz i Ukshin Hotit ėshtė libri i njė tribuni popullor dhe kombėtar. Ukshin Hoti, intelektual dhe politolog i klasit tė parė, njeri i kompletuar fuqishėm pėr nga dijet, pėr mė tepėr njė trim i pafrikshėm, ka shpalosur nė kėtė libėr kryetemėn vigane tė ēėshtjes shqiptare. Hoti nuk qėndis ornamente fjalėsh. Nuk bėn stolira tė kota retorikash luksoze e krejt tė padobishme. Pėr Hotin ēėshtja shqiptare nuk ėshtė njė mit i rrugės. Po as edhe njė fantazi e kabinetit intelektual. Duke e lexuar kėtė libėr m'u kujtuan fjalėt e mrekullueshme tė dijetarit tė madh shqiptar Frang Bardhit, i cili qysh me 1636 shkruante: "Pėrkrahni lirinė e natyrshme tė njerėzve dhe diturinė e tyre me liberalitetin mė tė madh. Sepse vetėm kėshtu, -shton ai, -do ta paraqesin para syve tė tu tė vėrtetėn lakuriqe dhe tė panjollosur, sepse e vėrteta nuk ka nevojė tė lyhet dhe tė stoliset me fjalė tė bukura." 350 vjet pas Frang Bardhit, Ukshin Hoti ecėn nė tė njėjtėn hulli tė filozofisė politike tė historisė. Ukshin Hoti e konsideron politikėn si njė modus operandi tė pashkėputur nga moraliteti historik dhe i perspektivės. Sipas Aristotelit, vėrtetė njeriu ėshtė "kafshė politike" po nė ato kushte dhe rrethana qė e realizojnė historinė, jo si njė zoologji instinktive, po si njė politikė mbikafshore dhe tėrėsisht njerėzore, pra tė kthimit tė kafshės nė njeri dhe jo tė njeriut nė kafshė, rrjedhimisht, tė politikės nė histori dhe jo tė historisė nė thjesht politikė. Politika si teori e njė pozitivizmi shkencor, si art, si funksionalitet, si tėrėsi kategorishė institucionale, ėshtė njė gjė jashtėzakonisht serioze dhe e rėndėsishme. Politika si operacionalizim i teorisė ėshtė e suksesshme nė raport tė drejtė me vėrtetėsinė racionale dhe vizionare tė vetė teorisė, nė pėrputhjen adekuate tė teorisė me realitetin. Sociologjia politike ka karakter progresiv, e kushtėzuar nga kėndshikimi, nga premisat dhe thelbi i socialitetit e i zhvillimit tė saj. Bota si politikė e njė hierarkie bizantine tė elitės nuk mund tė jetė edhe botė e njeriut kolektiv si popull, sepse homo politikus-i nuk mund t'i kundėrvihet e ta asgjėsojė homo homonis-in qė e parakupton edhe homo etnikus-in. Nocionet politike qė shpesh janė shumė relative dhe aspak tabu tė primitivitetit tė sė kaluarės, nuk mund tė jenė gjithmonė dhe in infinitus shtrat i Prokrustit. Nocionet politike burojnė nga historia e vėrtetė dhe jo nga historia e falsifikuar. Ato janė instrumente tė njeriut qė merret me politikė, pėr ta "asgjėsuar" njė ditė vetė politikėn, dmth., pėr ta bėrė atė tė panevojshme, mbasi kėshtu njeriu do ta realizojė vetveten si qenie e plotė njerėzore, pa qenė nevoja qė tė jetė vetėm qenie politike. Ky kuptim filozofik i politikės ėshtė i pėrjetshėm dhe i pakundėrshtueshėm. Ukshin Hoti e di mirė thelbin e politikės, duke e refuzuar politikanizmin e stilit barok, dogmatik, apo tė llojit folklorik e tė vulgarizuar. Ukshin Hoti nė analizat e tij tė guximshme dhe aspak konformiste i shikon realitetet politike nė optikėn shqiptare, por edhe nė atė globale-botėrore. Pėr tė bota evro-amerikane nuk duhet t'i kundėrvihet ēėshtjes shqiptare, pavarėsisht nga pengu tragjik i sė kaluarės, pavarėsisht nga luhatjet dhe marrėzitė e sotme tė politikave tė liderėve tė pėrkohshėm shqiptarė. Ukshin Hoti e shtjellon tezėn e njė demokracie autentike, si tezėn e njė integrimi universal, ku nuk zhduket dhe nuk humbet identiteti i kombit shqiptar, po afirmohet nė bazė tė njė tė drejte ndėrkombėtare tė pėrbashkėt pėr tė gjitha subjektet etnike tė botės, ashtu siē ka njė barazi funksionale pėr elementet e gjuhės tė garantuara pėrjetėsisht nga njė gramatikė e brendshme e padeformueshme. Demokracia autentike ėshtė njė gramatikė e lirisė dhe e dinjitetit, e kulturės, por edhe e kulturave, e sė veēantės, por edhe e sė tėrės. Nė njė Evropė, apo nė njė botė dialogjike, kombi shqiptar nuk ka pse tė jetė shurdhmemec, njė komb handikapat, ose njė manekin i skenės.
Ballina e librit Historia politike e fundit tė shekullit XX me bipolarizimin, me prishjen e Murit tė Berlinit, me projektin e Evropės sė Bashkuar etj., ėshtė nė fakt njė materie e gjallė pėrplot kontradikta. Naiviteti nė tė kuptuarit e kėtyre kontradiktave ėshtė i pafalshėm. Kėto kontradikta duhet tė na e mprehin vetėdijen akoma mė shumė ne shqiptarėve. Nuk mund tė jetė dhe nuk ka liri themelore tė njeriut pa lirinė e tij etnike. Tė drejtat civile nuk i mohojnė tė drejtat qė e strukturojnė kėtė liri etnike. Nė kėtė kuptim, demokracia e nėnkupton atdhetarizmin dhe atdhetarizmi ėshtė shprehje e demokracisė, nė atė masė qė lejon tė realizohet liria e lirive tė njeriut dhe tė kolektiviteteve etnike tė secilit njeri nė botė. Kombi shqiptar ėshtė i pjesėtuar padrejtėsisht nė struktura shtetėrore tė huaja dhe tė ndryshme, duke qenė de facto njė subjekt etnik i papjesėtueshėm dot. Ky komb po e pėrjeton nė imagjinatė atė qė kombet tjera e kanė realizuar prej kohėsh. Po duke qenė njė komb si tė gjitha kombet tjera, shqiptarėt nuk kanė pse tė pėrjetojnė gjithēka vetėm nė imagjinatė. Lufta e kombit shqiptar pėr liri nuk ka pse tė instrumentalizohet si njė luftė me terma fetarė midis kristianizmit ortodoks serb dhe muslimanizmit fundamentalist shqiptar. Kjo gjė ėshtė njė absurditet. Te shqiptarėt, ku ekziston njė pluralitet feshė, nuk ka ekzistuar ndonjėherė njė fetarizėm i lidhur me qenien etnike. Fundamentalizmi fetar pėr shqiptarėt ėshtė njė shpikje idiote dhe e kotė. Nga ana tjetėr, teoria e njė protektorati ndėrkombėtar mbi Kosovėn ėshtė e papranueshme nga Karta e OKB-sė, ku tė paktėn juridikisht nuk njihet asnjė formė e kolonializmit, sepse nuk pėrputhet me parimet universale tė tė drejtave tė njerėzve dhe tė kombeve. Njė Serbi qė e mban tė pushtuar Kosovėn nuk ėshtė as vetė e lirė. Liria e vėrtetė e Kosovės ėshtė njė premisė themelore edhe pėr lirinė e vėrtetė tė Serbisė. Kosova pėr Serbinė ėshtė kulti i robėrisė sė vetvetes, nėse nuk bėhet shans i lirisė dhe i evropeizimit tė saj tė ardhshėm. Politika shqiptare e njė rezistence pasive ėshtė njė degradim dhe falsifikim i vetė gandizmit, i cili ēoi nė pavarėsinė e Indisė. Rezistenca si afirmim ėshtė e ndryshme nga rezistenca nė heshtje e humbjes sė personalitetit. Pėr Ukshin Hotin kompleksi i inferioritetit tė kombit shqiptar ėshtė njė fatalitet qė duhet kapėrcyer. Nuk mund tė ketė histori tė shqiptarėve tė bėrė nga tė tjerėt, po ka histori tė shqiptarėve tė njohur mė nė fund nga tė tjerėt. Nga kompleksi i inferioritetit kombi shqiptar ka pėsuar disa herė disfata gjatė historisė dhe e ka viktimizuar vetveten. Nga kompleksi i inferioritetit humbet perspektiva dhe tabuizohet statukuoja. Nga kompleksi i inferioriteit nuk do tė ketė asnjėherė kapėrcim tė Rubikonit nė historinė tonė, qė ėshtė njė kapėrcim nga ferri nė purgatorin e njė tė ardhme mė shpresėndjellėse. Prandaj ky libėr me plot argumente ėshtė kundėr kompleksit tė inferioritetit. Prandaj ky libėr ėshtė njė pasqyrė morali pėr secilin nga ne, njė monument sigurie dhe vetėdieje. Ukshin Hotin kam pasur rastin ta njoh mė 23 nėntor tė vitit 1992 nė Tetovė gjatė njė tubimi mbarėkombėtar pėr ēėshtjen shqiptare. Ai ishte me trupin plot plagė nga tė rrahurat e policisė serbe. Po erdhi nė tubim, sepse nė tė shihte njė shprehje tė ideve tė tij politike dhe tė jetės. Sot Ukshin Hoti ėshtė i burgosur. Por qė nga burgu, ai na i dėrgon akoma mė i plotfuqishėm dhe madhėshtor mesazhet e tij tė urta dhe afatgjata. Ai ėshtė njė intelektual i martirizuar dhe kjo ka njė kuptim tė vėrtetė dhe tė madh. Ėshtė vetė kombi shqiptar njė komb i martirizuar. Pėr ēdo intelektual shqiptar, tė veshur me kėmishat ceremoniale tė konferencave tė shtypit, tė masmedias, tė mjediseve moderne tė aeroporteve dhe tė hoteleve luksoze, imazhi i kėtij tė burgosuri ėshtė njė thirrje pėr ballafaqim moral dhe shpirtėror. Vetėdija e tyre duhet tė bashkohet me vetėdijen e tij pėr tė mos u tjetėrsuar. Historia nuk e pranon asnjė lloj alibie, qoftė e formuluar mjeshtėrisht, si truket e prestidigjitatorėve tė paarritshėm. Historia ėshtė mbi individėt, dhe individėt bėhen tė saj nė atė kuptim kur ata shndėrrohen nė histori. Ukshin Hoti ėshtė shndėrruar tashmė nė histori. Moikom Zeqo, Durrės, 12 qershor 1995 __________________________________________ JU LUTEM TA GJENI E TA LIRONI UKSHIN HOTIN Dibėr, 3 shkurt 2000 (Kosovapress) Haki Torte, plak 97- vjeēar nga Dibra, i ka dėrguar letėr tė hapur Bil Klintonit, OKB-sė, Kofi Ananit, Tony Blerit, Kėshillit Evropian, Kryqit tė Kuq Ndėrkombėtar, Forumeve Ndėrkombėtare pėr tė Drejtat dhe Liritė e Njeriut dhe tė gjithė atyre qė mund tė ndihmojnė nė gjetjen dhe lirimin e mr.Ukshin Hotit dhe tė burgosurve tė tjerė. Shkruan: Haki TORTE Tė nderuar Zotėrinj, Jam plaku mė i vjetėr i Dibrės, i njė qyteze nė kufi me Shqipėrinė dhe Maqedoninė. Prandaj, kur dal ndonjėherė nė qytet, nuk takoj asnjėrin nga shokėt e brezit tim. E vėshtirė ėshtė tė jotosh gjatė kur je i robėruar, sepse vazhdimisht do tė shohėsh vetėm vuajtjet e popullit tėnd. Gjatė gjithė jetės sime kam parė vetėm vuajtjet e popullit tim, qė iu shkaktuan nga pushtuesi serb. Me gjithė peshėn e moshės, tėrė ditėn qėndroja para televizorit pėr ta ndjekur luftėn e fundit nė Kosovė, qė e imponuan serbėt, dhe gjenocidin qė ushtrohej ndaj vėllezėrve tanė nė Kosovė. Se kėtė e keni ditur mirė edhe Ju, e dėshmuat me angazhimin dhe ndihmėn Tuaj, qė mė nė fund Kosova tė ēlirohet nga bisha e tėrbuar serbe, tė cilėn unė pata fatin e keq ta njoh qysh nė moshėn time tė re, kur nė vitin 1912 u detyruam t'i lėmė vatrat tona nė Dibėr e tė shpėrngulemi, pėr gjashtė vjet, nė Tiranė, pėr tė shpėtuar nga hanxharėt dhe pushkėt serbe, qė edhe atėherė, si sot, nuk kursyen as fėmijė, as gra, as pleq. Dogjėn e vranė sa mundėn. Kur u kthyem pas 6 vjetėsh, qytetin e gjetėm shkrumb e hi. Nga 26 mijė banorėt qė kishte qyteti mbetėn vetėm 6 mijė. Ēka nuk na panė sytė atyre viteve. Tėrė qyteti ishte nė tym e flakė dhe plot viktima, kasaphanė e vėrtetė. Edhe gratė luftonin bashkė me burrat, pėr tė shpėtuar nderin dhe Dibrėn e tyre, pėr t'ua ndalur turrin serbėve grabitqarė, qė synonin ta pushtonin Durrėsin dhe detin, qė u pėlqenin aq shumė krajlėve serbė dhe carėve rusė. Tė njėjtat metoda barbare serbe u pėrdorėn edhe nė luftėn e fundit nė Kosovė vitin qė shkoi. Masakrat, djegiet dhe dėbimet me dhunė tė shqiptarėve nga vatrat e tyre shekullore. U mbush kupa, prandaj NATO-ja e mposhti kuēedrėn e Ballkanit, duke e detyruar tė shporret nga Kosova, sepse aty nuk e ka pasur vendin kurrė. Serbosllavėt, qė kur kanė ardhur nė Ballkan e nė Kosovė, kanė ardhur dhe janė zgjeruar duke vrarė e djegur breza tė tėrė tė popullit shqiptar. Ja, po ua tregoj edhe njė faksimil tė njė harte tė Enciklopedisė Ruse, qė tregon kufijtė e Serbisė nė vitin 1817, kur Serbi ka qenė vetėm Pashallėku i Beogradit. Kėtė hartė, rastėsisht, e ka gjetur biri im, gazetar. Kaq ka qenė, por ėshtė zgjeruar si kanceri nėpėr tokat e huaja, sidomos ato shqiptare. Unė, asnjėherė nė jetėn time nuk i jam lutur askujt, pėrveē Zotit. Sot po ju lutem Ju, qė ta gjeni e ta lironi mr.Ukshin Hotit e tė tjerėt qė po mbahen pa tė drejtė nėpėr kazamatet serbe. Mr.Ukshin Hotin e kam njohur personalisht. Ishte shok me djalin tim Rexhepin, gazetar. Gjatė viteve shtatėdhjetė erdhi disa herė te ne nė Dibėr si mysafir. Ukshini ishte shumė i menēur, por shumė modest, gojėmbėl dhe gjithnjė i qeshur. Lexonte shumė. Sa e kam njohur dhe kam ndenjur me Ukshinin, asnjėherė nuk kam vėrejtur se ai mund ta urrejė dikė, pėrkundrazi, nė bisedat me tė, shikoja njė njeri bujar, zemėrbardh, tė urtė dhe me njė brengė tė madhe nė zemėr pėr popullin e tij. Mr.Ukshin Hoti ishte shumė i afėrt me njerėzit. Kur e shihje tė krijohej pėrshtypja se e ke njohur prej kohėsh. Mė hyri nė zemėr ky djalė fisnik dhe e desha si fėmijėt e mi. Gėzohesha pa masė kur vinte te ne nė Dibėr. Ukshin Hoti ishte i urtė e i dashur nė familje, i zellshėm dhe student shembullor nė Fakultetin e Shkencave Politike nė Zagreb, i pėrpikėt dhe shumė aktiv nė tė gjitha vendet ku punoi. Mbeti vetėm me titullin e magjistraturės, siē mė thoshte edhe vetė ai, sepse e pengonin edhe profesorėt e Universitetit tė Zagrebit dhe ata tė Beogradit, duke mos ia pranuar temat e doktoraturės, pasi Ukshini propozonte tema qė kishin tė bėnin edhe me pozitėn e popullit shqiptar. Mė vonė, dėgjova se ėshtė burgosur dy herė nga regjimi serb. Unė dhe tėrė familja ime u pikėlluam shumė, kur nė maj tė vitit 1994, pamė Ukshinin nė emisionin e lajmeve nė televizor tė rrahur e tė pėrgjakur nga policia serbe. Netė tė tėra nuk mė mori gjumi nga shqetėsimi pėr fatin e Ukshinit. E ndoqa edhe gjykimin qesharak qė ia bėri regjimi serb, duke e dėnuar me 5 vjet burg. U gėzova shumė kur mora vesh se mė 17 maj tė vitit 1999 ishte liruar nga burgu, por pastaj nuk u dėgjua asgjė pėr Ukshinin. Ai nuk u pa askund. Tani flitet se e kanė liruar nga burgu dhe pėrsėri e kanė arrestuar. Dreq o punė, ta mbash nė burg e ta keqtrajtosh Ukshinin, ėshtė njėlloj sikur ta burgosėsh e ta keqtrajtosh njė engjėll, sepse Ukshini askujt nuk i ka bėrė as tė keqen mė tė vogėl. Ai ka dashur lirinė e popullit shqiptar tė Kosovės dhe tė gjithė shqiptarėve nė trojet e veta shekullore. Ky djalosh nuk e ka merituar tė burgoset dhe tė vuajė sepse, shpirti i tij veē humanizmit nuk njeh gjė tjetėr. Vendlindjen e tij, Krushėn e Madhe, serbėt e dogjėn. Ukshinit ia vranė babanė nė oborrin e shtėpisė, ia vranė edhe vėllanė Ragipin, por kėtė nė fushėbetejė, si luftėtar tė UĒK-sė. Tani kanė mbetur vetėm nėna e Ukshinit, dy motrat, Mirvetja e Resmija, dhe vėllai i vogėl Afrimi. U shkrua dhe u fol se mr. Ukshin Hotin e liruan mė 17 maj nga burgu, njė ditė mė herėt se ē'pritej. Ekzistojnė tė gjitha mundėsitė qė ta kenė liruar dhe pėrsėri ta kenė arrestuar kriminelėt serbė. Unė, si mė i moshuari i Dibrės, duke ndjekur angazhimet dhe pėrpjekjet qė po bėhen nė Kosovė, Shqipėri dhe nė vende tė ndryshme tė botės pėr gjetjen dhe lirimin e mr. Ukshin Hotit, i lutem z.Klinton, OKB-sė, z. Anan, z.Bler, Kryqit tė Kuq Ndėrkombėtar, Forumeve Ndėrkombėtare pėr tė Drejtat dhe Liritė e Njeriut dhe gjithė atyre qė mund tė kontribuojnė nė kėtė drejtim, kėtė mijėvjeēar tė ri ta fillojmė me njė hov dhe angazhim tė ri e tė gjithanshėm dhe tė bėni ēmos pėr gjetjen dhe lirimin e mr. Ukshin Hotit dhe tė burgosurve tė tjerė shqiptarė, qė mbahen nėpėr burgjet famėkeqe serbe, sepse me kėtė do tė nderoni edhe mė shumė tė drejtėn dhe botėn demokratike, drejt sė cilės synojmė krahėhapur edhe ne shqiptarėt, sepse vetėm aty e shohim ardhmėrinė tonė tė lumtur, sepse me kėtė do tė shėronit sadopak plagėt e thella tė familjes sė mr. Ukshin Hotit, tė familjeve tė tjera dhe tė tėrė popullit shqiptar. Duke vepruar kėshtu do tė ma shėronit edhe mua, plakut 97- vjeēar, dhembjen e thellė pėr Ukshin Hotin dhe pėr mijėra shqiptarė tė tjerė tė rrėmbyer dhe tė burgosur pafajsisht nga regjimi i egėr serb. Le ta fillojmė vitin 2000 me suksese konkrete nė kėtė drejtim, suksese qė mund t'i arrini vetėm Ju me pozitėn dhe autoritetin Tuaj. Paēi shėndet dhe suksese nė punėn Tuaj Humane! & PLEASE FIND AND RELEASE UKSHIN HOTIN Dibėr, February 7 shkurt (Kosovapress) Haki TORTE -Haki Torte, a 97 years man from Dibra town, has sent an open letter to Bill Clinton, United Nations Organization, Un Secretary General Kofi Annan, Tony Blear, European Council, International Red Cross Committee, International Forums of Human Right's and Freedoms, and to all of those who can eventually help in the finding and the release of Ukshin Hotit and other Albanian missing persons and prisoners who are still kept in the Serb jails. Honored Misters, I am the oldest alive person of Dibra, a town that stretches between Albanian and Macedonia. Sometimes when walk through the center of the town it does not happen to meet any people of my generation. It was very hard for me to live such a long time and to see all the sufferings through which my people went through. Since the time I was grown enough to understand who were my parents, to recognize them, I was the witnesses of all the suffer and pain of my people, through years and decades, caused by the Serb conqueror. In spite of the hard weight of the years, which I'm holding in my shoulders, during the last war in Kosova I stand all the day along in front of television, the war that was imposed by Serbs who did genocide towards the innocent civil Albanian population in Kosova, towards our brothers and sisters. By starting the NATO's bombardment, You, misters have been those, who knew exactly what was going on, you were those who wanted to help this people who were in desperate need for you. Thanks to your engagement, the people of Kosova survived. You forced the enemy to leave Kosova, that enemy whom I know very well from the time I was very young. At that time, it was the year 1912, the Serb criminals forced us to leave our homes located in Dibra town, and to do to Tirana. We lived there for six years, to escape from the Serb paramilitaries hands who could not differ the grown people from the babies. It was enough to be an Albanian, so that you could get killed immediately by them. After six years we returned back to our homes. The hole town has been burned. I can remember very well only the ashtrays of everything what we used to have before. From 26 thousands of Albanian residents, remained only six. So, you could see only smoke and blasé and thousands of victims killed by Serbs. In that war the Albanian women have fought, too. All fought together, because the Serbs wanted to go on occupying the territories, to go and get the sea of Durrwsi( city in Albania) because that was the wish of the Russian cars. The same barbaric methods have been used in the last war in Kosova. Atrocities, massacres, burnings, the violated deportation, the same expelling of Albanians from their homed in which they have lived for centuries. This was more than enough for the countries of Europe and the world to understand, a hundred years later what was going on. And NATO, made the Serb beasts go out from Kosova. Since their first coming in Balkan, the Slavic- Serbs killed Albanians and expanded "their" territories by occupying other lands from Albanian people who were here from the beginning of the human's history. I have here a copy of a map, which my son who is journalist have found in Russian encyclopedias. This map shows the borders of Serbia in 1987, it was only Belgrade with it's district which was represented in that map of Serbia. In my entire life I have never prayed, begged anybody for anything, except to God. But, today I am begging you to find and release Ukshin Hoti and other Albanians who are kept in the horrifying prisons of Serbia. I used to know Mr. Ukshin Hoti, as far as he was my son's friend, Rexhepi, who is journalist by profession. During 1970, he has been several times our guest, the honored guest of Dibra Town. From what I've understood during the time I stayed with him I found out that he is very smart, very modest and always with the smile on his face. Even as a guest, he spent the time reading. Everybody could realize that that person could not hate anybody, on the contrary during the conversations we shared together, at him, I saw a very opened man always worried with a big concern about the issue of Albanian people. He used to be very closed person to everybody. Even you see him for the first time, someone creates the impression that he or she has known him for a long time. He was right here in my heart and I loved him as he was one of my children. The wise man Ukshin Hoti was close to everybody. He was an excellent student while he graduated from the Political Sciences faculty of Zagreb. He told me that he could not finish the doctor's studies because the professors of Zagreb and Belgrade created an un-passing obstacle for him. Later on, in 1994, I have heared that he was arrested by the Serb police. My family and me were very worried when we saw him beaten in the Serbian television. In that time I could not sleep for nights and days. I was very disturbed for his destiny. I followed his fanny trial from he was sentenced to 5 years in prison. Yes , they imprisoned the angle anly because he wanted freedom for all. He fought for the values of humanism. During the war, Krusha e Madhe, his hometown has been burned to ashes. The Serb militaries and paramilitaries has killed Ukshin's father in front of his house. They killed his brother Ragip, too, but in other circumstances-in the honor field, as a KLA fighter, struggling for freedom. Now Ukshin's family members who remained alive such as his mother, two of his sisters Mirvete and Resmie, and his youngest brother are very concerned about the destiny of him. It was written and it was spoken that Mr. Ukshin Hotin was released on May 17 1999, one day before he finished the serving and suffering sentence in prison. Since the day of his release nobody knows anything about him. So, I, as the oldest person in this area, following the attempts of the people that are undertaking in Kosova, as well as in Albania, I take the courage to write to Mr. Clinton, to Mr. Anan, to Mr. Blair, to the Red Cross Committee and to other Human right's forums, appealing to them to do everything they can for the release of Ukshin Hoti and other Albanian Political prisoners that are still being kept in the Serb jails through out Serbia. Taking such steps ahead, and the contribution for the release of all of those who are kept as war hostages in the Serb prisons is the same as to heal a little bit the opened wounds of the family of Mr. Ukshin Hoti and other families who are very worried about the lovers, who are being held under the permanent tortured while some others are being brought home in coffins. Please, in the name of Humanity, in the name of democracy, please help me die in peace, make me having fulfilled my last desire for this life. I know that you can do miracles. With what you did recently for Kosova's people, you told the world that You can make people survive. In the end of this century, You stopped the ethnic cleansing. The Albanian people will never forget you for what you did for them. You are those who can help us release the prisoners again. Please put an end to the suffer of more than 7000 families who have their lovers in the Serb jails. Use our authority and help us. I wish you good health and success in your human work! Dibėr, February 7, 2000. Haki Torte-Dibėr ___________________________________ SI JAM TAKUAR NĖ BURG ME UKSHIN HOTIN Shkruan: T. R. QARRl Nė fillim tė qershorit tė vitit 1984, dikund natėn vonė u hap dera. Brenda hyri njė burrė i gjatė dhe i zeshkėt. Pasi u prezantua, e kuptuam se cili ishte. Ishte ky mr. Ukshin Hoti, intelektuali i njohur i cili e kishte guximin qė mė 1981 hapur tė mbronte kėrkesat e Rinisė Heroike tė Kosovės pėr Kosovėn Republikė nė fushatėn e shfrenuar tė diferencimit qė po zhvillohej atėherė nė kuadėr tė Universitetit tė Prishtinės, nga LKJ-ja. Ishte kjo njė befasi e kėndshme pėr mua. Tani u bėmė tre tė burgosur politikė nė dhomėn nr. 27. Baca Ukė na tregoi pėr tė gjitha ato qė kishte pėrjetuar nė burg. Edhe pėr kushtet nė burgun e Lubjanės, prej nga kishte ardhur nė rigjykim, nė burgun e Prishtinės. Ai tashmė kishte stazhin e tė burgosurit dyvjeēar. Ato ditė, prej se erdhi baca Ukė, disi m'u bėnė mė tė lehta ditėt. Kohėn e kalonim duke lexuar por edhe duke biseduar rreth problemeve politiko-shoqėrore nė Kosovė, Jugosllavi dhe nė botė. Baca Ukė fare pak flinte dhe tėrė kohėn pinte duhan. Ishte njohės i thellė i problemeve dhe marrėdhėnieve shoqėrore, politike e ekonomike pėrgjithėsisht. Shpesh e ngacmonim me qėllim unė dhe Beqir Gjonbalaj, duke i thėnė se e kemi vėshtirė tė realizojmė qėllimin pėr ēka jemi nė burg. Ai na e kthente si prej topit, duke thėnė: "Sikur tė isha i bindur se Kosova s'do ta fitonte statusin e Republikės tash do ta varja veten". Por thoshte se Liria e Kosovės s'do tė vijė as shpejt dhe as lehtė, sė pari duhet tė krijohen rrethanat pėr kėtė. E rrethanat do tė krijohen vetėm atėherė kur pushteti serb ta suspendojė edhe kėtė gjysmė autonominė qė e kemi. Autonomia e Kosovės, thoshte, ėshtė si bari i pranverės, edhe era mė e lehtė e rrėzon pėr tokė. Dhe tė jeni tė bindur se as pesė vite s'do tė kalojnė, dhe Serbia do t'i suspendojė tė gjitha organet e Kosovės. Dhe mirė do tė bėjė. Se vetėm nė kėtė mėnyrė, njė pjese tė shqiptarėve do t'u hiqet mjegulla nga koka e perdja nga sytė (e kishte fjalėn pėr strukturat e atėhershme tė pushtetit komunist). Vetėm kur tė biem ne shqiptarėt nė "zero", do tė shohim se ku jemi dhe nga duhet tė shkojmė. Vėrtet, kishte tė drejtė baca Ukė. Nė kėtė mėnyrė do tė krijoheshin kushtet pėr bashkimin e shqiptarėve. E vetėm bashkimi rreth njė ideali na garantonte sukses, ndėrsa ky ideal ishte Republika e Kosovės.
Mr.Ukshin Hoti prapa grilave Baca Ukė para se tė vinte nė burgun e Prishtinės ishte operuar nė organet gjenitale. Plagėn e kishte tė freskėt dhe duhej rregullisht pėr ta pastruar. Kur i tregova se jam punėtor shėndetėsor, e meqė mjete pėr pastrim kishte sjellė me vete nga Lubjana, kėrkoi qė unė t'ia pastroja plagėn. Nuk e lejoj atė ēetnikun tė ma pastrojė. Por sigurimit dhe organeve tė burgut nuk u kishte ardhur mirė pėr kėtė. Njė javė pa dalė nė gjyq mė ftuan nė bisedė nė drejtorinė e burgut. Ishte aty drejtori Smajl Arifaj, sekretari Zeqiri, komandanti Veliu dhe njė punėtor i sigurimit qė s'u prezentua. Duke mė parė mua tė mėrzitur kishin menduar tė mė bėjnė pėr vete. Drejtori Smajl Arifaj mė tha troē: "tė kemi thirrur qė tė themi se do tė kishte qenė mirė qė tė na informosh se ēfarė po flet Ukshin Hoti, se ai ėshtė i pamarrun vesh". U preka dhe u shqetėsova tej mase. Unė ta spiunoja shokun e dhomės? E si ta bėja njė gjė tė tillė? E refuzova kėtė me pėrbuzje. Edhe kafen e parė qė e shihja mbas gjashtė muajsh nuk e piva. U thashė se mua mė interesojnė vetėm problemet e mia dhe punėt e mia. Kur mė urdhėruan tė dalė, drejtori edhe njėherė mė tha me ton kėrcėnues: "Tė mendosh mirė pėr kėtė!". Mė kthyen nė dhomė, shqetėsimi mė dukej qartė nė fytyrė. Baca Ukė dhe Beqiri mė panė qė s'jam mirė. Mė pyetėn se pėrse mė kishin thirrur. Ju tregova drejt. Baca Ukė u prek shumė dhe nga tendosja psikike gati u xhindos. E humbi kontrollin e filloi t'i bjerė derės me sa fuqi qė kishte. Po tė mos ishin hekurat e trashė qė e mbanin, me siguri se do ta rrėzonte. Gardianėt arritėn menjėherė. Posa u hap dera, baca Ukė i bėrtiti gardianit (kujdestar ishte njė boshnjak, quhej Avdo): "Tė ma thėrrasėsh menjėherė drejtorin kėtu!" Drejtori erdhi shpejt. Baca Ukė ashtu i mllefosur dhe trupmadh siē ishte, ia shtiu frikėn drejtorit duke i bėrtitur me tėrė fuqinė se "Ukshin Hoti s'i frikėsohet askujt, dhe s'keni nevojė qė tė bėni presion mbi shokėt e mi, qė tė bashkėpunojnė me ju, sepse unė ju them haptas se ēka mendoj, juve dhe sigurimit. Drejtori aq shtrembėr mė shikonte sa mendoja se do tė mė gėlltiste. Prej asaj dite s'erdhi kurrė mė nė dhomėn tonė. Mendova se pas kėsaj do tė ha dajak tė mirė, por kurrė s'mė kanė thirrė mė pėr gjėra tė tilla. As sot s'e kam tė qartė se si shpėtova. Aty e kam parė se mr. Ukshin Hoti ishte guximtar dhe trim i madh, veti kjo e rrallė e intelektualėve. Unė kam pasur fat qė i kam kaluar tridhjetė ditė me tė nė njė dhomė, sepse kam mėsuar shumė prej tij. Mė 23 shkurt 1999 (Gazeta Shqiptare) _______________________________________ KĖRKESA PĖR REPUBLIKĖ ĖSHTĖ KĖRKESĖ PĖR ZHVILLIM MĖ TĖ SHPEJTUAR Nga teksti i diskutimit nė OB tė LK nė Fakultetin Filozofik, Dega -Filozofi-Sociologji, Prishtinė 1981, shkėputur prej autorit nga letra e tij drejtuar KQ tė LKJ mė 25 qershor 1987 Shkruan: Mr.Ukshin HOTI Prishtinė, 19 nėntor 1981 ______________________________________________ Tė pranishmit e dinin se unė kisha specializuar nė Marrėdhėniet Politike Ndėrkombėtare, se kėtė lėndė e kisha ligjėruar pėr njė kohė tė gjatė nė Fakultetin Juridik dhe nė Shkollėn Politike tė Qendrės Krahinore pėr Arsimimin Marksist "Eduard Kardel" nė Prishtinė dhe qė pikėrisht nga aspekti i kėsaj shkence do tė flisja edhe mbi ngjarjet qė ishin zhvilluar tek ne. Marrja me kėtė shkencė e parakuptonte nėnkuptimin e njohurive mbi politikėn aktuale ndėrkombėtare por edhe mbi rrethanat qė i kushtėzojnė dukuritė bashkėkohore. Nė kėtė kuptim, njė kohė tė gjatė isha marrė me hulumtimin e ngritjes dhe tė rėnies sė imperatorive koloniale dhe tė paraqitjes sė atyre neokoloniale. Gjatė kėtyre studimeve kisha vėnė re gjėra shumė interesante. Kisha vėnė re p.sh. se Imperatoria Britanike, gjatė kohės sė rritės dhe tė ekspanzionit tė vet, nuk kishte pasur probleme tė theksuara ndėrnacionale as me Uellsin dhe as me Skocinė. Ėshtė vėrtetuar se p.sh., me 1945, Partia Nacionale, nuk e di se si quhej saktėsisht, por e cila nė programin e vet angazhohej pėr pavarėsimin e Skocisė nga anglezėt, pati fituar gjithsejt rreth 28% tė votave. Pas fitimit tė pavarėsisė sė Indisė, nė vitin 1947, numri i votave nė favor tė kėsaj partie u rrit nė rreth 37% nė mėnyrė qė sot (dmth. kah fundi i viteve '70) paralelisht me hapjen e bisedimeve mbi shkurorėzimin eventual tė Kanadasė me Mbretėrinė Britanike, ky numėr u rrit nė rreth 40% nė favor tė partisė sė pėrmendur. Rėnia ose rritja e kėrkesave nacionale tė popullsisė joangleze ėshtė vėrtetuar se ka qenė e lidhur dhe nė korrelacion me rritjen, me ekspanzionin ose me rėnien dhe me zhdukjen e kėsaj imperatorie. Sociologė tė ndryshėm kanė vėrtetuar se pozita e jashtme e Imperatorisė ėshtė reflektuar nė plan tė brendshėm si kėrkesė pėr sigurimin e sė ardhmes, tė vendeve tė punės, tė statusit tė ngjashėm, tė kuadrove tė profileve tė ndryshme tė pėrkatėsive nacionale joangleze. Ndėrkaq poashtu ėshtė vėnė re edhe njė luftė mė e ashpėr e kuadrove tė pėrkatėsisė nacionale angleze pėr ruajtjen e statusit tė tyre, tė pozitave dhe tė privilegjeve tė fituara. Kjo gjė midis kėtyre dy grupeve krijonte tendosje tė vazhdueshme. Kėshtu, nė shembullin e Imperatorisė Britanike vėmė re se si mund tė ilustrohet ndikimi i njė dukurie tė jashtme nė raportet e brendshme tė njė vendi. Ėshtė interesant se njė gjė e ngjashme mund tė vėrehet edhe nė raportet midis kanadezėve anglo-amerikanė dhe francezėve tė Kuebekut. Nė fillim tė viteve 70 atje ėshtė aprovuar njė kushtetutė mjaft demokratike me tė cilėn francezėve tė Kuebekut u forcohej autonomia dhe e drejta pėr njė lloj tė statusit autonom, nėse jo edhe special, nė marrėdhėniet me Francėn. Nė qershor tė vitit 1975 Rėne Lėveku, atėherė Kryetar i qeverisė sė Kuebekut tė Kanadasė, nė revistėn "Lė mond Diplomatique" e pati shkruar njė artikull mjaft tė rėndėsishėm me tė cilin e arsyetonte zhvillimin e raporteve specifike me Francėn nė tė mirė tė francizimit tė sėrishėm tė francezėve tė Kuebekut. Sė bashku me tė tjerėt nė kėtė provincė kanadeze, ai pati ardhur gjer nė pėrfundimin se anglishtja, pėrmes zhvillimit mė superior tė teknologjisė anglo-amerikane, automatizimit dhe tė informatikės, gjithnjė e mė tepėr po e ngushtonte pėrdorimin e gjuhės franceze. Zhvillimi i raporteve me Francėn francezėve tė Kuebekut do t'u ndihmonte nė ruajtjen e gjuhės sė tyre dhe nė begatimin e kulturės franceze nė Kanada. Jugosllavia, natyrisht, nuk ėshtė imperatori britanike, e as qė ka ambicie tė tilla. Kosova nuk ėshtė Skoci, Uells apo Kuebek. Mirėpo poashtu ėshtė interesant se kėrkesat pėr njė autonomi mė tė madhe nė vendet perėndimore ngushtėsisht janė tė lidhura me gjendjen e marrėdhėnieve ndėrkombėtare ekonomike dhe me pozitėn e secilit vend individualisht nė kėto raporte. Kjo na solli gjer ke pėrfundimi i dytė se procesi i forcimit tė kėrkesave autonomiste, t'i quajmė kėshtu me njė emėrues tė pėrbashkėt tė gjitha ato tendenca konvulsive nė botė qė i njohim me emra tė ndryshėm, ėshtė gjithashtu ngushtėsisht i lidhur me krizėn e botės sė kapitalit. Marksistėt qėmoti i vunė re lidhjet e dukurive tė tilla tė pranishme nė definicionin e Marksit mbi politikėn si shprehje tė koncentruar tė ekonomisė. Pėr kėtė shkak kjo qė ngjau, dhe kėrkesat qė u shtruan nė atė mėnyrė, esencialisht ndodhėn brenda kėsaj ligjshmėrie dhe nuk mund tė shpjegohen jashtė saj. Me fjalė tė tjera, kėrkesa pėr Republikė nė esencė nuk ėshtė asgjė tjetėr veēse kėrkesė pėr zhvillim tė shpejtuar dhe tė gjithanshėm ekonomik. Si e tillė figuron nė tė gjitha dokumentat e LKJ-sė dhe tė shtetit tė RSFJ-sė, por ngjarjet e zhvilluara e theksojnė momentin; e shprehin pakėnaqėsinė me tempon e realizimit tė asaj qė u definua si qėllim politik i politikės sonė; e vėnė kėrkesėn pėr instrumentin autokton qė do tė mund tė pėrdorej nė dobi tė tempos sė zhvillimit tė shpejtuar. Akademik Hajredin Hoxha tha se ne e kemi zgjidhur ēėshtjen nacionale mė sė miri nė botė. Pėr ta argumentuar kėtė pohim ai betohet se ėshtė ashtu. Unė nuk dėshiroj tė merrem me kontestimin e pohimit tė tij, por do t'ia tėrhiqja vėrejtjen akademikut se betimi nuk ėshtė argument shkencor. Nga ana tjetėr, pėrveē asaj qė e theksova lidhur me skocezėt dhe lidhur me francezėt e Kuebekut, do ta plotėsoja diskutimin tim edhe me ca shembuj tė tjerė. Mė duket se kushtetuta belge poashtu u aprovua nė fillim tė viteve '70, apo mė sakt, mė 1972. Kjo kushtetutė i vė nė pozitė tė barabartė valonėt dhe flamanėt nė Belgjikė, bile flamanėve u jep tė drejtėn e raporteve specifike me Holandėn. Mendoj se flamanėt industrialisht janė mė tė zhvilluar se valonėt, por megjithatė, siē tregojnė ngjarjet e fundit atje, njė pjesė e mirė e tyre i akuzojnė valonėt se e mbajnė "lidhjen franceze" nė planin ekonomik dhe atė kadrovik, d.m.th. mendojnė se ndodhen nė pozitė tė pabarabartė dhe se ekonomikisht janė tė eksploatuar nga valonėt, pa marrė parasysh kushtetutėn demokratike tė Belgjikės. Suedezėt nė Finlandė poashtu e kanė universitetin nė gjuhėn e tyre dhe mbajnė lidhje tė gjalla me Suedinė. Tė gjitha kėto vende kanė kushtetuta demokratike dhe ky ėshtė realiteti i tyre. Zezakėt nė SHBA pjesėn mė tė madhe tė tė drejtave tė tyre e realizuan kah fundi i viteve '60 dhe fillimi i viteve '70. Edhe atje u aprovuan amandamentet nė kushtetutėn e tyre, por tani amerikanėt janė tė preokupuar me tė ashtuquajturin integrim tė tėrėsishėm tė zezakėve, gjė qė do tė thotė se kjo ēėshtje e ka burimin te raportet klasore e jo tek ato nacionale e racore. Me fjalė tė tjera, me integrimin e zezakėve tė pasur nė jetėn publike dhe politike tė vendit, amerikanėt mendonin se e kishin zgjidhur problemin e raporteve midis racave. Praktika megjithatė i demantoi. Tani ndodhen para pyetjes se ē'duhet bėrė me shumicėn e varfėr dhe tė pakėnaqur tė zezakėve. Ata pozitėn e vet inferiore nė planin ekonomik gjithmonė e veshin me teshat e raporteve raciale. Problemi i integrimit tė tyre, d.m.th., problemi i zhvillimit tė pėrgjithshėm tė tyre, reflektohet si kėrkesė pėr pozitė tė barabartė tė racės zezake. E tillė ėshtė logjika e ligjshmėrive shoqėrore. Reflekton disi nė mėnyrė indirekte, shtrembėr e jo nė mėnyrė tė drejtpėrdrejtė e si nė pasqyrė. Te amerikanėt ėshtė interesante edhe njė dukuri nga mesi i viteve '70 e njohur si dukuri e gjurmimit tė pėrkatėsisė etnike (ethnicity). Nga ajo nuk bėnė kurrfarė problemi. Edhe kjo dukuri disi paraqitet paralelisht me fillimin e krizės ekonomike tė botės sė kapitalit (v. 1973, pėrkatėsisht 1975). Kushtetutėn e fundit ne e aprovuam me 1974. Ajo ishte rezultat i demokratizimit tė mėtejshėm tė jetės politike dhe shoqėrore tek ne. Gjithsesi nuk mund tė thuhet se kjo ishte e lidhur me ndryshimet dhe me aprovimet e kushtetutave demokratike tė vendeve tė tjera, por askush nuk mund ta mohojė bindshėm se proceset e demokratizimit shoqėror dhe politik te ne nuk janė pjesė e proceseve tė demokratizimit e tė civilizimit tė Evropės, dhe pjesė e ecjes sė pėrgjithshme progresive tė njerėzimit. Ēdo kushtetutė i reflekton raportet dhe qėllimet e forcave politike tė vendit tė vet. Pėr kėtė shkak, kur themi se ne kemi arritur rezultate tė mėdha, por jo mė tė mira nė botė, nė zgjidhjen e ēėshtjes nacionale, atėherė njė gjė tė tillė duhet argumentuar dhe shpjeguar me sistemin e pėrgjithshėm tė raporteve demokratike tė vetėqeverisjes socialiste. Zgjidhja e ēėshtjes nacionale, kėtė do tė duhej ta shpjegonte akademik Hoxha, ėshtė nė mėnyrė tė pandashme e lidhur me tempon dhe shkallėn e demokratizimit tė pėrgjithshėm tė shoqėrisė, me natyrėn dhe me karakterin e vetėqeverisjes socialiste nė Jugosllavi. Pėr aq sa ky sistem ėshtė mė demokratik, mė human, mė i mirė, mė integral, mund tė thuhet se pėr aq edhe ēėshtja nacionale ėshtė zgjidhur nė mėnyrė mė demokratike, mė humane, mė mirė dhe mė integrale. Ēėshtja qėndron nė faktin qė tė shihet se sa kemi arritur ne qė sistemin e vetėqeverisjes socialiste tė normativizuar nė dokumentet partiake, nė kushtetutė dhe nė ligje, ta realizojmė nė praktikė, sepse pozita e vėrtetė dhe reale e kombeve dhe kombėsive tė Jugosllavisė ėshtė e lidhur pikėrisht me kėtė. Pėr kėtė shkak, mendoj se ngjarjet janė edhe protestė kundėr deformimeve nė zhvillimin e vetėqeverisjes dhe kundėr deformimeve nė praktikėn politike, dhe njėkohėsisht, ato janė kėrkesė pėr zvogėlimin e jazit midis asaj qė ėshtė normative dhe realitetit; midis fjalėve dhe veprave. Nė instancėn e fundit, kjo ėshtė njė kėrkesė pėr zhvillimin e shpejtuar tė Kosovės. Nga ana tjetėr, akademik Hajredin Hoxha tha se nė botė ekzistojnė dy lloje tė socializmit: socializmi dogmatik i Shqipėrisė dhe socializmi vetėqeverisės i yni. Mua nuk mė ėshtė e qartė se cilit lloj tė socializmit i takojnė p.sh., BRSS, Kuba, Koreja Veriore, Kina, Vietnami, dhe tani Angola e Etiopia, si dhe njė numėr i tėrė vendesh qė veten e konsiderojnė socialiste? Ai thotė se ashtu shkruan nė Programin e LKJ. Por programi i LKJ ėshtė aprovuar nė vitin 1958 dhe ai nuk mund tė kuptohet nė mėnyrė dogmatike. Atėherė LKJ nuk do tė mbante marrėdhėnie me asnjė parti komuniste nė pushtet, as qė do tė mbante raporte diplomatike dhe politike me kėto vende. Sa mė pėrket mua, plotėsisht mė ėshtė e qartė se cila nga kėto parti e monopolizon tė drejtėn qė vetėm ajo tė ketė tė drejtė dhe e pranon vetėm socializmin e vet. Sovjetikėt e pranojnė socializmin real tė Traktatit tė Varshavės; unė e pranoj linjėn e LKJ-sė mbi rrugėt e veēanta tė zhvillimit tė socializmit nė ēdo vend tė veēantė, por meqenėse akoma nuk i njoh tė gjithė parametrat me anė tė tė cilėve nė mėnyrė tė pagabueshme do ta matja socializmin, nuk kam mundur vetes t'i ofroj pėrgjigje kategorike se sa lloje tė socializmit ekzistojnė nė botė. Si anėtar i LKJ-sė i pėrmbahem linjės sė saj. Ua kam lėnė popujve tė vendeve socialiste qė tė gjykojnė mbi socializmin e tyre. Nuk e konsideroj si oportune tė merrem me vlerėsimin e socializmit nė Shqipėri sepse ndodhem nė njė mbledhje partiake dhe jo nė njė simpozium shkencor. Sa i pėrket marrėdhėnieve me Shqipėrinė nė pėrgjithėsi, dhe raporteve midis Universitetit nė Prishtinė dhe tė atij nė Tiranė nė veēanti, tashmė jam deklaruar nė mbledhjen e Komisionit Ndėrkombėtar tė KK tė LK tė Kosovės. Unė jam kundėr suspendimit tė kėtyre marrėdhėnieve. Nuk e besoj se na kanė indoktrinuar. Kam qenė njėri nga bartėsit kryesorė tė kėtyre marrėdhėnieve. Kam besuar dhe besoj se ato kanė qenė nė interes tė tė dyja palėve dhe nė interes tė zhvillimit tė tėrėsishėm tė kombėsisė shqiptare nė Jugosllavi. Puna ime nė zhvillimin e kėtyre raporteve ka qenė nė pajtim tė plotė me parimet e politikės sė LKJ. Pėr kėtė e kemi pasur pėrkrahjen e tė gjitha forcave progresive tė krahinės, andaj edhe tė Universitetit tonė. Akademik Syrja Pupovci ka qenė njėri nga ata qė e pėrkrahte kėtė bashkėpunim gjatė tėrė kohės sė udhėheqjes sime nė Sekretariatin pėr Marrėdhėnie me Botėn e Jashtme. As atėherė dhe as sot nuk kam konsideruar se kemi qenė tė mashtruar. Nuk ishim fėmijė. Tani nuk jam i dėshpėruar me rezultatet e punės sime nė kėtė drejtim, por pėrkundrazi, krenohem. Por do tė dėshiroja qė akademik Pupovcit t'i drejtohem me pyetjen direkte se a ėshtė akoma ai i djehit, qė na pėrkrahte nė zhvillimin e kėtyre raporteve, apo ai i sotit, i cili angazhohet me tė madhe pėr ndėrprerjen dhe pėr suspendimin e tyre. Nuk do tė dėshiroja qė njė ditė tė vijmė nė pozitėn prej nga do tė angazhoheshim pėr rishqiptarizimin e gjuhės shqipe, ose pėr rishqiptarizimin e shqiptarėve. Njė kohė tė gjatė kam punuar nė politikė. Kurrnjėherė nuk kam dėshiruar, dhe as qė dėshiroj, qė forcat reaksionare jashtė dhe brenda Kosovės tė manipulojnė me tė. Shokėt qė tani janė nė pozitė, kėtė nuk duhet ta lejojnė. Prishtinė, 19 nėntor 1981
Nė korrik tė vitit 1982 Mr.Ukshion Hoti u denua me 9 vjet burgim tė tėndė GJYKATĖSIT ISAK NISHEVCI+ISMET EMRA+++, E DENUAN GRUPIN E INTELEKTUALEVE NĖ PRISHTINĖ
Mr.Ukshin Hoti - Gjykimi me Grupin e Intelektualėve mė 21 korrik 1982 _____________________________________ KONTAKTI IM I FUNDIT ME UKSHIN HOTIN
Shkruan: Dr. Hysni BYTYĒI Kam qenė njėri nga mbrojtėsit e Ukshin Hotit nė Gjyqin e Qarkut tė Prizrenit, nė tetor tė 1994 kur u dėnua ai pėr herė tė dytė, kėsaj radhe me 5 vjet burg. Edhe pasi ka pėrfunduar tėrė procedura nė Gjykatėn Supreme tė Serbisė, atė e kam vizituar rregullisht njė herė nė muaj, sipas rregullave ligjore, si nė burgun e Dubravės, tė Nishit ashtu dhe nė burgun e Mitrovicės sė Sremit. Mė 12 mars 1999 ishte ditė e premte (e premtja e dytė e marsit), kur e vizitova pėr herė tė fundit Ukshin Hotin. Sipas rregullores sė burgut tė Mitrovicės sė Sremit, vizitat familjare pėr tė burgosurit politik bėheshin tė premten e parė tė ēdo muaji, ndėrsa vizitat e avokatėve bėheshin tė premten e dytė me rradhė. Pra, Ukshinin e vizitova vetėm 12 ditė para se tė fillonin bombardimet e NATO-s. Ishte kohė e vėshtirė dhe askush nuk e dinte se ēka do tė ndodhė, do tė bombardohet Jugosllavija e atėhershme apo jo, si do tė zhvillohet situata nėse bombardohet ajo etj etj? Me Ukshinin u morėm veshė qė kur tė lirohet nga burgu, kurrsesi tė mos niset vet pėr nė Kosovė. I thash se nėse ndodhė qė tė mos vijė pėr vizitė mė 12 prill dhe 14 maj 1999, (kėto ishin datat e rezervuara pėr vizitat e ardhshme), atėherė me ēdo kusht do tė jam mė 17 maj (data e lirimit) nė ora 08:00 tė mėngjesit para dyerve tė burgut. Gjithashtu i thash, nė rast se lirohesh para 17 majit, (sepse sipas akteve ligjore nė raste tė veēanta 1/10 e denimit mund t“i falej tė burgosurit, por kjo mundėsi asesi nuk mund tė ndodhte edhe me Ukshinin) mos ta luaj kėmbėn mėtutje, tė qėndroi para portės sė burgut dhe tė mė thėrras nė telefon, nė mėnyrė qė sė bashku tė nisemi pėr nė Kosovė, apo sipas situatės dikund tjetėr. Meqenėse bombardimet filluan me 24 mars, vizitėn e radhės me 12 prill nuk arrita dot me realizue, sepse u detyrova edhe vetė tė shpėrngulem nga banesa e pėrhershme nė Beograd, pėr tu vendos pėrkohėsisht nė njė lagje tjetėr (17 kilometra largė), ku nuk mė njihte askush, dhe fare nuk lėvizja nga banesa. Mė 17 prill, ndonėse ishte data kur pėrmbusheshin normat e rregullores pėr lirim tė parakohshėm, e kontaktova me telefon drejtorinė e burgut dhe ja u pėrmenda kėtė mundėsi lirimi pėr Ukshin Hotin. Ju thash, nėse vendosni pėr lirimin e Ukshinit para datės 17 maj, paraprakisht tė njoftohem edhe unė. Pėr tua lehtėsuar punėn organeve tė burgut, ata i sigurova se nė ēdo dy ditė do t“i thėrras nė telefon, pėr t“u informuar rreth lirimit tė Ukshinit nga burgu.
Mr.Ukshin Hoti ____________________________ Kryeshefi me tė cilin bisedova nė telefon, mė tha se njė muaj para kohe nuk do ta lirojnė, por disa ditė mė herėt po, dhe se nuk ka nevojė tė lajmėrohet nė telefon para festave tė majit, sepse nuk mund tė ndodh lirimi i tij mė pėrpara. Mė tha, qė tė lajmėrohem pas fetsave tė majit. Kjo bisedė mė gėzoi shumė dhe thash nė vete se kjo punė ka gjasa tė pėrfundojė si ėshtė mė sė miri. Ndėrkohė e kontaktova dajėn e nėnės sė Ukshinit, i cili kishte dy furra tė bukės njė nė Temerinė dhe tjetrėn nė Novi Sad tė Vojvodinės. U morėm vesh qė nė ditėn kur do tė lirohet Ukshini, tė shkojmė sė bashku nė Mitrovicė tė Sremit pėr ta pritur atė dhe pastaj tė kthehemi sėrish nė Temerinė, ku Ukshini mendonim tė qėndronte aty derisa tė stabilizohet situata. Mė 3 maj 1999, ishte dita e parė e punės pas festave tė majit, dhe nė mėngjesin e asaj dite, (rreth orės 08:00) e thirra nė telefon drejtorinė e burgut nė Mitrovicė tė Sremit. Pėr fat tė keq mėsova se Ukshini nuk ishte mė nė atė burg. Mė thanė se ėshtė transferuar pėr nė burg tė Nishit. Pa humbur kohė e thirra burgun e Nishit dhe mėsova se Ukshini dhe disa tė burgosur tjerė shqiptar ishin transferuar nė burgun e Dubravės sė Pejės. Nė ato momente mė kaploi njė frikė e madhe, sepse transferimi i Ukshinit dhe tė tjerėve nga Serbia pėr nė Kosovė, i kishte rreziqet e veta tė mėdha. Duhesh tė ndėrmerrja diēka. Vendosa dhe ia adresova njė shkresė Ministrisė sė Drejtėsisė tė Serbisė dhe kėrkova qė Ukshin Hoti tė mos lirohet nga burgu i Dubravės, por ta transferojnė nė ndonjė burg tjetėr tė Serbisė, ku do ta merrja unė nė dorėzim. Ju propozova qė tė gjitha shpenzimet e kėtij transferimi tė mė fakturohen nė llogari time. Njė letėr ia dėrgova edhe Ministrisė sė Drejtėsisė tė Republikės Federale tė Jugosllavisė, dhe kėrkova qė ta pėrdorin autoritetin e tyre edhe pse kjo nuk ishte nė kompetencat e saj. Kėrkova nė emėr tė humanitetit tė ndėrmirret diēka, se ky njeri(Ukshin Hoti) mund ta humb kryet po atė ditė qė e shijon lirinė. Nė mbrėmje (mė 3 maj) nga Tetova mu lajmrua Myrveti (motra e Ukshinit) ku ishte si refugjate. I tregova pėr aktivitetet e mia lidhur me Ukshinin dhe i propozova qė njė shkresė tė ngjajshme (nė emėr tė saj si anėtare e familjes Hoti) ta adresoi edhe nė Kabinetin e Kryetarit tė Sėrbisė Millan Millutinoviq. Letrėn nė kabinet do ta dėrgoi mė 05 maj 1999. Gjatė bisedės, Myrveti mė tha se ka biseduar me avokatin Zhivojin Jokanoviq nė Prishtinė, i cili i paska premtuar se do tė tenton qė Ukshinin, para se ta lirojnė nga Dubrava, ta sjellin nė Prishtinė ku do ta merrte Zhika dhe do ta mbante nė shtėpi tė tij deri sa tė qetėsohet situata. Ishte kohė e vėshtirė. Asnjėri prej shqiptarėve nuk guxonte ta merrte rrugėn pėr nė burg tė Dubravės, pėr shkak tė frikės nga forcat policore, ushtarake dhe paramilitare serbe. Edhe serbėt gjithashtu nuk guxonin tė udhėtonin, sepse kishin frikė prej UCKsė. Dhe krejt kjo frikė ishte e kuptushme, sepse rreziku kudo ishte evident. Myrvetit i thash se nėse Ukshinin e sjellin pėr tu liruar nga burgu i Prishtinės, nuk do tė ketė rrezik pėr te sepse ai mund tė gjejė strehim te shumė njerėz, por mund tė ndodh qė tė gjitha pėrpjekjet tona tė mos rezultojnė fare. Myrvetit i propozova (edhe pse ishte rrezik pėr te) qė tė shkojė deri nė Prishtinė, pėr tė hulumtuar ndonjė mundėsi, tė gjej ndoshta ndonjė njeri pėr njė shumė markash gjermane, qė do tė udhėtonte mė 17 maj deri nė Dubravė. Ato ditė nuk funksiononte asnjė lidhje telefonike me Dubravėn dhe Pejėn. Nuk mė kojtohet data e saktė, por medoi se ka qenė data 10 apo 11 maj kur kontaktova nė telefon me Jovica Jovanoviq, ishzavendės i Prokurorit tė Qarkut nė Prishtinė, tani i punėsuar nė Sektorin e Drejtėsisė nė Ministrinė e Drejtėsisė sė Serbisė pėr Kosovė. Ky ishte njeriu mė pėrgjegjės i kėsaj ministrie nė Kosovė. Pėrpara ishim kundeshtar tė mėdhej, sepse kemi qenė nė pozita tė kundėrta, unė si mbrojtės i shqiptarėve, ndėrsa ai nė anėn e kundėrt. Njė fjalė popullore thotė: Zori tė ēonė edhe nė derė tė hasmit. Pra, ishte koha qė duhej tė ndėrmarrja diēka, pėr tė mirėn e klientit tim Ukshin Hoti, sepse po tė mos e bėja njė gjė tė tillė do tė mė kritikonte vetėvetja. Jovicėn e luta qė tė ndėrmarrė gjithēka ėshtė e mundur pėr ta sjellė Ukshinin diku nė burgjet e Serbisė (para se tė lirohet), ose tė paktėn ta transferojnė nga Dubrava nė burgun e Prishtinės. Pėr ēudi, ai mė priti shumė mirė me fjalė. Mė tha se situata ėshtė shumė e vėshtirė nė teren, sidomos nė rrethinėn e Pejės, dhe lidhjet telefonike nuk funksionojnė (nė asnje mėnyė) me Pejėn dhe Dubravėn. Mė tha se posta zyrtare (edhepse rrallė) bartet me makina dhe se kur tė vijė herėn tjetėr makina nga Dubrava, ai do ta pėrcjellė kėrkesėn time dhe do tė tenton qė ashtu edhe tė bėhet. Deri me 17 maj e kam telefonuar pėr ēdo ditė, ndėrsa pėrgjigjja ishte e njejtė. Mė datėn 21 apo 22 maj Jovica mė ka thėnė se makina ka ardhur nga Dubrava dhe ėshtė informuar zyrtarisht se Ukshin Hoti ėshtė liruar ditėn e diele, mė 16 maj 1999, pak para orės 11:00 tė paradites. Pas 12 qershorit 1999, tė burgosurit shqiptarė janė transferuar sėrish nėpėr burgjet e Serbisė, dhe gjatė vizitave qė ua kam bėrė atyre kam mėsuar se Ukshin Hotin nė ditėn e lirimit (mė 16 maj) e kishin vra njė apo dy kilometra largė portės sė burgut tė Dubravės, nė drejtim tė Istogut. Mė kanė thanė se kėtė ua paska komunikuar njė gardian malazezė (po atė ditė), atyre qė kanė qenė nė njė dhomė me Ukshinin. Prej momentit tė transferimit tė tė burgosurve nga Kosova pėr nė Serbi e deri nė vjeshtė (1999) kam qenė e vetmja lidhje ndėrmjet tė burgosurve dhe familjarėve tė tyre nė Kosovė. Ēdo tė shtune, tuboheshin me qindra familjarė nė oborrin tim nė fshatin Semetisht tė Suharekės. Njė tė shtune nė mbrėmje erdhi gazetari Zenun Ēela nga Prishtina sė bashku me korespodentin e Zėrit tė Amerikės pėr ta zhvilluar njė intervistė me mua pėr kėtė Radiostacion. Dhe njėra nga pyetjet e korrespodentit tė Zėrit tė Amerikės ishte: ku gjindet Ukshin Hoti? Pra, mė shtynė nė njė rrugė shumė tė vėshtirė, me thėnė atė ēka kisha dėgjuar pėr fatin e Ukshinit, ndėrsa mė vinte shumė zorė prej motrės sė Ukshint, Myrvetės. Kisha dėgjuar se ajo kurrsesi nuk pranon tė flitej pėr humbjen e vėllait. Meqė dėshiroja qė ajo (Myrveti) tė mos e dėgjojė kėtė lajm pėrmes radios, por tė gjej rastin kur tė shkojė vet nė familje dhe duke biseduar tia komunikojė diqysh mė lehtė kėtė gjė, gazetarit ju pėrgjigja se Ukshini ėshtė dalė nga burgu me 16 maj, por frikohem se jeta e tij nė liri ka zgjatė shumė pak. Pas disa ditėsh, sė bashku me disa shokė tė mi dhe tė Ukshinit shkova nė Prishtinė te Myrveti, por nuk e gjetėm nė shtėpi. Nuk munda tė kontaktoj me tė. Pas asaj kohe nuk kam tentuar ta kontaktojė mė Myrvetin, sepse tė gjithė shokėt qė mė njihnin mua dhe atė mė kėshilluan qė tė mos ia pėmrendi humbjen e vllaut, pasi qė ajo kurrsesi nuk pranon se Ukshini ėshtė i vdekur. Diku pas gjysmės sė gushtit 1999, njė tė shtune, tek unė nė fshat ka ardhur Skender Hoti, njė veprimtar i devotshėm, dhe mė tha se Ukshini 100 % ėshtė gjallė. Mė tha se kanė kontaktuar me disa njerėz, tė cilėt i kėrkojnė 100.000 DM qė ta vizitoi Myrveti atė diku nė Mal tė Zi. Nuk munda ta bindi se kjo nuk ėshtė e vėrtet. Ai ishte i bindur se kjo vizitė do tė realizohet. Skenderi mė tha se kanė kėrkuar nga ata njerėz qė do ta dėrgojnė Myrvetin deri te Ukshini, qė ta sjellin njė familje tė tyre nė Pejė, e cila do tė qėndronte aty deri sa tė kthehet ajo (nga Mali i Zi). Pas dy jave, Skenderi mė tha se ky propozim ishte refuzuar! Pėr fat tė keq ky ėshtė realiteti, kemi edhe kėso gjallesash me fytyra tė njeriut, tė cilėt tentojnė tė pasurohen duke shfrytėzuar fatkeqėsinė e tjetrit. Vallė ēfarė janė kėto figura njerėzish? 01.12.2006 ----------------------------------------------- HARRESA PĖR NJERIUN E MADH UKSHIN HOTI Shkruan:Besnik KRYEZIU Kaq vite nga pėrfundimi i luftės nė Kosovė, dhe ende nuk dihet pėr fatin e Ukshin Hotit. Kėto ditė e lexova librin "IDHULLI I MALLKUR" tė autorit Sefer Pasha, libėr qė bėnė fjalė pėr jetėn e Ukshin Hotit. Ende nuk mė ka ndodhur qė njė libėr tė mė bėjė tė mendoj aq shumė si ky i Sefer Pashės. Ende nuk e kam ndjerė veten mė keq se sa duke e lexuar kėtė libėr. Autori Pasha pėrmes kėtij libri shpalos me mjeshtri tė rrallė tragjedinė kosovare nėpėrmes kryepersonazhit tė saj Ukshin Hoti. Mė ka bėrė tė mendoj se ku ndodhet nė tė vėrtetė Ukshin Hoti. ėshtė i gjallė apo i vdekur. Mė ka bėrė tė mendoj se, pse shteti serb po vazhdon ta mbajė peng Ukshin Hotin. Qė nga koha kur shteti serb e zhduki Ukshin Hotin kanė qarkulluar variante tė ndryshme. Ka nga ata qė thonė se, ditėn kur ėshtė liruar ėshtė marrė nga ushtarakė serbė ,dhe me tė dalė nga burgu ėshtė ekzekutuar. Dikush tjetėr thotė se Ukshin Hoti ėshtė gjallė, dhe se shteti serbė po e mbanė diku nė Serbi. Si do qė tė jetė i gjallė apo i vdekur, Ukshin Hotin shteti serbė po e mban peng, duke mos e thėnė tė vėrtetėn pėr fatin e tij. Zhdukja e Ukshin Hotit ėshtė disi mė specifike se zhdukjet tjera gjatė luftės nė Kosovė, sepse Ukshin Hoti ishte arrestuar nga forcat policore serbe tė Milloshoviqit para luftės, dhe se nė Prizren njė gjykatė e instaluar serbe e kishte dėnuar me pesė vjet burgim, burg tė cilin edhe e mbajti deri nė fund Ukshin Hoti. Pra me kėtė dua tė them se shteti serbė nuk mund t'i ik nė asnjė menyrė pėrgjegjėsisė pėr fatin e Ukshin Hotit se gjoja ai ėshtė liruar nga burgu, por ėshtė zhdukur nė rrethana lufte. Zhdukjen e ka bėrė njė shtet me hierarki tė qartė shtetėrore, dhe ky shtet qė sot po mundohet tė paraqitet demokratik, dhe po synon integrimin nė familjen Evropiane duhet ta zbardh enigmėn pėr fatin e Ukshin Hotit. Zbardhja e enigmės mbi fatin e Ukshin Hotit nuk ėshtė vetėm njė zbardhje pėr njė qytetar tė Kosovės, tė cilin e ka zhdukur shteti serb, por parasėgjithash ėshtė zbardhja e historisė mė tė re tė Kosovės, sepse Ukshin Hoti tani mė ėshtė bėrė histori. E kam ndjerė veten keq pėr atė qė ne si shoqėri dhe si komb nuk bėmė aq sa Ukshin Hoti bėri pėr ne. Deri sa heshtja e shtetit serb ėshtė e kuptueshme, si tė kuptohet heshtja jonė ndaj Ukshin Hotit. Institucionent e Kosovės nuk gjetėn kurr kohė pėr tė bėrė diqka pėr Ukshin Hotin. Nė muajt e fundit nė Kosovė u pėrkujtuan ngjarjet e pranverės se 81-shės, bile u bė edhe njė dokumentar pėr kėto ngjarje. Folėn tė gjithė, bile edhe ata qė nė atė kohė ishin udhėheqės tė lartė komunistė si: Vllasi dhe Bakalli, por as edhe njė fjalė pėr Ukshin Hotin kur dihet roli i tij nė pėrkrahje tė studentėve. Pse vallė sillemi kėshtu me njeriun qė, pėr mendimin tim ėshtė mė meritori pėr shtetin e Kosovės, sepse u bė kurban nė themelet e ketij shteti, duke mos u pėrkulur pėr asnjė ēast. Ku ėshtė elita jonė intelektuale? Ku ėshtė Akademia jonė qė as edhe njė fjalė nuk e tha pėr Ukshin Hotin. A jemi ne populli qė nuk e kemi merituar Ukshin Hotin siē do tė thoshte njė folėse nė njė tribun pėr Ukshin Hotin, se pėr ndryshe do ta kishim nė mesin tonė. Nuk e di, por deri sa po i shkruaj kėta rreshta se q“mu kujtua njė letėr tė cilėn Ukshin Hoti ia kishte dėrguar gruas sė tij nė vitin 1984 nga burgu ku shkruante: "UNĖ JAM PENG POLITIK KĖTU, DHE E NDIEJ DERI NĖ ASHT SE ĒFARĖ DO TĖ THOTĖ TĖ JESH I TILLĖ". Pra, kjo na jep tė kuptojmė se, Ukshin Hoti qė nė momentin kur u vu nė mbrojtje tė kėrkesės sė studentėve pėr shtetin e Kosovės ishte peng politik. Harresa jonė pėr Ukshin Hotin ėshtė e pajustifikueshme. Ka patur plotėsisht tė drejtė Kadare, kur e ka thėnė atė thėnjen kineze ,,se kur mungon tigri majmuni bėhet mbret", dhe fatkeqėsisht Kosova ka shumė majmunė nė skenėn e saj politike. Kėtė shkrim po e pėrfundoj me njė thėnie tė Ukshin Hotit "EDHE, NĖSE KY QE FATI IM, UNĖ DO TĖ PAJTOHEM ME TĖ, PAVARĖSISHT NGA ĒMIMI QĖ MUND TA PAGUAJ, SEPSE FĖMIJĖT E MI DHE JO UNĖ VETĖ, JANĖ KUPTIMI I JETĖS SIME. ATDHEU E FITON KUPTIMIN ME TA DHE JO PA TA, PASI QĖ PĖR ATDHEUN MUND TĖ LUFTOHET VETĖM NĖ EMĖR Tė NJERĖZORES DHE KURRSESI NDRYSHE". __________________________________________________________ Mr.Ukshin Hoti NĖ BURG ME UKSHIN HOTIN Shkruan: Bajrush XHEMAILI _____________ Intelektual me njohuri e thellėsi tė rrallė gjykimi Kisha dėgjuar e lexuar aq shumė pėr profesorin e nderuar Ukshin Hoti, por qė asnjėherė nuk mė kishte rėnė ta takoja. Pėr herė tė parė e takova nė burgun "Dubrava" tė Burimit (Istogut). Fillimisht shiheshim prej sė largu nga shetitoret e pavijoneve. Unė isha nė Pavionin C1 e ai nė pavionin pranues. Edhe prej kėsaj distance nuk e kishim vėshtirė (ne qė ishim kėtej), ta dallonim: shtatėlartė, shpatullgjerė, pak i kėrrusur dhe pothuajse gjithėherė me njė mjegull tymi pėrreth, nga tė pirėt e shumtė tė duhanit. Fati deshi qė kur e sollėn nė pavionin tonė tė gjendemi nė njė dhomė, derisa tė lirohej ndonjė krevat nė dhomat e mbushura pėrplot.
Mr. Ukshin Hoti Ky intelektual me diapazon tė gjerė njohurishė pėr fusha tė ndryshme e me thellėsi tė rrallė gjykimi, nė tė parė, e linte pėrshtypjen e njė njeriu tė ngrysur e tė tėrhequr nė vete dhe jokomunikues. Por, nė tė vėrtetė, nė diskutimet e polemikat e gjata qė i bėnim nė burg, ishte fort aktiv, i rreptė dhe i pakompromis. Karakteristikė tjetėr qė dallohej lehtė ishte se e brente shumė gjendja familjare e ngarkuar me probleme tė shumta, nė veēanti dėshpėrohej pėr pėsimin e tre fėmijėve, pėr shkak tė ndarjes me dy gratė qė i kishte pasur. Pėrmasat e kėsaj dhembjeje zmadhoheshin edhe mė shumė me rastin e vizitės qė i bėnte djali i tij Andini. Kur kthehej nė pavion, pas ēdo vizite, e komentonte gjendjen shpirtėrore dhe fizike tė Andinit. I dukej i padisponuar, se ngadalė po rritej dhe se ēdo ditė e mė shumė po bėhej mė i hajthėm. Merakosej jashtėzakonisht shumė pėr tė. Por mbi tė gjitha tė tėrhiqte vėmendjen shpirti i tij kryengritės. Karakteri i tij nuk lejonte njė soditje indiferente tė tė gjitha atyre padrejtėsive qė u bėheshin tė burgosurve. Ishte karakteristikė e theksuar e tij se reagonte dhe protestonte njėsoj fuqishėm si pėr padrejtėsitė qė u bėheshin tė burgosurve politikė, ashtu edhe atyre ordinerė, madje ai nuk do tė hezitojė qė tė bėjė edhe grevė urie pėr ta. Puna erdhi deri aty sa eprorėt e burgut nuk mund ta duronin mė kėtė kryengritės tė papėrmirėsueshėm. Prandaj edhe do ta transferojnė nė burgun e Nishit. Atje, pastaj, do tė vazhdojė pėrsėri tė mbajė burgun nė mėnyrėn e tij, qė s'ishte e rėndomtė shikuar nga kėndi i atyre qė bėjnė plane djallėzore. Letrat e shkruara nga ai, dėrguar motrės sė tij Myrvetes (tanimė tė botuara dhe tė njohura pėr publikun e gjerė), dhe qėndrimi i tij dinjitoz para tyre, i trazoi shpirtėrat e eprorėve tė burgut. Dhe, padyshim, edhe pėrgjegjėsit e burgjeve nė nivelet mė tė larta tė shtetit serb. Pėr kėtė arsye edhe do ta transferojnė nė burgun e Mitrovicės sė Sremit. Ukshin Hoti 50 ditė nėn tortura e vetmi Nė burgun e Mitrovicės sė Sremit, e priste njė ndėr drejtorėt mė mizorė qė hasen nėpėr burgje, kudo qofshin ato. Pėr torturat qė u kishte bėrė tė burgosurve politikė kroatė, thuhej se akuzohej edhe nga Gjyqi Ndėrkombėtar i Hagės. Tė njėjtat tortura shtazarake organizonte edhe pėr ne shqiptarėt tė cilėve na patėn transferuar qysh mė 30 prill tė vitit 1998 dhe atyre qė patėn ardhur mė vonė. Sidomos grupin nė krye me Nait Hasanin, e ka torturuar nė mėnyrė tė veēantė. Po atyre torturave do t'iu nėnshtrohet edhe profesor Ukshini pėr rreth pesėdhjetė ditė me radhė, sa edhe do ta mbajnė nė vetmi. Ai mė vonė, kur do tė takohemi nė njė dhomė tė pėrbashkėt, do tė na rrėfejė pėr mizorinė qė ėshtė bėrė mbi tė: "Nga tė rėnat e fuqishme e pa kontroll, fillimisht mu duk se mė shkoi njėri krah, pastaj krahu tjetėr, mė vonė shpina, kėmbėt Thjesht kisha ndjenjėn, dhe isha bindur, se e kishin vendosur tė mė mbysnin duke mė torturuar". Dhe pas gjithė kėsaj, atė nuk do ta sjellin mė nė dhomė tė pėrbashkėt me ne tė burgosurit politikė shqiptarė, por do ta vendosin nė njė vend me tė burgosur tė tjerė pėr vepra tė ndryshme ordinere me pėrkatėsi tė ndryshme kombėtare. Nė tė vėrtetė, edhe pse ne ishim nė njė izolim tė plotė, ai do ta kishte mė lehtė nė shoqėri me ne se sa me ata tė burgosur ku dominonin kriminelėt serbė, por qė kishin njė tretman ku ishin mė tė lirė. Lajmin mbi sulmet e NATO-s, na e dha profesor Ukshini Ne ishim sė bashku (gjithsej 44 tė burgosur politikė shqiptarė) edhe dy ditė pas fillimit tė bombardimeve tė paktit NATO mbi caqet serbe, kur e sollėn edhe profesor Ukshin nė dhomėn tonė, me ē'rast na e dha lajmin e gėzuar tė atij sulmi aq tė pritur nga shqiptarėt. Aty do tė na mbajnė deri mė 26 prill 1999, kur na transferojnė pėr nė burgun e Nishit, po aq famėkeq sa edhe i Mitrovicės sė Sremit. Nė Nish do tė na presė "shpaliri" i pėrbėrė pothuajse nga i gjithė potenciali i gardianėve tė atij burgu."Shpaliri" ėshtė ajo metodė torturimi ku gardianėt janė tė radhitur nė dy radhė dhe i burgosuri duhet tė kalojė pėrmes kėtyre dy radhėve. Policėt qėllojnė ku, si dhe sa tė duan, derisa tė ngopen. Ishte njė rrahje tamam shtazarake ku, pėrpos shqelmave dhe shufrave tė gomės qė janė tė rėndomta gjatė tė rrahurit, u pėrdorėn edhe drunj tė thjeshtė, shkopa bejsbolli dhe shufra hekuri. Rrodhi shumė gjak e u thyen eshtra. Mjer ai qė rrėzohej! Duhej qė ndonjė i burgosur tė rrezikojė veten edhe mė shumė pėr ta nxjerrė nga situata e tillė ngaqė tė rėnat nuk pushonin. Shumė tė burgosurve u binte tė fikėt. Radha i erdhi edhe profesor Ukshinit. Nė atė rrėmujė, fillimisht nuk e vėrejtėn ata tė cilėt sillnin sa mundnin. Por kur njėri e dalloi se ishte profesori, i gėzuar bėrtiti: "Shiko, shiko! Qenka kthyer profesori!". Dhe yrysh nė tė edhe mė me forcė se gjer atėherė. Profesori kur dėgjoi atė tė thėnė ironike, ashtu siē ishte i kėrrusur nė njė pozicion mbrojtės, u drejtua dhe krenar e stoik eci pėrpara, duke i pėrballuar tė gjithė ato tė rėna! Atė natė do tė na rrahin edhe disa herė me radhė dhe do tė na ndajnė nė dy dhoma tė mėdha. Profesorin e vendosėn nė dhomėn tjetėr. Pastaj do tė na torturojnė edhe nga disa herė pėrgjatė dy ditėve e dy netėve tė tjera, deri nė mėngjesin e 29 prillit, kur edhe do tė na urdhėrojnė tė bėheshim gati pėr transfer tė ri. I burgosuri kurrė nuk e di se kur e ku do tė transferohet. Vazhdimisht e bren kurreshtja qė shoqėrohet me frikė se do ta ketė mė keq se deri atėherė. Kjo enigmė, se ē'do tė bėhet me ne nė ato rrethana tejet dramatike, kur Serbia po bėnte pėrpėlitjet e fundit kishte njė peshė tepėr tė madhe nė kokat tona. Aq mė tepėr na brente fakti se nuk kishte mė shumė se tri netė qė na kishin sjellur nė Nish. Pėr ku,vallė, na ēojnė?! Ashtu si nė Mitrovicė tė Sremit, edhe kėtu, na lidhėn me duar prapa secilin veē e veē dhe pastaj tė gjithėve na lidhėn me njė zingjir tė gjatė tė cilin njėherit e pėrforconin pėr karriga tė autobusit. Transferimin nuk e bėnė vetėm pėr ne qė patėm ardhur nga Mitrovica e Sremit, por pėr tė gjithė ata tė burgosur politikė tė cilėt kishin qenė nė burgun famėkeq tė Nishit. U mbushėn tre autobusė me tė burgosur. Profesor Ukshini ishte njė karrigė para meje, por nuk arrijtėm ta ndėrrojmė qoftė edhe njė fjalė gjatė rrugės, ngase jo vetėm qė s'lejohej tė flisnim, por duhej qė edhe kokėn ta mbanim aq ulur sa tė mos mund tė shihnim asgjė, pėrndryshe do tė pasonin rrahjet mizore. Pas dite u zgjodh enigma: arritėm nė burgun "Dubrava", tamam njė ditė pa u mbushur njė vit qė kur na kishin hequr nga ky burg. E dinim tė gjithė: aty na kishin sjellur pėr tė keqentonė Kthimi nė Dubravė tė gjithėve na befasoi. Tė gjithė jipnim ndonjė version tė mundshėm se pėrse na kishin kthyer aty. Njė e dinim tė gjithė: aty na kishin sjellur pėr tė keqen tonė. Para njė viti, prej kėtu na kishin shpėrndarė nė burgje tė ndryshme nėpėr Serbi, me arsyetim se nė Dubravė nuk kishte siguri pėr ne, e tani na kthyen e na grumbulluan aty, nė pasigurinė mė tė madhe tė mundshme, nė kohėn kur UĒK-ja ishte shumė mė e fortė se njė vit mė parė, NATO-ja sulmonte pandėrprerė nga ajri dhe mu atėherė kur ushtria serbe po bėnte krimet mė tė mėdha nė popullsinė shqiptare. Nė fakt ne e dinim se pas transferimit tonė nga Dubrava, nė vend tė tė burgosurve i patėn sjellur paramilitarėt serbė dhe konkretisht "Tigrat" e Arkanit. Ndėrsa, para se tė ktheheshim ne, ata i kishin hequr. Dhe, nė kėtė drejtim gjakatarėt serbė llogaritė i kishin bėrė me pėrpikmėri. Duke parė se edhe bazės ushtarake serbe, mė tė fortės nė Rrafshin e Dukagjinit me qendėr nė drejtorinė e burgut tė Dubravės, i kishte ardhur koha tė bombardohej, na kishin sjellur neve qė, nė rast tė bombardimit, tė mos e pėsonin paramilitarėt, por tė burgosurit. Kėtė rrezik e ndjenim ne, por s`kishim se ē'tė bėnim, pėrpos tė prisnim se ē'do tė ngjajė me ne. Nė kėto rrethana, padyshim qė ishim tė tensionuar edhe pse gjendeshim nė Kosovė. Profesor Ukshini kishte edhe njė arsye mė shumė tė ndjehej keq shpirtėrisht, sepse kishte njė enigmė mė shumė: si tė arrinte qė pas lirimit tė kthehej te familja, apo nė njė vend tė sigurt, ose thjesht ku do tė mund tė vazhdonte jetėn pas burgut? Ai, si edhe ne tė tjerėt, nuk kishte mundėsi tė dinte asgjė pėr familjen dhe tė afėrmit e tij. Edhe nga ato pak informata qė arrija t'i merrja nga njė i burgosur ordiner i cili punonte nė kuzhinė nuk arrinim tė formonim ndonjė pasqyrė sado sipėrfaqėsore pėr gjendjen e krijuar. Nga ato letra tė vogla, me aq rrezik qarkullimi deri tek unė, mund tė kuptonim se bėhej njė luftė e rreptė, nga ajri e nga toka dhe se shumė shqiptarė ishin shpėrngulur e shumė ishin tė vrarė e masakruar. I tregoja profesorit dhe atyre qė u besoja, po mu kėto lajme e shqetėsonin dhe e bėnin edhe mė nervoz profesorin. "Kam vendosur definitivisht pėr njė punė: do tė shkoj drejt e nė Krushėn time, dhe pikė!
Mr.Ukshin Hoti me vajzėn e tij _________________ Nga dita qė u kthyem, i kishin mbetur vetėm edhe 18 ditė pėr t'u liruar dhe ēdo ditė qė afrohej ishte mė i shqetėsuar. Si, dhe ku tė shkonte?! Mė nė fund na tha: "Kam vendosur definitivisht pėr njė punė: do tė shkoj drejt e nė Krushėn time, dhe pikė!". Momenti i daljes i erdhi papritmas. Ora e saktė nuk dihet nė burg, ngaqė orė nuk lejohet tė mbahet, por gjithsesi duhet tė ketė qenė ndėrmjet orės 10 dhe 11 nė paraditen e ditės sė dielė (!!!), tė datės sė 16 majit 1999, do tė thotė njė ditė para afatit. Fakti se lirohej ditėn e dielė ishte pėr t'u habitur. Me asnjė normė nuk lejohet dhe as qė ka ndodhur ndonjėherė qė tė lirohet ndokush tė dielave. Nėse dikujt i bie data e lirimit ditėn e dielė, atėherė ai i burgosur lirohet njė ditė mė parė. Njė gjė e tillė mė ka ndodhur edhe mua kur jam liruar herėn e parė nga burgu i Pozharevcit, ku nė vend se tė lirohem tė dielėn mė 14 tetor 1990, jam liruar tė shtunden, mė 13 tetor. Dikush hyri nė dhomėn tonė dhe lajmėroi se baca Ukė po shkon nė shtėpi dhe pėr ta nxjerrur nga burgu paska ardhur mbikėqyrėsi ("nadzorniku") i pavionit tonė, Branku, me mbikėqyrėsin e Pavionit C1. Kjo do tė thoshte njė pėrcjellje e njė niveli tė lartė dhe jo e zakonshme. Nė tė vėrtetė, gjykuar sipas fjalėve tė njė gardiani, i cili pothuajse i vetmi ende sillej korrekt me disa qė kishim ndejtur me vite nė Dubravė, nė lidhje me datėn e mėnyrėn e lirimit tė profesorit ėshtė mbajtur mbledhje e veēantė dhe ėshtė debatuar gjatė se ē'tė bėhet me tė. Ndryshe nuk ka se si tė shpjegohet e thėna e tij, kur 3-4 ditė para se t'i vie dita e daljes nga burgu thotė: "E, profesor, e kemi vendosur tė tė lirojmė, le tė dalė ku tė dalė". «Dua t'ju pėrshėndes vetėm me njė: Mirupafshim!» Sapo mora lajmin se po e lironin nga burgu, me tė shpejtė vendosa tė shkoj pėr t'u pėrshėndetur me tė, ngaqė kur arrijnė gardianėt pėr ta marrė tė burgosurin nuk lejojnė qė me tė tė pėrshėndetesh ashtu siē ta do zemra. E dija edhe atė se gjatė tė pėrshėndeturit do tė bėhet kallaballėk. Dhomat i kishim njė mur ndėrmjet. E ftova edhe Nait Hasanin dhe hymė nė dhomėn e tij. Kishte qenė nė dhomė duke ecur dhe duke i dėgjuar komentimet e "cimerave" tė tij. Edhe unė, sapo hyra nė dhomė, mė shumė pėr t'i dhėnė kurajo, nė ato momente tė rėnda, i thashė se si duket ėshtė shenjė e mirė qė kanė ardhur tė dielėn tė ju lirojnė, pasi ky duhet tė jetė insistim i Kryqit tė Kuq Ndėrkombėtar dhe me ta, me siguri, ka ardhur edhe motra juaj Myrvetja. Nė tė vėrtetė unė i thashė diēka ēka kishim dėshirė tė bėhej e qė edhe mė parė e kishim thėnė. Sido qė tė ishte, kjo ndikoi pozitivisht nė disponimin e tij nė ato momente ankthi, pėr tė gjithė ne. Dhe, menjėherė u pėrshėndetėm. Sapo deshi edhe dikush tė pėrshėndetet me tė tha: "Jo ,nuk dua tė pėrshėndetem mė me askend, sepse nuk dua kėtė ta marrė si ndarje, nga qė sė shpejti do tė vini edhe tė gjithė ju, prandaj dua t'ju pėrshėndes vetėm me njė mirupafshim". Kėtė e kuptuam si pėrpjekje tė tij pėr tė na dhėnė kurajo. Ne, pastaj, dolėm nga dhoma dhe deri nė nisje ishte vetėm me "cimerat" e dhomės sė tij. Pas pak minutash, profesori i respektuar Ukshin Hoti, i pėrcjellur nga dy mbikėqyrės, do tė niset drejt dyerve tė daljes sė burgut. Dhe ne nuk e kemi parė mė. Nė tė vėrtetė tė burgosurit ordinerė qė punonin jashtė do tė na tregojnė edhe se profesorin e kanė parė edhe kur ka kaluar jashtė mureve tė brendshme tė burgut. Asgjė mė shumė. Pas pak ditėsh u pėrhap fjala se gjoja Kryqi i Kuq Ndėrkombėtar e paska pėrcjellur gjer nė Itali dhe tė gjithė u gėzuam pa masė se mė nė fund paska shpėtuar nga kthetrrat e regjimit kriminal, njeriu qė aq shumė i nevoitet Kosovės. Madje aq shumė e besuam kėtė tė pavėrtetė sa qė kur mė 19 maj NATO bombardoi burgun, ēuditeshim se si profesori nuk paska arritur t'i informojė qarqet e caktuara ndėrkombėtare se nė burg tani jemi ne tė burgosurit shqiptarė, e jo paramilitarėt serbė. Ne nuk mund ta dinim se me tė kaluar muret e burgut profesorit do t'i humbė ēdo gjurmė dhe nuk do tė dijė kush ndonjė gjė pėr tė, aq sa tė kuptohet se ėshtė gjallė. Dhe, vėrtet - ku mund tė jetė Ukshin Hoti? Kur na transferuan nė burgun e Lipjanit (pas masakrės nė Dubravė), njė i burgosur ordiner shqiptar, i cili pastronte korridorin dhe WC-tė e pavionit tonė, njė ditė, diku kah 5 qershori 1999 vjen dhe mė thotė nė fshehtėsi prej tė tjerėve: "Kam dėgjuar dy gardianė duke i thėnė njėri-tjetrit: Ku ėshtė ai profesori? Dhe ai tjetri i pėrgjigjet: Ou, atė e ka vrarė ushtria, sapo ka dalur 300 metra larg burgut." Pastaj, ai shton se gardianėt nuk e kanė vėrejtur ku ky i ka pėrgjuar. Andaj nuk mund tė merret si provokim ndaj tij. Videokaseta - pėrgjasimet dhe hamendjet Pikėrisht rreth 300 metra larg burgut, aty kah muaji shtator 1999 ėshtė gjetur njė kufomė. Kjo edhe mund tė jetė koincidencė. Por, vėllai dhe dhėndrri i Ukshinit, kėtė kufomė e kishin incizuar (filmuar) me kamerė. Ata erdhėn te unė, nė shtėpinė time, qė gjatė shikimit tė videokasetės, t'iu thoja diēka se mos mbaja mend ndonjė rrobė qė ka pasur tė veshur profesori. Dhe, pėr ēudi, shumėēka pėrputhej me atė veshmbathje qė kishte Ukshin Hoti nė burg. Pėrsėri mund tė jetė koincidencė, por kėpucėt qė kam parė nė videokasetė ishin tė ngjashme, pėr tė mos thėnė tė njėjta, me tė Ukshin Hotit. Gjithashtu farmerkat kanė mundur tė jenė tė njėjtat. Ato mė kujtonin rastin, qė e dija fare mirė, kur njė i burgosur ia pat dhuruar profesorit njė palė, pak ditė para se tė dilte nga burgu. Kufoma qė e shihja nė videokasetė e kishte njė xhemper karakteristik, ashtu siē e kishte dhe siē e mbante veshur edhe profesori. E vetmja rrobė e cila nuk mė kujtohet se u ngjante rrobave tė tij ishte njė sako e lėkurės. Edhe gjatėsia e kufomės ishte e pėrafėrt nė mos edhe e njėjtė me tė profesorit. I vėllai i Ukshin Hotit, Afrimi, mė tha se e ka shqetėsuar edhe njė ēėshtje nė lidhje me kufomėn: kufoma e tė vėllait tjetėr Ragipit qė tashmė e kishin gjetur mė parė, e kishte kokėn e maskruar. Kjo koincidencė e kufomės poashtu pa kokė tė gjetur e tė filmuar 300 metra larg burgut, e shqetėsonte pa masė. Vallė mos ishte ky njė sinjal i veēantė!!! Megjithkėto supozime, hamendje e koincidenca, qė mbyllin shtigjet pėr tė shpresuar, ka edhe zėra nė mediumet tona informative qė na japin zemėr se njė ditė profesori do tė kthehet nė Kosovėn qė aq shumė e deshi dhe aq shumė bėri pėr tė. Uroj qė kėto, tė cilat thuhen e shkruhen nėpėr mediume tė ndryshme informative nė favor tė kthimit tė tij, tė bėhen realitet sa mė shpejt. Kosovės i duhet Ukshin Hoti. Padyshim, i duhet shumė. Prishtinė, mė 12 maj 2000 |
![]() _________________________________________________________________________________________
USHTRIA ĒLIRIMTARE E KOSOVĖS DHE DĖSHMORĖT JANĖ KRENARIA E POPULLIT SHQIPTAR Ushtria Ēlirimtare e Kosovės ishte dhe ėshtė determinantja kryesore e tė gjitha ndryshimeve pozitive tė bėra nė Kosovė. Ajo i ndryshojė rrjedhat e historisė, tė zhvilluara qysh nga ripushtimi i Kosovės - nė nėntor 1912 nga pushtuesit serbė. Dhe, prandaj nuk thuhet kot se UĒK-ja dhe dėshmorėt e saj tė rėnė nė altarin e lirisė, janė dhe do tė mbeten pėrjetėsisht krenaria e popullit shqiptar. ___________________________
Varrezat e dėshmorėve nė Prekazin legjendar
Fėmijėt e familjes Jashari, qė ranė nė altarin e lirisė nga soldateska barbare serbe
Dėshmorėt e Kosovės Lindore (Luginės sė Preshevės) ____________________________________________________________________________ R R I T A E U Ē K - sė ...
Topi i UĒK-sė
|
|
---------------------------------------------------------------------- Hallkat e zinxhirit komandues tė strukturave kriminale serbe gjatė luftės nė Kosovė (1998-1999) CILAT ISHIN HALLKAT E ZINXHIRIT KOMANDUES TĖ STRUKTURAVE MILITARE DHE PARAMILITARE SERBE (LEXO: TĖ VARRMIHĖSVE TĖ KOSOVĖS) GJATĖ LUFTĖS NĖ KOSOVĖ ?! *** KUSH E PROJEKTOI PLANIN E OPERACIONIT PATKOI DHE SA FORCA MILITARE DHE PARAMILITARE SERBE MORĖN PJESĖ NĖ REALIZIMIN E KĖTIJ OPERACIONIN SHFAROSĖS PĖR SHQIPTARĖT ?! Shkruan: Sheradin BERISHA Mė 22.04.2007 --------------------------------------------- P ė r m b a j t j a: -Cila ishte struktura ushtarake serbe gjatė luftės nė Kosovė?! - Cila ishte struktura e Ministrisė sė Punėve tė Brendshme tė Serbisė (MUP-it) gjatė luftės nė Kosovė?! - Kush e projektoi operacionin e koduar Patkoi dhe cilat forca militare dhe paramilitare serbe morėn pjesė nė realizimin e kėtij operacioni shfarosės pėr shqiptarėt ?! - Shpėrblimi dhe gradimi i kriminelėve nga kryekrimineli Millosheviē ! - Hetimet e gjykatės sė Hagės pėr krimet e kryera nė Kosovė - Fotogaleria e strukturave militarėve dhe paramilitare serbe...! *** Dihet mirėfilli se gjatė luftės nė Kosovė (1998-1999), Serbia angazhoi njė superstrukurė tė gjerė forcash ushtarake-policore , kundėr popullit Shqiptarė dhe Ushtrisė Ēlirimtare tė Kosovės. Kėto forca pėrbėnin njė kombinim kompleks tė strukturave policore speciale tė Ministrisė sė Punėve tė Brendshme tė Serbisė, njėsive ushtarake speciale tė Ushtrisė serbe, njėsive tė shumta paramilitare si dhe tė njė spektri forcash tė tjera vullnetare qė vinin nga vendet ish-sovjetike si nga: Rusia, Bjellorusia, Ukraina, pastaj Rumania etj etj Dhe, tėrė kjo superstrukturė kriminale kishte vetėm njė kokė komanduese tė pėrbashkėt, e ai ishte kryekrimineli (lexo:kryevarrmihėsi i Kosovės) Sllobodan Millosheviq. Pėr tė argumentuar pėrfshirjen e kėsaj superstrukture nė veprimtaritė kriminale dhe si tė tilla me pėrmasa gjenocidale, nė vijim po referohem njė raporti tė organizatės Human Rights Watch. Nė raportin e tetorit 2001, kjo organizatė hulumtuese(faktmbledhėse) pėr krimet nė Kosovė, shkruan:Ushtria Jugosllave kishte komandėn e pėrgjithshme gjatė periudhės sė bombardimeve tė NATO-s. Sipas ligjit, ajo kishte nėn varėsinė e saj policinė dhe forcat paraushtarake, megjithėse zyrtarėt e lartė nė Ministrinė e Punėve tė Brendshme serbe ushtruan dukshėm njė influencė tė rėndėsishėm gjatė fushatės. Ushtria kontrollonte rrugėt kryesore dhe kufijtė duke koordinuar dhe lehtėsuar kėshtu spastrimin etnik (nė Kosovė). Policia dhe forcat paraushtarake u pėrfshinė nė mėnyrė mė tė drejtpėrdrejtė nė dėbimin e civilėve dhe shkatėrrimin e fshatrave, pėr tė cilėn kishin mbėshtetjen e artilerisė sė ushtrisė (serbe-vėrejtja ime). Gjatė kėtyre operacioneve burrat veēoheshin nga gratė dhe fėmijėt pėr tu marrė nė pyetje pėr Ushtrinė Ēlirimtare tė Kosovės dhe egzekutoheshin nė vend. Sipas kėtij raporti Ushtria serbe ishte nėn kontrollin e plotė tė Kėshillit tė Lartė tė Mbrojtjes, i pėrbėrė nga presidentėt e Serbisė, Malit tė Zi dhe Jugosllavisė dhe qė kryesohej nga kryetari jugosllavė Millosheviq. Shefi i Shtabit tė Pėrgjithshėm tė Ushtrisė serbe gjatė luftės nė Kosovė ishte Gjenerali Dragoljub Ojdaniē. Ojdaniē pas pėrfundimit tė luftės, do tė emrohet si Ministėr i Mbrojtjes sė UJ-sė, dhe nė kėtė post qėndroi deri nė tetor tė vitit 2000. Cila ishte struktura ushtarake serbe gjatė luftės nė Kosovė?! Ushtria serbe (nė tėrėsinė e saj) pėrbėhej prej tri tė ashtuquajturave armata, dhe prej tyre armata e tretė ishte bartėse e pėrgjegjėsive pėr luftėn (1998-1999) nė Kosovė. Pėr ēudi edhe gjatė ripushtimit tė Kosovės (Vilajetit tė Kosovės) nė tetor tė vitit 1912, qeveria serbe nė krye me radikalin Nikolla Pashiq dhe mbretin Peter Karagjorgjeviq, angazhoi armatėn e tretė serbe nė krye mė gjeneralin famėkeq Bozhidar Jankoviq (udhėheqės i organizatės ēetnike serbe "Narodna Odbrana").
Skema nr.1 ------------------------------------------ Ndėrsa nė vitin 1912-1913 komandant i armatės sė tretė serbe ishte gjen.B.Jankoviq, nė vitin 1998-1999 komandant i po armatės sė tretė ishte Gjen.Kol. Nebojsha Pavkovic. Ndėrkaq komandant i Korpusit tė Prishtinės qė pėrbėnte superstrukturėn ushtarake tė armatės sė tretė serbe nė Kosovė, ishte Gjeneral major Vlladimir Llazareviē. Korpusin ushtarak tė Prishtinės (sipas raportit Human Rights Watch) e pėrbėnin: pesė brigada, njė njėsi policore ushtarake dhe njė regjiment aviacioni. Cila ishte struktura e Ministrisė sė Punėve tė Brendshme tė Serbisė (MUP-it) gjatė luftės nė Kosovė?! Gjatė luftės nė Kosovė, Struktura e Ministrisė sė Punėve tė Brendshme tė Serbisė (Ministarstvo Unutrashnjih Poslova, apo siē thirrej shkurt MUP), drejtohej nga Ministri Vlajko Stojiljkoviē. Nė kuadėr tė Ministrisė sė Punėve tė Brendshme tė Serbisė bėnin pjesė policia e rregullt e Kosovės, e komanduar nga Streten Lukiē; Forcat policore speciale (Posebne Jedinice Policije, apo PJP) e qė komandoheshin nga Gjen. Lt. Obrad Stevanoviē dhe Forcat Antiterroriste (Specijalna Antiteroristiēka Jedinica, apo SAJ), tė cilat komandoheshin nga Kol. Zhivko Trajkoviē. Ndėrkaq kreu i sektorit tė sigurimit publik nė Ministrinė e Punėve tė Brendshme ishte Gjeneral Vlastimir Gjorgjeviē... -Ministria e Punėve tė Brendshme tė Serbisė kishte gjithashtu edhe shėrbimin e sigurimit (policinė sekrete), UDB-ėn, e cila padyshim ishte syri dhe veshi i regjimit pushtues serbė nė Kosovė.
Skema nr.2 -------------------------------------- Deri nė janar tė vitit 2001, nė krye tė sigurimit tė shtetit tė Serbisė ishte Gjen. Kol. Radomir Markovic, ndėrsa kreu i sigurimit tė shtetit serb (UDB-sė) nė Kosovė gjatė luftės ishte z. David Gajiē. Shėrbimi sekret i Serbisė UDB-a, pėr tė zbuluar aktivitetin e UĒK-sė, nė radhėt e veta ka rekrutuar edhe shqiptarė. Ky shėrbim famėkeq nė Kosovė dislokoi gjithashtu edhe tė ashtuquajturėn »njėsi operative speciale, JSO-nė (Jedinica za Specijalne Operacije) », e cila i ndihmoi nė forma tė ndryshme njėsitė kriminale paramilitare, tė njohura si Beretat e Kuqe apo Djemtė e Frenkit (emertim ky qė u morė sipas Frenki Simatovic, njė personalitet kyē nė Ministrinė e Punėve tė Brendshme, dhe njihej si themeluesi i kėtij grupi). -Gjatė luftės kjo njėsi speciale « JSO-ja » komandohej nga Milorad Lukoviē, i njohur me nofkėn Legija.
Skema nr.3 ----------------------------------------------- Kush e projektoi operacionin e koduar Patkoi dhe cilat forca militare dhe paramilitare serbe morėn pjesė nė realizimin e kėtij operacioni shfarosės pėr shqiptarėt ?! Operacionin e koduar »PATKOI » e ka projektuar Shtabi i ushtrisė ugosllave (serbe) dhe mė pastaj ėshtė miratuar nga kreu politik nė krye me Sllobodan Millosheviqin. Ky projekt ėshtė bazuar pothuajse plotėsisht nė platformat antishqiptare tė projektuara qysh nė vitin 1844 nga Ilia Garashanini « Naēertanija » e deri te Memorandumi i Akademisė sė Shkencave tė Serbisė » kreatorė i secilės ishte akademiku serbė Dobrica Qosiē. Operacioni « Patkoi »ėshtė planifikuar tė zbatohet nė tri faza: -Faza e parė ishte paraparė qė tė kryhej gjatė muajit janar 1999, e qė kishte pėr qėllim spastimin etnik nga popullsia shqiptare pjesėn veriore tė Kosovės. -Faza e dytė ishte planifikuar gjatė muajit shkurt pėr ta pėrfshirė pjesėn qendrore tė Kosovės, pėrkatėsisht Drenicėn dhe rajonet pėrreth, ku pėrveē vrasjeve dhe dėbimit tė popullsisė shqiptare, kishte pėr qėllim edhe shkatėrrimin e njėsiteve tė UĒK-sė. -Faza e tretė gjatė marsit dhe prillit 1999, kishte pėr qėllim pėr tė realizuar spastrimin etnik tė Kosovės. Pėr kėtė qėllim, hapi dy vendkalime kufitare, atė me Shqipėrinė nė Qafė tė Morinės dhe me Maqedoninė nė Bllacė. Nė operacionin Patkoi pėrpos korpusit tė Prishtinės, morėn pjesė edhe forcat e mėdha nga Serbia dhe Mali i Zi, si: Korpusi 21 i Nishit i pėrbėrė nga Brigada e Blinduar 211(Nish) nė pėrbėrje prej 1258 trupa, 75 tanke, 13 topa dhe 4 RBV, Brigada 150 e Vranjės e pėrbėrė prej 1300 trupa, 72 topa dhe 12 RBV, Brigada e motorizuar 78 e Vranjės e pėrbėrė nga 1316 trupa dhe 31 tanka, Brigada e 2-tė e Nishit e pėrbėrė nga 1600 trupa dhe 10 tanke, Brigada 175 e Leskovcit e pėrbėrė nga 1600 trupa dhe 18 tanke, Brigada e motorizuar e 4-tė e Pirotit e pėrbėrė nga 1600 trupa, 31 tanke dhe 18 topa, Njėsiti i inxhinierisė 352 i Prokuples nga 1000 trupa dhe Njėsiti i Logjistikės 85 i Nishit i pėrbėrė prej 1000 trupash. Korpusi 37 i Uzhicės me Brigadėn e 37-tė tė motorizuar tė Rashkės qė kishte nė dispozicion 1695 trupa, 31 tanke dhe 18 topa dhe Brigada 19 e Pozhegės e pėrbėrė nga 1600 trupa dhe 18 topa. Nė Kosovė kishte ardhur edhe Korpusi 24 i Kragujevcit, i cili pėrbėhej nga Brigada 80 e Kragujevcit me 1600 trupa dhe 18 topa. si dhe Korpusi 12 i Novi Sadit qė nė pėrbėrje kishte: Brigadėn e 18 tė Novi - Sadit qė nė pėrbėrje kishte Brigadėn e 18 tė Novi Sadit me 1600 trupa dhe 18 topa.(shih gazetėnZėri, 25 maj 2005, f.21 22 dhe Koha ditore, 31 dhjetor 1999, f.11) Nė Kosovė ishte stacionuar edhe Armata e parė e Beogradit, e cila nė pėrbėrje tė vetė kishte: Brigadėn 252 tė blinduar tė Kralevės, me 1121 trupa, 82 tanke, 12 topa dhe 4 RBV. Kėtu ishte edhe Korpusi special i Beogradit me Brigadėn e parė tė Blinduar, Brigada speciale 72 dhe Brigada 63 e parashutistėve. E para kishte 1184 trupa, 112 tanke, 12 topa dhe 4 RBV, e dyta kishte 1189 trupa, ndėrsa ajo e parashutistėve 460 trupa. Pėr tė shkuar nė Kosovė, ishte angazhuar edhe Korpusi 2 i Podgoricės, ku bėnin pjesė : Brigada e 5-tė e motorizuar me 1478 trupa dhe 31 tanke. Brigada 1 B/4 alpiniste e Kollashinit me 350 trupa dhe Brigada 4 e Policisė ushtarake e Podgoricės me 359 trupa.(po aty)
Plani 1 + Plani 2 i Operacionit "PATKOI" ------------------------------------- Pėrveē forcave ushtarake tė lartėpėrmendura, nė operacionet nė Kosovė, shtyllėn mė tė rėndėsishme dhe mbėshtetėse tė regjimit tė varrėmihėsit Sllobodan Millosheviqit e kishin udhėhequr forcat speciale tė policisė, tė cilat forca prej fillimit tė luftės, kishin kryer operacionet e spastrimit etnik nė Kosovė. Komandanti i forcave speciale tė policisė nė Kosovė(siē kemi theksuar mė lartė) ishte gjeneralmajori Sreten Llukiq. Gjatė kėtij operacioni famkeq ishin tė angazhuar gjithashtu edhe forca tė ndryshme paramilitare serbe, me detyrė qė tė vrasin, tė djegin e tė plaēkisin dhe tė dėbojnė shqiptarėt nga vatrat e tyre stėrgjyshore. Ndėr njėsitė paramilitare serbe ishin : "Shkorpionėt", Tigrat e Arkanit, Beli Orlovi (Shqiponjat e Bardha) tė Voisllav Sheshelit, vullnetarėt e ardhur nga Republika serbe e Bosnjes dhe shumė vullnetarė dhe mercenarė tė ardhur nga ish-vendet sovjetike. Ndėrkaq nė njėsitė paramilitare serbe janė rekrutuar vullnetarisht edhe tė gjithė serbėt dhe malazezėt lokal - vendės (kishte edhe njėsi tė veēanta kriminale vendėse - lokale), tė cilėt nė bashkėveprim me forcat e tjera militare - policore serbe kanė kryer masakrat mė barbare (mizore) nė historinė e njerėzimit mbi popullsinė e pambrojtur shqiptare. (Pėr kėtė gjė mė gjerėsisht mund tė mėsoni nėse lexoni mė poshtė shkrimin: » VARRMIHĖSIT E KOSOVĖS, KRIM PA NDĖSHKIM »). Ashtu siē vura nė spikamė edhe mė lartė, tė gjitha njėsitė paramilitare qenė nėn kontroll tė plotė tė kreut shetėror serbė. Pėr kėtė fakt flasin shumė argumente. Pas pėrfundimit tė luftės, shumė paramilitarė serbė(por edhe tė huaj) kanė dhėnė intervista pėr gazeta tė ndryshme, dhe pa hezitim kanė deklaruar, se gjatė luftės nė Kosovė, shpeshherė zyrtarė tė lartė tė ushtrisė dhe tė policisė serbe iu jepnin lista me emra tė shqiptarėve, tė cilėt duheshin ekzekutuar prej tyre !!! Shpėrblimi dhe gradimi i kriminelėve nga kryekrimineli Millosheviē ! Nė prag tė pėrfundimit tė luftės nė Kosovė, kreu shtetėror serb shenoi qindra ngritje nė detyrė dhe shpėrblime pėr personelin e policisė dhe tė ushtrisė serbe, duke pėrfshirė kėtu dhe udhėheqėsit mė tė lartė(bashkėpunėtorėt mė tė afėrt tė Millosheviēit)) si : Dragoljub Ojdanic, Nebojsha Pavkovic, Vladimir Lazarevic, Obrad Stevanovic, Sreten Lukic, Vlastimir Gjorgjeviē, Zhivko Trajkoviē, si dhe shumė komandantė brigade nė Korpusin e Prishtinės etj.
-Gjithashtu u dekoruan edhe kėta oficerė tė UDB-sė nė Kosovė: Hetimet e gjykatės sė Hagės pėr krimet e kryera nė Kosovė Pas njė fillimi tė ngadaltė nė vitin 1998, Gjykata Ndėrkombetare Penale pėr ish-Jugosllavinė nė Hag, filloi hetimet pėr krimet e kryera gjatė luftės nė Kosovė. Me 27 maj 1999 gjykata e Hagės bėri publike padinė penale kundėr: Slobodan Milosevicit, dhe katėr zyrtarėve tjerė tė lartė serbė, tė cilėt akuzoheshin pėr vrasje, persekutime dhe dėbime nė Kosovė pėr periudhėn kohore 1 janar 1999 deri nė fund tė majit tė po kėij viti.(Kėtu nuk pėrfshihen krimet e kryera gjatė vitit 1998)
Pėrveē kryekriminelit Sllobodan tė paditurit e tjerė ishin: -Milan Milutinoviē, president i Serbisė dhe anėtar i Kėshillit tė Lartė tė Mbrojtjes, -Dragoljub Ojdaniē, Shef i Shtabit tė Pėrgjithshėm i Ushtrisė Jugosllave, -Nikola Shainovic, zėvendėskryeministėr i Republikės Federale tė Jugosllavise dhe -Vlajko Stojiljkoviē, Ministėr i Punėve tė Brendshme tė Serbisė. Pas pėrfundimit tė luftės nė Kosovė, gjegjėsisht mė 1 prill 2001 krimineli Millosheviē(pasi ra nga pushteti) u arrestua, ndėrsa rreth tre muaj mė vonė, mė 28 qershor u transferua nė burgun e Hagės. Derisa ndaj krerėve tė lartpėrmendur serb (pėrveē Milloshit i cili nė shkurt tė vitit 2006 iku nė botėn tjetėr pa u denuar) po mbahet gjykimi nė Hag,shpeshherė ia bėjė vehtes pyetjen : « A thua kur do tė arrestohen edhe qindra zyrtarė tė tjerė tė lartė shtetėror serbė, tė ushtrisė dhe tė policisė serbe (qė janė graduar dhe kane marrė mirenjohje nga varrmihėsi i Kosovės Milllosheviē),per krimet me monstruoze tė kryera gjatė luftės 1998-1999) nė Kosove?! » * * * Fotogaleria e strukturave militarėve dhe paramilitare serbe...!
Gjeneral Dragoljub Ojdaniē, Sllobodan Millosheviē dhe gjen. Nebojsha Pavkoviē Gjen.Kol.Obrad Stevanoviē, Radomir Markoviē dhe Blastimir Gjorgjeviē
Zhelko Razhnjatoviē Arkan dhe Frenki Simatoviē
Gjen. Nebojsha Pavkoviē dhe Zh.R. Arkan me bashkpunėtorėt e tij
Artemije + patriarku Pavle dhe bekimi i njėsive kriminale(nė Kish) para se tė nisen nė frontet e luftės!
Gjen.D.Ojdaniē,S.Millosheviē dhe gjen.N.Pavkoviē / Parakalimi i gjen.V.Llazareviē dhe N.Pavkoviē
Voisllav Sheshel dhe kapetan Dragani me bashkpunėtorėt e tyre / Parakalimi i Arkanit
Milorad Lukoviē « Legija » / Parakalimi i kriminelit « Legija » & Tanksat = artileria e rėndė e armatės sė tretė tė ushtrisė kriminale serbe
& Simbolet e formacioneve militare dhe paramilitare serbe !
------------------------------------------------------------------------------------- Varrmihėsit e Kosovės VARRMIHĖSIT E KOSOVĖS, KRIM PA NDĖSHKIM Gjenocidi ėshtė vrasja e qėllimshme e njerėzve nė baza etnike, nacionale, racore, religjioze apo politike, si dhe veprime tjera tė qėllimshme qė shpiejnė nė eliminimin fizik tė ndonjė kategorie tė mėsipėrme. --------------------------------- Kush janė varrmihėsit e kosovės?!
(Aktakuza e Milutinoviqit... nė pdf: http://www.un.org/icty/alb/milutinovic/mil-3rai060712a.pdf )
Po tė lexohet me kujdes, aktakuza e ngritur kundėr gjashtė ish-zyrtarėve serbė, me lehtėsi mund tė vihet re, se ata akuzohen: pėr vrasje, dėbim masiv me dhunė tė shqiptarėve nga Kosova, pėrdhunime seksuale dhe shkatėrrim tė vendbanimeve shqiptare, gjatė periudhės mars-qershor 1999 (pikėrisht nė periudhėn kur janė zhvilluar bombardimet e NATO- s kundėr Beogradit), por jo edhe pėr vrasjet dhe masakrat mė mizore tė mijėra shqiptarėve, qė u kryen mė herėt, gjatė periudhės shkurt 1998 - mars 1999. Pėrveē kėsaj, nė akt-akuzė, askund nuk pėrmendet termi gjenocid, i cili pėrcakton qartė shkallėn e inkriminimit (jo vetėm tė tė akuzuarve), por edhe tė gjithė strukturės shetėrore, politike, ushtarake, intelektuale dhe fetare serbe, nė spastrimin etnik dhe shfarosjen fizike tė popullit shqiptar nė Kosovė.
Historikisht dihet, se tė gjitha platformat antishqiptare serbe, nga Naēertanija e Garashaninit e deri te Memorandumi i Akademisė sė Shkencave tė Serbisė(kreatorė i secilės ishte shovinisti Dobrica Qosiē),regjimet serbe i pėrdorėn si programe politike pėr asgjėsimin fizik tė shqiptarėve. Prandaj, njė program i tillė politikė(i mishėruar me kėto platforma antishqiptare), u zbatua me fanatizėm edhe nga regjimi i fundit pushtues serb, nė krye me Sllobodan Millosheviqin. Gjatė dhjetėvjetshit tė fundit tė shek.XX, veēanėrisht gjatė viteve 1998-1999, ushtrimi i dhunės shtetėrore serbe nė Kosovė mori pėrmasa kriminale, dhe me kalimin e kohės ajo u zhvesh nga ēdo normė civilizuese dhe kėsisoji kaloi nė dimensionin gjenocidal, shfarosės kundėr shqiptarėve. Shteti kriminal serb, me qėllim tė realizimit tė politikės gjenocidale, gjatė luftės nė Kosovė ka dislokuar rreth 20 mijė forca tė rregullta ushtarake dhe afėrsisht 30 mijė policė dhe forca paramilitare serbe(Shih kapitullin 3 tė raportit tė OSBE-sė datė 6 dhjetor 1999).
& Sa shqiptarė u vranė, u masakruan e u zhdukėngjatė luftės nė Kosovė? Vlerėsohet, se gjatė luftės nė Kosovė (1998-1999), forcat kriminale serbe, vranė, ekzekutuan apo masakruan nė format mė mizore, rreth 14 mijė shqiptarė, ku 90% prej tyre qenė civilė tė pa armatosur,kryesisht gra, fėmijė, foshnje dhe pleq. http://www.gfbv.it/3dossier/kosovo-1.htmlKlikoni linkun mė poshtė, qė tė shihni Masakrimin e civilėve shqiptarė nė Reēak: http://news.bbc.co.uk/olmedia/255000/video/_256358_loyn_vi.ram Ndėrsa nė anė tė ndryshme tė Kosovės, janė pėrdhunuar nga forcat militariste dhe bandat shtetėrore serbe afėr 20 mijė femra shqiptare. Ndėrkaq 3 mijė shqiptarė janė rrėmbyer dhe shumica prej tyre janė gjetur tė vdekur. Cilat njėsi kriminale serbe u pėrfshinė nė ekzekutimin e shqiptarėve dhe nė zhdukjen e gjurmėve tė krimit?! Pėr tė argumentuar kriminimin e shqiptarėve po ju referohemi fakteve:Njėsitė kriminale serbe, si njėsitė speciale tė sigurimit shtetėror - "Beretat e kuqe", "Shkorpionėt", "Frenkievcėt", njėsitė pėr operacione tė veēanta (NJOV), siē e quanin veten, Beli Orlovi, njėsitė e Arkanit etj, pas ekzekutimit tė shqiptarėve filluan t“i fshehin gjurmėt e krimit. Kufomat e fėmijėve, grave e pleqve shqiptarė u zhvarrosėn, u ngarkuan nė kamionė dhe u bartėn nė Serbi. Kėshtu mė 6 prill 1999 nė Lumin Danub afėr Kladovės, te vendi i quajturTekia, u gjetė kamioni - frigorifer i tipit "mercedes", me ngjyrė jeshile, nė tė cilin u identifikuan 30 trupa tė pajetė tė tė dy gjinive. Pėr tė mėsuar, mė gjerėsisht kėtė dramė, lexoni shkrimin Kufomat nga kamioni frigorifer duke klikuar mbi kėtė link: http://www.aimpress.ch/dyn/alba/archive/data/200105/10511-004-alba-beo.htm Si u dogjėn kufomat e shqiptarėve nė fabrikėn e aluminit nė Maēkaticė tė Serbisė dhe kush mori pjesė nė djegjen e kufomave?! Kufoma tė civilėve shqiptarė tė vrarė e tė maskruar mizorisht u gjetėn edhe nė liqenin Peruēac, ndėrsa nė Batajnicė afėr Beogradit u zbuluan edhe varreza masive. Ndėrkaq, pas luftės mėsohet se qindra kufoma tė shqiptarėve janė djegur nė furrat e fabrikės sė aluminitnė Mackaticė, afėrSurdulicės, nė distriktinePcinjitnė Serbinė jugore. Kėtė akt barbarė tė varrmihėsve tė Kosovės, pėr herė tė parė e bėri publike znj.NatashaKandiē, drejtoreshė eQendrėspėrLigjinHumanitar(HCL), nė gazetėn Danas tė Zagrebit. Sipas konstatimeve tė Natasha Kandiqit, person i besuar, pėrkatėsisht koordinator i projektit pėr fshehjen e gjurmėve tė krimeve tė luftės tė bėra nė jug tė Serbisė ka qenė Dragomir Tomiqime pėrkrahjen dhe mirėkuptimin e tė cilit ėshtė bėrė bartja e organizuar e trupave, tė viktimave nga Kosova, pėr nė trevat e Vranjės dhe tė Surdulicės. Bazuar nė tė dhėnave, qė Fondi pėr tė Drejtėn Humanitare ka pranuar, nga ana e disa burimeve tė pavarura, djegia e trupave nė fabrikėn Maēkatica ėshtė bėrė nė dy etapa, mė 16 dhe 24 maj tė vitit 1999, pas mesnatės, nėn mbikėqyrjen e Beretave tė kuqe, tė cilat atėbotė e kishin bazėn e tyre nė Bella Vodė - afėr Vranjės. Komandanti i atėhershėm i Beretave tė kuqe, Millorad Legija, sipas burimeve nė fjalė, kishte marrė pjesė, personalisht, nė pėrcjelljen e njė transporti deri nė vendin e ngjarjes dhe kishte qenė i pranishėm me rastin e djegies sė tyre. Trupat qenė djegur nė shkritoret e hapura nr. 4 dhe 5. Gjithnjė sipas kėtyre burimeve, pranimin dhe organizimin e djegies sė kufomave e kanė bėrė: 1.Zoran Stoshiqi, i cili atėherė ishte kryeshef i sigurimit shtetėror pėr rrethin e Pēinjės; 2.Bratisllav Milenkoviqi, shef i BIA-s pėr Vlladiēin Han dhe Surdulicė; 3.Dragan Stankoviqi, kryeshef i SUP-it nė Surdulicė qė nga viti 1993; 4.Mirosllav Antiqi, kryeshef i BIA-s nė Vranjė; 5.Dragan Llakiēeviqi, drejtor i Maēkaticės dhe zėvendėsi i tij, 6.Aca Gjorgjeviqi - shkruan Natasha Kandiqi, duke shtuar edhe detaje tė tjera tė mjaftueshme, ashtu qė tė mos dyshohet aspak nė vėrtetėsinė e fakteve tė paraqitura. Sipas kėtyre dėshmive, fjala ėshtė pėr njė shoqatė kriminelėsh, mirė tė organizuar, pėr tė bėrė asanimin e terrenit, pra fshehjen e dėshmive pėr krimet e bėra nė Kosovė, gjatė kohės sė bombardimeve tė NATO-s.
Nė cilin vend u morėn vendimet pėr zhdukjen e gjurmėve tė krimit?! Artikulli i Kandiēit nė Danas, thotė setė dy djegjet kanė ndodhur diku rreth mesnatės nėn sigurim tė rreptė nga Njėsiti i Operimve Speciale tė Policisė, JSO, atėherė me bazė nė Bele Vode, afėr Vranjės, nė Serbinė jugore. Nė artikull thuhet se komandanti i atėhershėm i JSO-sė, Milorad Legija Ulemek, vrasėsi i kryeministrit serb Zoran Gjingjiē nė 2003, kishte pėrcjellur njėrin konvoj tė trupave nė vendin e ngjarjes dhe kishte qenė prezent gjatė djegjes sė tyre nė furrat numėr katėr dhe pesė. Njė burim i tretė i IWPR-sė, ish-inspektor nė policinė sekrete tė Millosheviqit, ishte aktiv nė kohėn e ngjarjeve nė Mackaticė, ka siguruar IWPR-nė se policia ka informata precize dhe tė sistematizuara se si janė djegur trupat nė Mackaticė. Ka tė dhėna tė qarta pėr kėtė ēėshtje nė arkivat e polcisė lokale, tė shėnuara si rreptėsisht konfidenciale, tha burimi, duke iu referuar dy djegjeve. Njerėzit qė morėn pjesė nė kėtė aksion kanė qėndruar nė HotelinTheranda nė Prizren. Njė punė e tillė ishtė pregatitur pėr njė kohė tė gjatė dhe nuk mund tė kryhej brenda njė apo dydite, thotė ky burim. Policia lokale publike dhe sekrete i dijnė tė gjitha por kjo po fshihet pėr arsye se zyrtarė tė tanishėm tė policisė dhe ish-zyrtarė e agjentė tė zakonshėm ishin tė pėrfshirė. Ēdo gjė ėshtė e pėrfshirė nė dokumentacionin e policisė nga emri i kodit tė aksionit deri te lista e njerėzve qė kanė qėndruar nė Hotel Theranda dhe kanė punuar nė "sanitimin e terrenit", deri te ata qė kanė ngarkuar kamionėt dhe i kanė vozitur deri te fabrika e Mackaticės, ky Legija dhe ekipi tij pastaj e kanė marrė punėn nė dorė. Gjithashtu dihet saktėsisht se kush i ka vozitur dhe pėrcjellur kamionėt, kush ka qenė pėrgjegjės pėr mbulimin e aksionit nė fabrikė dhe kush drejtpėrdrejtė ėshtė marrur me furrat gjatė djegjes. Emrat e atyre qė mė vonė kishin pėr detyrė tė zhdukin gjurmėt nė fabrikė dhe atyre qė kishin pėr detyrė ta fshihnin tė vėrtetėn nga policia lokale poashtu dihen. Nė fund, ėshtė edhe njė listė me emra tė politikanėve qė kanė qenė nė dijeni tė krejt kėsaj, derisa aksioni planifikohej. Ish-polici thotė se i din shumicėn e kėtyre emrave por frikohet t izbulojė publikisht ato. *** Gjurmė tė krimit janė gjetur kudo e kahdo nėpėr Kosovė. Me kėtė rast vlen tė pėrmendet zbulimi iqendrės sė torturimit nė Prishtnė. Nė qershor 1999 gjatė futjes sė trupave tė NATO/s nė Kosovė, njėsitė britanike(njėsia parashutiste) gjatė kontrollimit tė objekteve publike nė Prishtinė, nė njė ndėrtesė pesė katėshe, kishte zbuluar njė dhomė e cila nga njėsitė kriminale serbe ishte pėrdorur, si qendėr e torturės dhe vrasjeve mizore tė shqiptarėve. Nė kėto ambiente u gjetėn armė tė ftohta si: thika me gjak, shkopinjė gome, shkopinjė bejzbolli metė gėrvishtura nga goditjet e fuqishme, arka tė mbushura me drogė, qė kriminelėt kishin pėrdorė gjatė kryerjes sė krimeve etj. Nga kėto gjetje rezulton, se nė kėtė qendėr krimi, tė jenė torturuar e mbytur mizorisht shumė shqiptarė, duke ju prerė pjesė tė trupit : veshėt, hunda, ekstremitetet (kėmbė e duar), organet gjenitale etj.
Dhoma e krimit nė Prishtinė & Sa shtėpi u dogjėn e shkatėrruan, gjatė luftės nė Kosovė?!
& (Pamje filmike mbi eksodin, djegjen dhe shkatėrrimin e pasurivetė Shqiptarėve) http://news.bbc.co.uk/olmedia/105000/video/_107557_ben_brown_ex_nine_vi.ram , http://news.bbc.co.uk/olmedia/105000/video/_107237_paul_wood_vi.ram Varrmihėsit e Kosovės, duket se fushatėn e bombardimeve tė NATO-s (mars-qershor 1999) e kanė pėrdorur si arsyetim pėr tė vėnė nė zbatim operacionin e koduar Patkoi, pėr spastrim etnik, operacion ky i planifikuar e pėrgatitur mė herėt. Disa ditė pas fillimit tė fushatės ajrore tė NATO-s, forcat militare e paramilitare serbe me dhunė i detyruan shqiptarėt t“i braktisin shtėpitė e tyre dhe u deportuan nė Shqipėri, Maqedoni, Mal tė Zi, Bosnjė e vende tjera. Ky operacion gjenocidal, duke marrė pėrmasa tė gjera, vazhdoi pėr mė shumė se dy muaj rresht. Dhe gjatė kėsaj periudhe u dėbuan mė shumė se 850 mijė shqiptarė nga vatrat e tyre. (Pėr mė tepėr lexoni studimin e Patrick Ball, Ph. D., zėvendėsdrejtor i Programi tė Shkencės dhe tė Drejtave tė Njeriut tė AAAS. Arratia e Shqiptarėve etnikė nga Kosova mars-maj 1999) http://shr.aaas.org/kosovo/policyorpanic/albanian/intro.html, http://shr.aaas.org/kosovo/policyorpanic/albanian/phase1.html
Shpėrngulja biblike e pranverės sė vitit 1999 -------------------------- Sipas raportit tė UNCHR-s, tė publikuar nė fillim tė qershorit 1999, mėsohet se 443.300 refugjatė shqiptarė tė Kosovės ishin vendosur nė Shqipėri; 247.800 nė Maqedoni, 69.300 nė Mal tė Zi; 21.700 nė Bosnje e Hercegovinė, 5-6000 nė Kroaci etj, ndėrkaq nė vendet tjera tė botės u vendosėn gjithsej 76.475 refugjatė, duke pėrfshirė 13.639 nė Gjermani, 7.581 nė Turqi, 5.829 nė Itali, 5.730 nė SHBA, pastaj kishte nė Australi, Zvicėr, Francė, Norvegji, Suedi, Britani tė Madhe,Zelandė tė Re, Poloni, Spanjė, Portugali, Finlandė, Izrael etj. http://www.ess.uwe.ac.uk/Kosovo/Kosovo-Map11.htm & Haga - Millosheviqi dhe politika promillosheviqiane e Vojisllav Koshtunicės !!! Dihet mirėfilli, se nė kohėn kur NATO-ja kishte intensifikuar bombardimet kundėr caqeve ushtarake serbe, Kryeprokurorja e atėhershme e Tribunalit tė Hagės Louise Arbour e tronditur nga vrasjet dhe masakrat mizore serbe qė kryheshin nė Kosovė, mė 27 maj 1999 bėri publike njė aktakuzė tė ngritur kundėr Sllobodan Millosheviqit dhe disa bashkėpunėtorėve tė tij mė tė afėrt: Millan Millutinoviqit, Nikolla Shainoviqit, Dragolub Ojdaniqit dhe Vllajko Stojilkoviqit. Gjatė procesit gjyqėsor kundėr Millosheviēit, u dėshmua qartė se ky varrmihės i Kosovės kishte kryer krime tė rėnda makabre nė Kosovė dhe nė Bosnjė e Hercegovinė, mirėpo vdekja e papritur e tij, nė mars tė kėtij viti, bėri qė ai tė shkojė nga kjo botė, pa e marrė dėnimin e merituar.
Sa i pėrket arrestimit dhe gjykimit tė kriminelėve qė janė pėrfshirė drejtpėrdrejt nė krime, hetuesit e Tribunalit tė Hagės gjatė hetimeve pėr krime nė Kosovė, kanė deklaruar se nuk merren me ndjekjen e kriminelėve nė nivele tė ulėta, veēse merren me rangun e lartė tė regjimit serbė. Ndonėse shqiptarėt janė dėshmitarė okularė pėr krimet e kryera nė Kosovė, ėshtė i papranueshėm konstatimi i hetuesve ndėrkombėtarė se pėr gjithė kėtė katrahurė gjenocidale, pėrgjegjės janė vetėm Millosheviqi dhe disa nga bashkėpunėtorėt e tij mė tė afėrt. Pashmangshėm, pėrgjegjės pėr gjenocidin e kryer ndaj Shqiptarėve janė edhe strukturat tjera politike e shtetėrore tė Serbisė, institucionet intelektuale serbe, siē janė Akademia e Shkencave tė Serbisė dhe pėrgjithėsisht intelegjenca serbe. Mbi tė gjithė, pėrgjegjės historik pėr shfarosjen fizike tė shqiptarėve, ėshtė kisha ortodokse serbe nė krye me patriarkun Pavle, e cila historikisht, nė vazhdimėsi ka qenė promotore shpirtėrore e jetėsimit tė projekteve kundėr popullit Shqiptarė.
Nėse merren pėr bazė deklarimet e hetuesve tė tribunalit tė Hagės, mund tė konkludojmė se, qindra e mijėra kriminelė serbė lokalė dhe komandues tė shumtė tė formacioneve militare dhe paramilitare serbe, qė janė pėrfshirė nė vrasje dhe nė ekzekutimin e shqiptarėve, kurrė nuk do tė arrestohen qė tė dalin pėrpara drejtėsisė ndėrkombėtare apo asaj vendore !!! Pse u liruan si tė pafajshėm disa kriminelė serbė, nga gjykatėsit ndėrkombėtarė?! Nė tė vėrtetė, pas pėrfundimit tė luftės janė mbajtur disa gjykime kundėr serbėve lokalė pėr krime tė kryera ndaj shqiptarėve, por ēuditėrisht kriminelėt nė vend se tė denohen, ata lirohen si tė pafajsmunges provash!!! Nė dhjetor 2000 nė Gjykatėn e Qarkut nė Mitrovicė, ėshtė mbajtur gjykimi kundėr gjashtė kriminelėve serb: Igor Simiq, Dragan Jovanovii, Sėrxhan Aleksiq, Vlastimir Aleksiq, Branisllav Popoviq dhe Tomisllav Vuēkoviq. Derisa Igor Simiqi ishte prezent nė gjykim, tė akuzuarit tjerė gjykoheshin nė munges, sepse ata kishin ikur nga burgu i Qarkut tė Mitrovicės. Kėta kriminelė, tė veshur me uniforma tė maskuara me shenjat e partisė Radikale serbe, nė kohėn e intervenimit tė NATO-s mars/qershor 1999, nė Mitrovicė e rrethinė kanė shpėrngulur me dhunė familjet shqiptare, kanė djegur, plaēkitur e shkatėrruar shtėpitė dhe pronat e shqiptarėve, ndėrsa mė 14 prill 1999 nė Mitrovicė, duke pėrdorur armė zjarri dhe tė ftohta, i kanė vrarė e masakruar 26 shqiptarė tė pafajshėm.Njė proces tjetėr gjyqėsor pėr krime lufte u inicua edhe kundėr kriminelit Radovan Apostoloviq, i cili gjatė bombardimeve tė NATO-s ka vrarė civilė shqiptarė dhe ka djegur shtėpitė e tyre nė fshatrat Tejibėr (Suhadoll) dhe Gushafc. Si u arratisėn nga burgu i Mitrovicės, gjashtė kriminelė serbė, pa lėnė gjurmė dhe pse u lirua nga burgu krimineli Angjelko Kolashinac ?! Ndėrkaq nė Gjykatėn e Qarkut nė Prizren ėshtė mbajtur edhe njė proces gjyqėsor kundėr 8 tė akuzuarve pėr krime tė rėnda lufte tė kryera nė fshatrat e Rahovecit. Por, para kolegjit dolėn vetėm dy: Angjelko Kolashinac (ish kryetar i komunės sė Rahovecit) e Ēedomir Jovanoviq, pasi mė parė, 6 prej tyre (Arsenije Vitosheviq,Stanislav Leviq, Novica Kėrstiq, Radislav Mishiq, Vekoslav Simiq dhe Nenad Matiq), pas transferimit, gjoja pėr shkaqe sigurie, nė burgun efortifikuarnė veri tė Mitrovicės, u arratisėn pa lėnė gjurmė. Pėr ēudi, nė pėrfundim tė gjykimit edhe pėrkundėr fakteve, gjykatėsi ndėrkombėtar merrė vendim pėr lirimin e kriminelit Angjelko Kolashinacit, si tė pafajshėm!!! Pėr pėrfshirjen e Angjelko Kolashinacit dhe tė tjerėve nė kriminimin e shqiptarėve, dėshmon edhe njė dokument i lėshuar nga vet strukturat pushtuese serbe. Nė dokumentin me datė protokolli 17.4.1999, bazuar nė urdhėrin e Ministrisė sė Mbrojtjes tė Serbisė me nr. 80-02/1 tė datės 23.2.1999, nė Rahovec ėshtė ngritur Shtabi prej 12 personave dhe nė krye tė listės si komandant i shtabit ėshtė emėruar Kolashinac Dobrivoje Angjelko, kryetar i KK nė Rahovec. Dhe kėtė shtab, i cili kishte zbatuar urdhėra nga lartė,pėr vrasjen e shqiptarėve, e pėrbėnin: 1. Kolashinac Dobrivoje Angjelko , Komandant i Shtabit; 2. Shef shtabi - Simiq Aleksa Radomir - shef i sektorit pėr mbrojtje; 3. Ndihmės i shefit tė shtabit pėr punė operative dhe tė planit, si dhe pėrdorimin e forcave tė Mbrojtjes Civile - Baljosheviq Cveta Slobodan -shef i shtabit komunal tė sektorit tė MC pėr mbrojtje; 4. Ndihmės i shtabit pėr alarmim dhe errėsim - Vitosheviq Obrada Zhivko - ingj. i mbrojtjes - shef i prodhimit; 5. Ndihmės i shefit tė shpėtimit nga rrėnojat, si dhe zonat e pėrmbytura - Sulejmanoviq Bajrama Dragutin - shef i operativės sė ndėrmarrjes ndėrtimore "Njė Maji" nė Rahovec; 6. Ndihmės i shefit pėr mbrojtje nga zjarri dhe zbulimin e zonave tė rrezikshme - Miciq Bozhidara Jeftimije - komandant i organizatės profesionale zjarrėfikėse nė Rahovec; 7. Ndihmės i shefit tė shtabit pėr ndihmėn e parė medicinale - Simiq Petka Vekoslav - drejtor i shtėpisė sė shėndetit nė Rahovec; 8. Ndihmės i shefit tė shtabit pėr mbrojtje RHB (atomiko-biologjiko-kimike) Miliqeviq Milivoja Trajko - drejtor i vertarisė nė Rahovec; 9. Ndihmės i shefit tė shtabit pėr largim, evakuim dhe ruajtje tė mjeteve tė nevojshme pėr ekzistencė - Mihajloviq Jovana Vitomir -nėnkryetar i KK nė Rahovec; 10. Ndihmės i shefit pėr sanim - Milenkoviq Vladimir Stanisha - drejtor i JSKP (shkurtesa origjinale duhet tė jetė e Shėrbimeve Publike Komunale) nė Rahovec. Ndėrkaq dy emrat e fundit (me numrat rėndor 11 e 12) meqė janė tė shkruar me dorė (nė alfabetin ēirilik), nuk mund tė identifikohen. Ka pasur edhe raste tjera kur kriminelėt serb, nė pėrfundim tė gjykimit janė shpallur tė pafajshėm, siē ka ndodhur para disa muajsh nė njė gjykatė tė Serbisė, kur ish-pjesėtari i policisė speciale Dejan Demiroviq, lirohet pėr munges provash, a nė tė vėrtet kishte dėshmitarė, tė cilėt faktuan para gjykatės, se krimineli Demiroviq kishte marrė pjesė nė vrasjen e 19 civilėve shqiptarė (pėrfshirė kėtu gra dhe fėmijė), nė mars tė vitit 1999 nė Besianė! *** Kur kihen parasysh tė gjitha kėto fakte dhe mijėra tė tjera si kėto, natyrshėm bėhet pėrgjegjės, gjithė lidershipi politikė e institucional i Kosovės, pėr neglizhencėn totale rreth ngritjes sė njė kallzimi penal, kundėr shtetit serbė, pėr gjenocidin dhe etnocidin e kryer nė Kosovė. |
|
___________________________ Shkunde njė cigėrrimė! Shkunde njė mesazh! P R O T E S T O N G A SH T Ė P I A Negociatorėt kanė faj pėr tė gjitha qė po ndodhin nė Kosovė, para dhe pas 10 shkurtit. Ata nuk po shqetėsohen pėr opinionet e qytetarėve dhe po sundojnė me idenė e grushtit tė fortė. Pothujae tė gjithė janė tė zhytur nė krim e nė korrupsion. Ata nuk po ju dėgjojnė as nuk po takohen me Juve. Protesto ose shprehi mendimet tua pėr vrasjet politike, burgosjet politike dhe pėr rrjedhėn e proceseve nė kėta numra tė mėposhtėm tė telefonave, cingėrro ose shkruaju mesazhe sa tė mundeni, qoftė edhe duke ua pamundėsuar shfrytėzimin e numrave tė tyre, ditėn dhe natėn. Sėshtė mė Albin Kurti nė pyetje apo gjeneralėt e burgosur politikė, por Kosova dhe e ardhmja jonė. Ajo smund tė ndėrtohet duke vrarė apo zhdukur kundėrshtarė politikė! Smund tė bėjmė demokraci duke shkelur rregullat bazė tė demokracisė! Kosova ėshtė i vetmi vend nė botė qė burgos kundėrshtarėt politikė dhe i vret nė protesta ata! Kėta e kanė premtuar pėr 14 ditė raportin e hetimeve pėr ngjarjet e 10 shkurtit! Sėshtė askund! Vrasėsit janė tė lirė! Edhe kėta po kėshtu! Protesto nga shtėpia sot qė tė mos pėrgjaken rrugėt nesėr! SHKUNDE NJĖ CINGĖRRIMĖ! Mos ta ndin! SHKUNDE NJĖ MESAZH! Mos ta ndin! Kėta janė nė pushtet me votėn tuaj! Ke tė drejtė tė adresosh mendimin dhe apelin tėnd!
FATMIR SEJDIU: 044 550 717, 044 502 888 dhe 044 284444 AGIM ĒEKU: (044) 678 111 HASHIM THAĒI: 038 223 769 (fiks) VETON SURROI- 044 540 098 SKĖNDER HYSENI, zėdhėnės i tyre: 044 550 000 Mos harroni numrin Tuaj nė Epoka e re 044 602 602. Nė kėtė numėr nėse doni mund tė shkruani se ēfarė u thatė kėtyre liderėve. Skemi pse tė mbajmė fshehtė nga njėri-tjetri lidhur me procesin e Kosovės. Nėse kėta i ndėrrojnė numrat, ne do ti botojmė tė tjerėt, numrate zyrave, tė ministrave, tė bashkėpunėtorėve tė tyre, tė tėrė administratės, tė tė gjitha partive politike, njerėzve tė tyre tė afėrm, ēdo adresė tė mundshme pėr zėrin tuaj. Dhjetėra mijėra apelet tuaja tė botuara nė Epoka e re qė nga 19 shkurti deri mė 9 mars, duhet tė dėgjohen! Kėta i kanė lexuar me llupė, me zemra lepujsh. Gazeta ka edhe ide tė tjera pėr ta bėrė zėrin tuaj qė tė dėgjohet. Liderėt e papėrgjegjshėm do tė pendohen fort rėndė! Do tė tregojmė mė shqip se kush janė kėta! Kysmet! (Muhamet Mavraj) ________________ A P E L PĖR LIRIMIN E ALBIN KURTIT Apel pėr lirimin e Albin Kurtit dhe tė burgosurve tjerė politikė nga burgjet e UNMIK-ut me moton: Lirojini, menjėherė! Ne qytetarėt e poshtėshėnuar kėrkojmė lirimin nga paraburgimi tė aktivistit politik Albin Kurti, i burgosur politik, dhe tė tė gjithė tė burgosurve politikė nė Kosovė. Ai dhe ata janė tė Kosovės dhe Kosova ka nevojė pėr ta! Lirojini! Menjėherė! APELI VAZHDON ēdo ditė...Ata qė i futėn djemtė tanė nė burgje, po e shohin ēdo ditė ēfarė gabimi kanė bėrė! JU LUTEMI SHUMĖ: Nėse shkruan nė email, mos shkruani edhe nė telefon, sepse na kushton shumė kohė pėr verifikimin e ēdo emri! Tregoji edhe njė shoku qė ska dėgjuar pėr apelin, ndoshta ka dėshirė tė na bashkėngjitet. Mjafton njė email nga ju nė epokaere_mm@hotmail. com dhe mm_epokaere@yahoo. com, ose njė mesazh i shkruar nė (044) 602 602. Apeli ėshtė gjithėnjerėzor, gjithėpopullor, prej nxėnėsve tė shkollave tė mesme (jo edhe tė fillores) e deri te mosha mė e vjetėr. Emri juaj do tė botohet nė gazetė. Nėse smund tė bėsh asnjėrėn nga kėto, shkruaje dikund njė grafit me emrin e Albin Kurtit ose tė idealit tė tij, vetėvendosjen pėr kėtė vend. Edhe ashtu lirohet Albini me shokė... Ke bėrė njė punė tė madhe kėshtu! Bėje, dhe thjesht, mos ta ndin! & EMRAT E NĖNSHKRUESVE TĖ PETICIONIT PĖR LIRIMIN E ALBIN KURTIT 1. Nexhmedin Spahiu, analist politik, profesor i shken. Polit. 1794. Berat Luzha, deputet A p e l pėr lirimin e Albin Kurtit dhe tė burgosurve tjerė politikė nga burgjet e UNMIK-ut me moton: Lirojini, menjėherė!
Ēdo shqiptar bir shqiptari e dėshiron lirimin e Albin Kurtit! Ismajl Haradinaj: Tė lirohet! Menjėherė! Ne qytetarėt e poshtėshėnuar kėrkojmė lirimin nga paraburgimi tė aktivistit politik Albin Kurti, i burgosur politik, dhe tė tė gjithė tė burgosurve politikė nė Kosovė. Ai dhe ata janė tė Kosovės dhe Kosova ka nevojė pėr ta! Lirojini! Menjėherė! 3090. Prof. Dr. Shefki Sejdiu, Prishtinė: I bashkohem apelit. 3091. Qani Mehmedi, gazetar: Tė lirohet Albin Kurti! Menjėherė! 3092. Prof. Ass. Haqif Mulliqi, Fakulteti i Arteve, Universiteti i Prishtinės: Tė lirohet Albin Kurti! Menjėherė! 3093. Dr. Cen Morina, mjek ligjor dhe dermatolog (etika_derm@hotmail. com): Tė lirohet menjėherė bashkėveprimtari i legjendės sonė Adem Demaēit, vigjilenca e tė cilit hoqi maskėn e pakos pornografike tė Ahtisarit 3094. Astrit Huskaj, nėnkolonel, shtetas amerikan: Bashkėngjitem nė apelin pėr lirimin e Albinit me shokė. Nderime! 3095. Murtez Xhema, Landskrona, Suedi, nėnkryetar i degės sė PDK-sė, Suedi 3096. Dr. Fitim Selimi, kirurg 3097. Dr. Enver Krasniqi, stomatolog, Prishtinė: Nė emrin tim dhe tė familjes kėrkoj lirimin e menjėhershėm tė aktivistit politik Albin Kurtit dhe tė burgosurve tjerė! 3098. Dr. Muhabi Ademi 3099. Dr. Burim Krasniqi 30910. Dr. Blerim Syla 30911. Rexhep Ēeku, inxhinier i makinerisė, Pejė: Lirojeni trimin! 30912. Halil Ēeku, Qyshk i Pejės: Tė lirohet Albin Kurti menjėherė! 3090. Dr.Shaban Rexhepi, gjinekolog, kryeshef i repartit, Gjilan: Lirojeni! Menjėherė! 3091. Dr.med.Ali Lahu, internis reumatolog: Lirojeni! Menjėherė! 3092. Dr. Ajvaz Berisha, dekan i F. Kulturė Fizike, Prishtinė: Tė lirohet Albin Kurti! 3093. Ismail Haradinaj, Helsinborg, Suedi ish i burgosur politik nė vitin 1981, Kryetar Komitetit Qendror pėr Lėvizjen Nacional Ēlirimtare: Lirojeni Albin Kurtin! Menjėherė! 3094. Myzaqete Haradinaj, Helsinborg, Suedi 3095. Naim Haradinaj, Helsinborg, Suedi, anėtar i kryesise sė degės sė PDK-sė nė Deēan 3096. Mahije Haradinaj, Helsinborg, Suedi 3097. Martir Haradinaj, student, Helsinborg, Suedi 3098. Shqipe Haradinaj, mėsuese, Helsinborg, Suedi, historiane e diplomuar nė Prishtinė 3099. Albulena Haradinaj, Helsinborg, Suedi 3100. Martir Haradinaj, student, Helsinborg, Suedi 3101. Gjejlone Haradinaj, laborante, Helsinborg, Suedi 3102. Shqiponjė Haradinaj, studente, Helsinborg, Suedi 3103. Fatbardha Haradinaj, gjimnaziste, Helsinborg, Suedi 3104. Rozafa Haradinaj, gjimnaziste, Helsinborg, Suedi 30913. Liridona Haradinaj, gjimnaziste 30914. Sadik Ēeku: Presim qė sa mė parė ta lironi nga burgu Albin Kurtin. Po e mbani padrejtėsisht! 30915. Bestrim Abdullahu, Vranidoll: Mos e vrisni popullin! Lirojeni Albin Kurtin! Tė gjithė me Vetėvendosjen! 30916. Ibrahim Abdullahu: Pėr lirimin e Albin Kurtit, kundėr pakos sė Ahtisarit! 30917. Shefik Sadiku, ish i burgosur politik 3105. Xhavit Osmanaj, Kaliēan, Burim: Dua qė me ēdo kusht tė jetė i lirė i madhi Albin Kurti, ose do ti ndėshkojė populli qyqarėt qė e futėn nė burg! 3106. Korab Grajēevci, nxėnės 3107. Sabrija (439 919): Nėse doni rahati, lirojeni Albin trimin! 3108. (067 420 490) Do tė jem shqiptar i ditur, shumė i kulturuar e kombėtar, por jo banal! Do tė protestoj qė tė ndihet deri nė qiell, por sdo ta thyej asnjė shishe. Do ta ha gjellėn edhe pa krypė, por nuk do tė blej nga ata qė na shkrumbuan pėr njė shekull. Kjo, pa Albina me shumė shokė, nuk bėhet kurrė. Pėrpara, por me kokėn plot e gjak tė ftohtė. Pėrshėndetje nga Tivari 3109. Selman Sadiku, ish luftėtar, Raincė, Preshevė 3110. Abdullah S. Mehmeti, elektroteknik, Prishtinė: Lirimi yt, Vetėvendosja e popullit. Tė pėbashkuar drejt dhe deri nė Vetėvendosje! 3111. Skėnder Gashi: Ua tėrheq vėrejtjen politikanėve tė korruptuar qė sa mė shpejt ta lirojnė Albin Kurtin, sa nuk u bė kėtuhja mė zi se nė Bagdad! 3112. Nexhmije Bajrami, amvise 3113. Iliriana Dalloshi, Kaēanik: Pėrkrahje pėr Vetėvendosjen! 3114. Albana Fetoshi, studente e FSHMN: Tė lirohet Albini! Njė njeri me ideale kaq tė larta i duhet i lirė kėtij populli! 3115. Zeqir Lushtaku, pensionist, Prekazi legjendar: Albin Kurti ėshtė njeri guximtar! Lirojeni! 3116. Xhevrije Haliti, arsimtare nga Gjilani: Tė lirohet Albini! 3117. Ekrem Haliti, arsimtar nga Gjilani: Tė lirohet Albini! 3118. Isuf Ulluri, arsimtar i ed. fiz., dhe kryetar i nėndegės sė tretė tė LKĒK-sė nė Malishevė: Vdekja ėshtė asgjė kur fėmija qan pėr liri. Krenar me Albin Kurtin! 3119. Vlora (+41764421085):Lirone Albin Kurtin! 3120. Azem Kolloni, Sharr: Lirone sa nuk ėshtė bėrė vonė! 3121. Shpresa Hoxhaj 3122. Tixhė Berisha amvise, dhe 3123. Tina Berisha, nxėnėse: Tė lirohet me ēdo kusht Albini! 3124. Bajram Rudari, student, Besianė 3125. Haki Rudari, mėsimdhėnės, Besianė 3126. Bedri Rudari, veteran i UĒK-sė, Besianė 3127. Blendi Rudari, Besianė: Pėr lirimin e Albin Kurtit! 3128. Ramadan Dibrani, inxh. diplomuar i elektrotenikės, Besianė 3129. Isa Murati, punėtor, Tėrpezė e Vitisė, kryetar i sindikatės nė Banjėn e Kllokotit 3130. Fatbardha Klinaku, studente: Lirone filozofin dhe trimin e madh tė Kosovės! 3131. Osman Kuēi, mėsues: Lirojeni Albinin 3132. Hazir Mujaj, tregtar, Tedel (ish Vrellė), Burim 3133. Ismajl Sfishta, biznesmen nga Besiana 3134. Ahmet Rexhaj, tek. pylltarisė 3135. Fatime Desku, gjimnazi Hivzi Sylejmani 3136. 044 589 759: Lirojeni Albin Kurtin o tė mjerė! 3137. Florim Osmanaj, Kaliēan, Burim (me banim nė Gjermani) 3138. Ismail Osmanaj, Kaliēan, Burim (me banim nė Gjermani) 3139. Izet Osmanaj, Kaliēan, Burim (me banim nė Gjermani) 3140. Ahmet Osmanaj, inxhinier i makinerisė, Kaliēan, Burim 3141. Demė Osmanaj, maturant, Burim 3142. Kydrete Osmanaj, Kaliēan, Burim 3143. I bashkėngjitemi Apelit pėr lirimin e Albin Kurtit edhe ne: Shani Makolli, 3144. Zeqir Jashari 3145. Ismail Krasniqi 3146. Liridon Makolli 3147. Nazmi Kastrati 3148. Dalip Ibrahimi 3149. Kamber Zeqiraj 3150. Fadil Sfishta 3151. Muharrem Rama 3152. Agim Ademi 3153. Dren Makolli 3154. Ganimete Sadiku 3155. Drenusha Makolli dhe 3156. Erėza Makolli, tė gjithė nga Prishtina 3157. Shaban Kastrati, profesor 3158. Rexhep Hoxhaj, Prizren 3159. S. Kastrati, qytetar i Kosovės (125 351) 3160. Artan Lara, student 3161. Kimete Shabani, Kastriot (Gjermani) 3162. Hasan Shabani, Kastriot (Gjermani) 3163. Ardian Kaliēani, gjimnazist, Burim 3164. Nexhmi Shala, Prishtinė: Lirojeni menjėherė legjendėn e gjallė tė Kosovės, numrin njė, Albin Kurtin! 3165. Nexhmedin Ajvazi, arsimtar, Ferizaj 3166. Arianit Hetemi, pjesėtar i SHPK-sė: Z. Kurti ka tė drejtė nė tė gjitha aspektet. Ėshtė turp i tė gjitha institucioneve vendore e ndėrkombėtare qė z. Kurti tė mbahet prapa grilave. Tė bėhet lirimi i Kurtit dhe vėllezėrve tjerė sa mė shpejt. 3167. Hamit Ahmeti, Banullė, Lypjan 3168. Murat Ahmeti, Banullė 3169. Latife Ahmeti, Banullė 3170. Luljeta Ahmeti, Banullė 3171. Shaqir Gashi, ish luftėtar i UĒK-sė nga Drenica: Kėrkoj lirimin e menjėhershėm tė Albin Kurtit. E pėrkrahu moralisht dhe fizikisht. 3172. Jashar Selimi, inxhinier, invalid i luftės sė UĒK-sė: Lirojeni Albinin sa nuk u bė mė e madhe kjo punė! 3173. Vaxhide hajrullahu, amvise, Gjilan: Lirojeni! Menjėherė! 3174. Bejtullah Hajrullahu, sociolog, Gjilan: Lirojeni! Menjėherė! 3175. Bislim Bajrami, tek. makinerisė, Izbicė, Skėnderaj 3176. Mejreme Zogiani: Tė lirohet menjėherė! 3177. Adifeti (219 395), nėpunėse e BRK: Liri pėr Albin Kurtin, kėrkoj nga marionetat e Unmik-ut, sepse nė tė ardhmen mund tė ndėshkohen nga populli! 3178. Xhezair Sopaj: Familjarisht e pėlqejmė nismėn pėr lirimin e Albin Kurtit 3179. Shemsi Rudari, inxhinier, Prishtinė: Po, fuqishėm i bashkėngjitem aksionit pėr lirimin e Albin Kurtit! 3180. Hysen Zogaj, tek. lab. i kimisė fizike 3181. Bekim Mulliqi 3182. Flamur Shala, nxėnės 3183. Basri Mustafa, ofiqar, Ferizaj 3184. Ibrahim Qyse, Prizren 3185. Flutura Mustafa, studente 3186. Qemajl Mustafa: Albini duhet tė lirohet menjėherė dhe pa kushte. Llogari juridike duhet tė japin institucionet bastarde tė vendit. 3187. Sheqir Zeneli, prof. nė shk. teknike 28 Nėntori: Gjithēka pėr lirimin e Albin Kurtit! 3188. Rasim Syla, toger, TMK: Kėrkojmė lirimin e menjėhershėm tė tė madhit Albin Kurti! 3189. Shkėlzen Selmani, student: Kėsi njerėzish si Albini qė janė tė gatshėm tė japin jetėn pėr Kosovėn, nuk e kanė vendin nė burg! 3190. Enver Bajrami, LPK: Lirojeni menjėherė Albinin! 3191. Habib Zogaj, invalid i luftės, Turjakė 3192. Valdeti nga Vushtrria (213343): Ata qė po e shesin Kosovė, tradhtarėt e Ekipit tė Unitetit e kanė vendin nė burg e jo Albin Kurti me shokė. Ata qė i vrasin shqiptarėt vetėm pse duan tė vendosin vetė pėr fatin e vet, nuk e kanė vendin nė Kosovė. 3193. Nexhmedin Mustafa, kimist, Mitrovicė (1007764509): Edhe pse pėr tė gjitha gazetetat tona nuk kam pėrshtypje tė mire, sepse janė thembra tė Akilit pėr botimin e teksteve tė personave qė su takojnė klaneve nė fjalė, e ndoshta as ju nuk do ti botoni kėta rreshta, megjithatė do tė shkruaj. Mjerisht kėtė popull tė shumėvuajtur tė Shqipėrisė Etnike tė quajtur Kosovė po e udhėheqin dhe po e sundojnė hipokritėt, qė d.t.th. se flisni e rreni sa mundeni, premtoni e nuk realizoni, ju besohet prandaj tradhtoni. Kėta janė ata tė pasluftės nė Kosovė. Albin Kurti ėshtė pothuajse e vetmja kokė politike e diplomatike nė Kosovė qė ka rezon tė tė diturit dhe tė intelektualit shqiptar. Prandaj, ju themi mercenarėve tė brendshėm e tė jashtėm: Lirojeni shqipen e kreshtave shqiptare, lirojeni vranakontin e gjallė shqiptar, se dikur do tė jetė vonė! 3194. Leonora Tulla, e papunė, Prizren 3195. Sokol Bylykbashi, st.shk.politike 3196. Fetije Idrizi, gjimnaziste 3197. Sami Shala, Prishtinė Sammys coffee shop 3198. Milaim Kadolli, Therandė: O Albin, trimėrija jote e pashterrshme, do tė jem me ty deri nė fund! 3199. Hasime Haradinaj, edukatore, nga Gllogjani: bashkohem me apelin pėr lirimin e Kurtit. 3200. Naim Sadiku, Lund, Suedi, Kryetar i degės sė PDK-sė, Suedi 3201. Negjat Sadiku, Lund, Suedi 3202. Esat Sadiku, arsimtar, Lund Suedi 3203. Selvete Sadiku, Lund, Suedi 3204. Bukurije Sadiku, Arlov, Suedi 3205. Imri Nexhipi, Arlov, Suedi 3206. Vjollca Sadiku, Lund, Suedi 3207. Ramadan Seferi, ekonomist, Kristianstad, Suedi 3208. Mirevete Mecini, juriste, Kristianstad, Suedi 3209. Rrahman Halili, pesionist, Kristianstad, Suedi 3210. Fazli Seferi, asistent, Kristianstad, Suedi 3211. Besim Halili, student, Kristianstad, Suedi 3212. Sahit Deliu, Kristianstad, Suedi 3213. Berat Halili, student, Kristianstad, Suedi 3214. Vehbi Ferati, Kristianstad, Suedi 3215. Perparim Nura, student, Goteborgn Suedi 3216. Edona Lekaj, afariste, Turku, Finlandė 3217. Astrit Gashi, gazetar Aktivistė i Vetevendosjes, Landskrona, Suedi: Besoj qė nė asnjė vend tė rruzullin tokėsor dhe as nė shtetet e Afrikės Jugore nuk do tė ndodhte tė ekzekutohen dy tė rinj nė qendėr tė qytetit pa kryer asnjė krim, madje pikėrisht nė sheshin e paqes, sheshin qė mban emrin e njė misionareje tė paqes, humanistes dhe nobelistes shqiptare, por edhe botėrore Nena Terezė. Pra, pikėrisht kėtu ndodhi ekzekutimi dhe torturimi i protestuesve paqėsorė. 3218. Enkelda Kabashi, studente Udėvalla Suedi 3219. Linda Shala, studente, Goteborg, Suedi 3220. Muharrem Nura, Goteborg, Suedi 3221. Valmira Nura, studente, Goteborg, Suedi 3222. Kushtrim Nura nxenės, Goteborg, Suedi 3223. Perparim Nura, Goteborg, Suedi 3224. Shaqir Shaqiri, ish shef i zyrės sė Republikės sė Kosovės Goteborg, Suedi 3225. Muharrem Nura, punėtor, Goteborg, Suedi 3226. Zoja Nura, motėr medicinale, Goteborg Suedi 3227. Enver Gashi, Ljungby, Suedi 3228. Ramush Krasniqi, producent, Nassjo, Suedi 3229. Beda Krasniqi, aktiviste, Nassjo Suedi 3230. Besa Krasniqi, kėngėtare, Nassjo Suedi 3231. Rafet Krasniqi, producent, Nassjo, Suedi 3232. Diana Krasniqi, Nassjo, Suedi 3233. Haki Leku, Turku, Finlandė 3234. Bukurije Leku, Turku, Finlandė 3235. Mergim Leku, Turku, Finlande 3236. Edona Leku, Turku, Finlandė 3237. Linda Leku, Turku, Finlandė 3238. Rolinda Leku, Turku, Finlandė 3239. Ariana Leku, Turku, Finlandė 3240. Rolinda Leku, Turku, Finlandė 3241. Besim Bushi, Turku, Finlandė 3242. Valentina Bushi, Turku, Finlandė 3243. Nazmije Ajeti, Helsiniki, Finlandė 3244. Leotrim Ajeti, Helsiniki, Finlandė 3245. Aranit Malaj, student, Växjo, Suedi 3246. Bekim Kurti, student, Växjo, Suedi 3247. Bujar Kurti, student, Växjo, Suedi 3248. Fitore Kurti, student, Växjo, Suedi 3249. Haxhi Osmanaj, jurist Landskrona, Suedi 3250. Hatmane Osmanaj, Landskrona, Suedi 3251. Albulena Osmanaj, nxėnėse Landskrona, Suedi 3252. Suzana Osmanaj, studente, Landskrona, Suedi 3253. Saranda Fjezullahu, studente, Jonkoping, Suedi 3254. Besnik Fejzullahu, Jonkoping, Suedi 3255. Samet Kamberi, tregtar, Preshevė 3256. Murat Morina, Lubizhdė, Malishevė 3257. Valbona Mulliqi, amvise, Pejė 3258. Fatmir Bega, kuzhinier, Ferizaj 3259. Halit Mehmetaj / publicist/New York 3260. Avni Gjocaj, Jurist, Burim (Ti je krenaria e Kombit Shqiptar) 3261. Zeke Gjocaj, Bujk, Burim 3262. Nazif Gjocaj, Fermer, Burim 3263. Jeton Gjoci, Jurist, Burim 3264. Vehbi Gjocaj, Student, Burim 3265. Gazmend Gjocaj, Politikolog, Burim ( Me ty Albin u burgos i tėrė populli shqiptar) 3266. Nazmi Gjocaj, Nxenes, Burim 3267. Mustaf Gjocaj, Profesor, Burim 3268. Qaush Gjocaj, Punėtor, Burim (Gjermani) 3269. Zaj Gjocaj, Menaxher, Burim (Gjermani) 3270. Bujar Berdyna, Jurist, Pejė 3271. Yll Mehmetaj, Jurist, Burim (Tė lirohet simboli i lirisė dhe i barazisė sė popullit) 3272. Fisnik Rugova, Ekonomist, Banjė 3273. Shkelzen Dreshaj, Jurist, Pejė 3274. Veton Alihajdari, Ekonomist, Burim 3275. Uran Ademaj, Tek. i Stomatologjisė, Burim 3276. Luard Mehmetaj, Gazetar, Burim 3277. Jeton Mehmetaj, Pedagog, Burim 3278. Nezir Gjocaj, Punėtor, Burim (Zvicėr) 3279. Nexhdet Gjocaj, Menaxher, Burim (Zvicėr) 3280. Nexhip Gjocaj, Menaxher, Burim (Zvicėr) 3281. Naide Gjocaj, Menaxhere, Burim (Zvicėr) 3282. Binak Gjocaj, Biznesmen, Burim 3283. Mexhid Gjocaj, Student, Burim 3284. Arton Gjocaj, Student, Burim 3285. Skėnder Krasniqi, Malishevė, me anėtarėt e familjes. . . 3286. Xhezide Krasniqi 3287. Dardan Krasniqi 3288. Alban Krasniqi 3289. Shkumbin Krasniqi 3290. Arben Krasniqi 3291. Teutė Krasniqi 3292. Valentina Krasniqi 3293. Basri Ramizi, sociolog, Drejtoria e Arsimit, Viti (Fuqimisht pėr demonstrata tė vazhdueshme, tė qeta, paqėsore dhe dinjitoze) 3294. Minush Idrizi, Buzovik, kimist, Drejtoria e Arsimit, Viti (Masovitet, demonstrata tė qeta dhe tė vazhdueshme) 3295. Naim Nuredini, Sllatinė, Viti, kėshilltar pedagogjik 3296. Xhevat Emėrllahu, kėshilltar pedagogjik, Viti 3297. Hamit Baliu, jurist i diplomuar, Skėnderaj (QPS) 3298. Agim Hetemi, inxhinier i teknologjisė, Ferizaj 3299. Ali Ismaili, Mollopolc, Shtimje (Zvicėr) 3300. Gani Tolaj, bujk, Beleg, Deēan 3301. Vesel Shala, ish pjesėtar i UĒK 3302. Hasan Kėlmendi, punėtor, Mitrovicė 3303. Elmi Bytyēi, oficer, Prizren 3304. Naim Kadolli, oficer, Bukosh, Therandė 3305. Xhemshit Krasniqi, biznesmen, Tusuz, Prizren 3306. Naim Caka, ekonom. I dipl. Vushtrri 3307. Mr. Adem Murati, historian, Viti 3308. Jahja Halabaku, profesor i matematikės, drejtorati i arsimit, Viti 3309. Isa Lani, Pejė (Jemi me ju) 3310. Hysen Ymeri, jurist, Viti (Tė lirohen menjėherė! ) 3311. Ajvaz Islami, jurist, Viti, (Tė lirohen menjėherė! ) 3312. Shefqet Nura, arsimtar, Vushtrri 3313. Begzad Osmani, vozitės, Gjilan (Lirojeni Albinin sa nuk ėshtė bėrė vonė. Mos e harroni marsin 2004! ) 3314. Ramadan Paēarada, arsimtar, Bardhosh 3315. Agim Fana, Nekoc, Drenas 3316. Xhafer Hyseni, elektricist, Vushtrri 3317. Sanie Hyseni 3318. Selvete Hyseni 3319. Ilir Hyseni 3320. Kimete Hyseni 3321. Ramadan Hyseni 3322. Valbone Hyseni 3323. Jusuf Aliu, jurist, Gjilan 3324. Ganimete Hasani, referente, Gjilan 3325. Jakup Jashari, tek. bujq., Ferizaj 3326. Haki Behluli, transportues, Ferizaj 3327. Haki Aliu, punėtor, Gjilan 3328. Hanėmshahe Ilazi, profesoreshė nė pension, Prishtinė 3329. Ilaz Ilazi, ekonomist, Prishtinė 3330. Besim Ilazi, elektroinxhinier, Prishtinė 3331. Arsim Ilazi, prof. matematikė, Prishtinė 3332. Mr. Besa Ilazi, ekonomiste, Prishtinė 3333. Njomza Ilazi, studente e gjermanishtes, Prishtinė 3334. Reshat Hyseni, ish luftėtar i UĒPMB, Preshevė 3335. Erxhan Agushi, punėtorė, Preshevė 3336. Afrim Gashi, Prishtinė 3337. Hakif Mehmeti, jurist, Albanik, Besianė 3338. Albana Mehmeti, studente, Albanik, Besianė 3339. Albulena Mehmeti, studente, Albanik, Besianė 3340. Xhevat Fejza, punėtor, Ferizaj: Jam kategorik pėr lirimin e Albin Kurtit. Ai ėshtė i vetmi qė po mendon pėr popull. Lirojeni! Menjėherė! 3341. Dokleat Skėnder Halilaj, nxėnės: Lirojeni Albinin dhe babin tim me shokė, sepse nuk e kanė vendin nė burg. Ata janė ēlirimtarė. Mallkuar qoftė ai qė urdhėroi burgosjen e tyre! 3342. Mehdia, Ngucat, Malishevė (229-629): Liri a vdekje! Lirojeni Albin Kurtin! 3343. Hanife Malaj, bashkėshorte e dėshmorit 3344. (044 343 142): E dua lirimin e mbretit! 3345. Tone Gashi: Lirojeni Albinin! 3346. Sahit Morina, oficer, Prishtinė 3347. Nusret Bela, ushtar i rrugės 3348. Erald Selca, ish luftėtar, oficer nė SHKK-Dubravė: Turp pėr politikanėt tanė dhe tėrė sistemin e drejtėsisė qė tė mbahet nė burg Albin Kurti! 3349. (044 585 803, Baran i Pejės) Pėrshėndetje pėr gazetėn mė reale e mė kombėtare Epokėn e re, ju lumtė qė po i mbroni interesat tona kombėtare. Liri pėr Albin Kurtin! 3350. Salih Laēi, Rugovė, Pejė 3351. G. P. (044 165 315 ) Sigurisht qė shkau se ka mbajtur mjaft nė burg, e tani po e mbajmė ne. Nė krahasim me Albinin, profesioni im ėshtė rrugaē! 3352. Binak Kadriaj: Albin Kurti nuk e ka vendin nė burg, por hajnat e Qeverisė! 3353. Kastriot Sefedini, zjarrfikės, Gjilan: Liri pėr Albinin. Nė det grupi i Unitetit! Nė ferr UNMIK-u! 3354. Sali Bėrdyna, punėtor, Novosellė, Pejė 3355. Fejzullah Fejzullahu, taksist, Gadime: E nderuara redaksi e gazetės sonė mė tė guximshme shqiptare, vetėm vazhdoni nė kėtė mėnyrė qė ti mbroni ata qė dhanė dhe po japin gjithēka pėr Kosovėn. Tė lirohet Albini! Menjėherė! 3356. Avdi Behluli-Babloku, veteran i UĒK 3357. Bekim Dobraj, inxhinier i makinerisė 3358. Mr. Bekim Ismaili, ed. fizike, Ferizaj: Lirojeni menjėherė! 3359. Nexhmedin Xhakli, Dardani: Sa mė shpejt tė lirohet Albin Kurti! 3360. Brahimi nga Pozharani (667 446) 3361. Hekuran Hoti, nxėnės 3362. Zerife Hoti 3363. Ilmi Hoti 3364. Fehmi Hoti: Liri pėr Kurtin dhe tė burgosurit tjerė politikė! 3365. Mevludin Xhymshiti: Aktet kriminale tė 10 shkurtit janė nė pėrputhje me karakterin juridiko-politik tė UNMIK-ut i cili ngėrthen nė vete kinse institucionet e Kosovės pėrplot me tradhtarė dhe kolaboracionistė! 3366. Shemsi Rudari, inxhinier, Prishtinė: Ēka pritet ma? Albini tė lirohet! Menjėherė! 3367. Fetah Latifaj, pensionist 3368. Arsim Latifaj, kirurg 3369. Hamie Latifaj, pediatėr 3370. Bajram Xhymshiti: Unė jam kryefamiljar. Biri im ėshtė bashkaktivist i luftėtarit tė lirisė Albin Kurti! Lirojeni birin e kėsaj toke qė loton, buron, gjakon e frymon shqip. Apelit i bashkėngjitet tėrė familja Xhymshiti: 3371. Ramize Xhymshyti 3372. Vjollca Xhymshyti 3373. Zejnepe Xhymshyti 3374. Zyrafete Xhymshyti 3375. Vedat Xhymshyti 3376. (Mesazhi i parė i shkruar telefonik, i datės 19 shkurt, ora 07:14, nga numri 044 688 841, pa emėr tė nėnshkruesit, me pėrmbajtjen: I bashkėngjitem apelit dhe vlerėsoj se Albini duhet tė lirohet menjėherė dhe pa kushte. E gjithė rinia jemi me tė. Ai ėshtė patrioti ynė, siē e vlerėsoi edhe James Pettifer. AUTORI I KĖTIJ MESAZHI LUTET QĖ TI PARAQITET REDAKSISĖ. Si mirėnjohje, gjatė tėrė muajit mars do tė marr Epokėn e re pa pagesė nė cilėndo pikė tė shitjes, nė cilindo qytet tė vendit qoftė. 3377. Rahim Pireva, e. cc tregtar 3378. Mendehie Tirana, gazetare, Radio Drenas 3379. (044 500 388):Lirojeni Albin Kurtin 3380. Zeqirja Caka, Liri pėr Albin Kurtin 3381. Veli Dakaj, biznismen: Albini ka qenė, ėshtė dhe do tė jetė biri mė i mirė i kombit. Lirone sa nuk ėshtė bėrė vonė! 3382. Hasan Hasani, laurist, Kosovatrans, Prizren, 3383. (044 158706) Albini ėshtė legjendė e gjallė, andaj lirojeni menjėherė! 3384. Ragip Beqiraj, Strellc, Deēan 3385. Ekrem Bytyēi, ish ushtar i tri Ushtrive Ēlirimtare shqiptare (Kosovė,Kosovė Lindore dhe Maqedoni) 3386. Fidon Berisha, student, Prishtinė: Lirojeni. Ai ėshtė viktima e jo vrasėsi. Vrasėsit duhet arrestuar. Albin Kurti, e ke mbėshtetjen tonė! 3387. Burim Abazi, jurist, Mushtisht, Therandė: Emri i Albin Kurtit simbolizon qėndresėn dhe sakrificėn e mosnėnshtrimin ndaj sė keqes. Ekipi Negociator simbolizon servilitet, nėnshtrim e tradhti, Turp pėr negociatorėt! Liri pėr Albin Kurtin! 3388. Avdyl Bytyēi, biznismen: Albin Kurti ėshtė nė rrugė tė drejtė! 3389. Zekirja Vishi 3390. Pėrparim Osmanaj, Arbėri, Prishtinė: Ju pėrkrah gjithmonė, me ju jam ēdo herė. Liri pėr Albinin! 3391. Ali Haxhiymeri, Rahavec: Albini me shokė tė lirohen menjėherė. Ata se kanė vendin nė burg! 3392. Bashkim Hamiti nga Gjilani: I bėj apel gjykatės qė Albin Kurti tė lirohet sa mė shpejt. Pėrshėndetje Epokės sė re. 3393. Qamil Jerliu, arsimtar, Gjilan 3394. Avdi Berisha, Siēevė: Pėrshėndetje pėr juve, e mbėshtes plotėsisht idenė pėr Albinin. Albin dhe Adem nuk bėn mė nėna shqiptare! 3395. Hajdar Kqiku, Gjilan: Tė lirohet! Menjėherė! 3396. Bardhyl Abazi, student 3397. Rafet Nikēi, Pejė: Tė lirohet! Menjėherė! i 3398. Deli Leka, Kosovė: Tė lirohet! Menjėherė! 3399. Agim Isniqi: Sa nuk ėshtė bėrė vonė. Tė lirohet! Menjėherė! 3400. Gadaf Shyti: Liria e Albinit, pavarėsia mė e shpejtė! Tė lirohet dhe tė tregojė pėr tė bėmat e Grupit tė Unitetit 3401. Artan Avdullahu, veteran i luftės. Tė lirohet! Menjėherė! 3402. Sali Mala dhe 3403. Zoge Mala, studentė: Tė lirohet! Menjėherė! 3404. Faruk Dakaj, student, Prizren: Lirojeni Albin Kurtin, ardhmėrinė e gjeneratės revolucionare paqėsore pėr liri e shtet. Moslirimi i tij ngjall pesimizėm nė rininė shqiptare! 3405. Isa Elezi, inxh. i diplomuar 3406. (044 503 113): Lirojeni! Menjėherė! 3407. Taulant Mala, Gjilan: Lirojeni! Menjėherė! 3408. (044 24 8848): Lirojeni! Menjėherė! 3409. (044 113 579): Lirojeni! Menjėherė! 3410. Halil Desku, kryepunėtor: Lirojeni! Menjėherė! 3411. Bajram Zuka, inxhinier: Lirojeni! Menjėherė! 3412. Adem Ademaj, PTK: Vetėm pėr njė gjė mė dhimbesh o Albin, se ta kanė kujtuar kohėn e rinisė qė ia fale Kosovės. 3413. Sutki Rraci, defektolog, Gjakovė 3414. (044 184652, Ferizaj): Lirojeni! Menjėherė! 3415. Adem Krasniqi, dispeēer, Kosovatrans, Prizren: Lirojeni Albinin! Menjėherė! 3416. (044 249 602): Lirojeni Albinin! Menjėherė! I duhet Kosovės. 3417. Ruzhdi Ejupi, Albpetroll, Besianė: Lirojeni! Menjėherė! 3418. Elton Xhemajli, prof.: Lirojeni! Menjėherė! Albini pėr mua ėshtė njeriu mė i zgjuar e mė i pėrsosur pėr idealin e Kosovės. Jemi ngopur me rrenat e udhėheqėsve tanė! 3419. Hajredin Jerliu nga Gjilani: kėrkoj urgjentisht lirimin e Albin Kurtit dhe tė gjithė aktivistėve tė Vetėvendosjes tė cilėt po kėrkojnė vetėm tė drejtėn elementare qė i takon popullit. Tė dėnohen vrasėsit e vėrtetė! 3420. Fehmi Domaniku, kėshilltar, QEA Gulistan 3421. Halim Jerliu, arsimtar, Gjilan 3422. (044300785): Lirojeni! Menjėherė! 3423. (044 250 180): Lirojeni! Menjėherė! Kosova nuk pret ma! 3424. Arlinda Llugaliu, nxėnėse: Lirojeni! Menjėherė! 3425. Elham Emėrllahu, student: Lirojeni! Menjėherė! Albini ka dhėnė, po jep dhe do tė japė gjithēka pėr Kosovėn. 3426. Afrim Beqiri, ekonom i diplomuar, Mitrovicė. Lirojeni! Menjėherė! Ai ėshtė njohėsi mė i mirė i pakos sė Ahtisarit. Prej 10 shkurtit jam anėtar i Vetėvendosjes! 3427. Ilmi Sejdiu, minator, Mitrovicė: Lirojeni! Menjėherė! 3428. (044 334 573): Lirojeni! Menjėherė! 3429. Fitore Kukaj: Lirojeni! Menjėherė! Ai ėshtė njeriu mė i madh e mė i menēur i kombit! 3430. Afrim H. Krasniqi, Xerxė: Lirojeni! Menjėherė! 3431. Naser Kutllovci, punėtor, Vushtrri: Lirojeni! Menjėherė! 3432. (044 173 856): Lirojeni! Menjėherė! 3433. Afrim Ibrahimi, teknik medicinal, Mushtisht, Therandė: Lirojeni! Menjėherė! 3434. Sadik Paēarizi, inxhinier i ndėrtimtarisė, Prizren: Lirojeni! Menjėherė! 3435. (044 173382): Lirojeni! Menjėherė! 3436. Sami Lala, kontabilist: Lirojeni! Menjėherė! 3437. Amir Demolli, Sigurimi ENK Invest, Prishtinė: Lirojeni! Menjėherė! 3438. Fadil Rexhepi, st. i politikės ndėrkombėtare dhe diplomacisė nė Universitetin Victory 3439. Burhan Hoxha, argjentar: Lirojeni! Menjėherė! 3440. Adem Ajeti, student i Juridikut nė UP: Lirojeni! Menjėherė! 3441. Arzie Nuhiu, studente nga gjilani: Lirojeni! Menjėherė! 3442. Labinot Bytyēi, kamarier: Lirojeni heroin! Menjėherė! 3443. Korab Baftiu, nxėnės: Jam kategorik pėr lirimin e Albin Kurtit dhe dėnimin e kriminelėve! 3444. Esat Mehmeti, mėsues nė pension, Pėrlepnicė: Lirojeni! Menjėherė! 3445. Kaltrina Berisha, studente e ekonomisė: Lirojeni! Menjėherė! 3446. Florimi, Ferizaj (044 102 007) Sa nuk ėshtė bėrė vonė, lirojeni menjėherė Albin Kurtin! Mos i burgosni njerėzit mė tė zot dhe tė lini soj soj lopari nė kolltuqe! 3447. (044 170 153): Lirojeni! Menjėherė! 3448. Florent Rrahimi, tek. i anestezionit nė QKU: Ėshtė obligim dhe interes i tė gjithė qytetarėve lirimi i Albin Kurtit. Ai ėshtė vizionar! 3449. (044 653115): Lirojeni! Menjėherė! Albinin dhe tė tjerėt. 3450. ZANI, Viti, veteran i UĒK (Kosovė) dhe UĒK (Maqedoni) (044 657 500):Lirojeni Albin Kurtin! Menjėherė! 3451. Sejdi Ademi, inxhinier, Vushtrri: Lirojeni Albin Kurtin! Menjėherė! 3452. Burim Gashi, ndėrtimtar, Balincė, Malishevė: E pėrkrah Albin Kurtin dhe Vetėvendosjen.: Lirojeni Albin Kurtin! Menjėherė! 3453. Kastriot Ahmeti, drejtor i firmės ndėrtimore TEMPERKROM design, Prishtinė, Tiranė: Lirojeni NJĖSHIN Albin Kurti. Jemi me Ty Albin! 3454. Asllan Zjaqa: Lirojeni! Menjėherė! 3455. Agim Morina, teknik i farmacisė, Malishevė: I bashkėngjitem apelit tė bashkėmendimtarėve pėr lirimin e Albin Kurtit dhe tė gjithė tė burgosurve politikė nė Kosovė. 3456. Baki Ejupi, toger, TMK: Lirojeni! Menjėherė! 3457. Flamur Ahmeti, Mitrovicė: Lirojeni! Menjėherė! 3458. (044 449970): Lirojeni! Menjėherė! 3459. Ymer Reēica dhe 3460. Ymer Rama: Lirojeni! Menjėherė! 3461. (044 156 231): Lirojeni! Menjėherė! 3462. Ajet Haxha nga Prekazi: Jam 79 vjeēar. Me tė gjithė anėtarėt e familjes kėrkoj nga dhunuesit e lirisė qė menjėherė ta lirojnė legjendėn e gjallė Albin Kurti. Tė ju tregoj se nė vitin 1994/95 e pata lėshuar shtėpinė pėr shkollė pėr Shkollėn e Mesme Hasan Prishtina nga Mitrovica. Kisha pasur dėshirė qė kjo porosi e imja tė botohet nė gazetė. Leximin e gazetės do ta ndėrprisja bashkė me djemtė e mi sikur tė futej cenzura. Prandaj jam lexues shumė i rregullt i Epokės sė re. 3463. Dalip Gashi, ndėrtimtar: Lirojeni Albin Kurtin! Menjėherė! 3464. Shkėlzen Gashi, ndėrtimtar: Lirojeni Albin Kurtin! Menjėherė! 3465. Mimoza Azemi, arkitekte, Prishtinė: Kosova ka nevojė pėr Albin Kurtin. Lirojeni! Menjėherė! 3466. Xhemail Guri, profesor nė Kaēanik: Duhet tė lirohet ky trim i popullit! 3467. Sherif Berisha, Han i Elezit: Lirojeni! Menjėherė! 3468. Muhamet Nikēi, Bllagajė e Pejės, veterinar i diplomuar: Lirojeni! Menjėherė! 3469. Arben Zymberi, Sigurimi ENK Invest, Prishtinė: Lirojeni! Menjėherė! 3470. Valon Berisha, Hani i Elezit: Lirojeni! Menjėherė! 3471. Jeton Hyseni, student i juridikut: Lirojeni! Menjėherė! 3472. (044 788 265): Lirojeni! Menjėherė! 3473. Antigona Gashi, oficere korrektuese nė Burgun e Dubravės: Lirojeni! Menjėherė! Ai ėshtė patriot! 3474. Besnik Latifi: Lirojeni! Menjėherė! Ai ėshtė zemra e Shqipėrisė! 3475. Njazi Latifi, menaxher i shtėpisė filmike teatrale QĖNDRESA nė Besianė: Lirojeni! Menjėherė! 3476. Arbnora Mehmetaj, Pejė: Lirojeni! Menjėherė! 3477. Besim Kadriu, kapterr, TMK: Lirojeni! Menjėherė! 3478. Agim Morina: : Lirojeni! Menjėherė! 3479. Ramiz Krasniqi, Tusuz, Prizren: Lirojeni! Menjėherė! 3480. Shaban Mehmetaj, veteran i luftės, Klinė: Lirojeni! Menjėherė! 3481. Rexhep Lama, ekonomist 3482. Zyber Curri, Samadraxhė, punėtor nė Itali 3483. Kaqri Reka (379479): Lirojeni! Menjėherė! 3484. Fevzi Ademi, Vushtrri: Lirojeni! Menjėherė! 3485. Mentor Dobruna (nr. lnj. 1009238774): Lirojeni! Menjėherė! 3486. Sadush Krraba (nr. p. 1012278663): Lirojeni! Menjėherė! 3487. (044 209 204): Lirojeni! Menjėherė! 3488. Remzi Krraba, nr. p. 1012276849: Lirojeni! Menjėherė! 3489. Mine Krraba, nr. p. 1012276857: Lirojeni! Menjėherė! 3490. Shkėlzen Haxhijaha, Rahavec: Lirojeni! Menjėherė! 3491. Shefki Shabani, punėtor, Ferizaj: Lirojeni! Menjėherė! 3492. Faruk Kastrati, Damanek, Malishevė, absolvent: Unė dhe ēdo shqiptar bir shqiptari e dėshiron lirimin e Albin Kurtit! 3493. Muhamet Blakaj, vėlla i dėshmorit, Tedel (ish Vrellė), Burim: Lirojeni! Menjėherė! 3494. Hekuran Sahiti, Matiēan: Lirojeni! Menjėherė! 3495. Agim Sahiti: Lirojeni! Menjėherė! Ėshtė atdhetar i devotshėm. 3496. Feim Buzhala, Kijevė, Malishevė: Lirojeni! Menjėherė! 3497. (044 115 232): Lirojeni! Menjėherė! 3498. Halil Bekteshi, tetar, TMK: Lirojeni! Menjėherė! 3499. Hysen Mahmudi, ekonomist i diplomuar, Dardani, Prishtinė: Lirojeni! Menjėherė! 3500. Hekuran Sahiti, Matiēan: Lirojeni! Menjėherė! 3501. Dritan Limani, K.Vogėl, Prizren: Lirojeni! Menjėherė! 3502. (044 249947): Lirojeni! Menjėherė! 3503. Bajram Baha (291 349): Lirojeni! Menjėherė! 3504. Tė lirohet menjėherė! ASHFK LLOGARIA, Prishtinė, me punėtorėt: Adem Zogiani... 3505. Astrit Zogiani 3506. Ajshe Mulaku 3507. Liridon Zogiani 3508. Rinon Zogiani dhe 3509. Valentina Berisha 3510. (+4916092040944): Lirojeni! Menjėherė! 3511. Hamdi Zuka, afarist, Pozheran: Lirojeni! Menjėherė! 3512. Gazmend Mexhuani, tek. i elektros: E pėrkrahim liderin e Vetėvendosjes. Lirojeni! Menjėherė! 3513. Qazim Salihu tek. i elektros: E pėrkrahim liderin e Vetėvendosjes si personin e vetėm qė punon pėr neve: Lirojeni! Menjėherė! 3514. Qerim Kėlmendi, Pejė: Albin Kurti mbahet nė burg nga shqipfolėsit e UDB-sė qė operojnė nė Kosovė edhe me bekimin e Hashimit, Surroit dhe mbetjeve tė fundrrinės sė sindromit Rugovė, Pejė 3515. Vigan Sahiti, Mirditė (Prishtinė): Lirojeni! Menjėherė! 3516. Familja Balaj (044 162 850): Lirojeni! Menjėherė! 3517. Xhavit Hyseni, Dardanė: Lirojeni me gjithė shokė! Menjėherė! 3518. (044132 270): Lirojeni! Menjėherė! 3519. Bedri Ymeri, i papunė, ish luftėtar: Lirojeni! Menjėherė! 3520. Habib Murseli, Ferizaj: Lirojeni! Menjėherė! 3521. Nezir Ahmeti, Finlandė: Lirojeni! Menjėherė! 3522. Hamit Muja, nr.lnj.10052926000: Tė mbahet Albin Kurti nė burg nga politika e politikanė vendorė e ndėrkombėtarė ėshtė mė tepėr se krim. 3523. Adnani, Bibaj (044 224508): Lirojeni! Menjėherė! 3524. Vebi Zuka, afarist, Pozheran: Lirojeni! Menjėherė! 3525. Ganimete Murseli, Ferizaj: Lirojeni! Menjėherė! 3526. Selim Loku, Hani i Elezit, aktivist i Vetėvendosjes: Lirojeni! Menjėherė! 3527. Mehmet Parduzi, tregtar, Prishtinė: Lirojeni! Menjėherė! 3528. Abdusamed Berisha, F.Kosovė: Lirojeni! Menjėherė! 3529. Jehon Salihu, ish ushtar i dy UĒK-ve, i papunė: Lirojeni! Menjėherė! 3530. (044150 500): Lirojeni! Menjėherė! 3531. Fadil Destani, kompjutorist: Lirojeni! Menjėherė! 3532. (044 595 691): Lirojeni! Menjėherė! Merrni vesh e mos e ēoni Kosovėn nė kėmbė edhe njė herė! 3533. Isa Azemi, ekonomist, Gjilan: Lirojeni! Menjėherė! 3534. Sanije Sopa, shitėse: Veē pėrpara, keni pėrkrahjen tonė pėr lirimin e Albin Kurtit! 3535. Ilir Kabashi, regjisor i flimit: Lirojeni! Menjėherė! 3536. Qamil Hamiti, Zhegovc: Tė lirohet trimi jonė Albin Kurti! 3537. Masar Zllanoga, Rahavec: Lirojeni! Menjėherė! 3538. Afrim Dauti, jurist: Lirojeni! Menjėherė! 3539. Besnik Rashkaj, K.Vogėl: Lirojeni! Menjėherė! 3540. Vaid Hoxha, Marali, Malishevė: Lirojeni! Menjėherė! 3541. Afrim Dauti, jurist, Klinė: Lirojeni! Menjėherė! 3542. Muhamet Ramadani, teknik i dhėmbėve: Ėshtė legjendė e gjallė. Lirojeni! Menjėherė! 3543. Shpėtim Shatri, Burim: Lirojeni! Menjėherė! 3544. Arjeta Kėlmendi, Pejė: Mjaft me burgje e robėri. Liri pėr Albin Kurtin dhe tė gjithė tė burgosurit politikė! 3545. Leonard Byci: Lirojeni! Menjėherė! 3546. Behar Berisha, ushtarak, major: Lirojeni! Menjėherė! 3547. Enver Mustafa, kamarier: Lirojeni! Menjėherė! 3548. Artrit Idrizi, automekanik: Lirojeni! Menjėherė! 3549. Vedat Fetahu, invalid i UĒK: Lirojeni! Menjėherė! 3550. Sevime Hasani, amvise, Prizren: Lirojeni! Menjėherė! 3551. Jeton Leniqi, student i Universiteti Mbretėror Iliria,Prishtinė: Lirojeni! Menjėherė! Ai ėshtė patriot yni dhe Kosova ka nevojė pėr njerėz si ai! 3552. Albnor Krasniqi, Prishtinė: Lirojeni! Menjėherė! 3553. Njazi Sherifi, shitės: Lirojeni! Menjėherė! 3554. Petrit Bajraktari, Drenas: Edhe unė dua tė bashkėngjitem, sepse Albin Kurti i duhet vendit tonė.Lirojini tė gjithė! 3555. Zylbehar Bytyēi, farmacist, Janjevė: Lirojeni! Menjėherė! 3556. Naser Sedolli, Talinoc, Ferizaj: I lus tė gjithė prokurorėt dhe gjyqtarėt qė ta lirojnė Albin Kurtin menjėherė.Ėshtė patriot i tė gjitha trojeve shqiptare! Lavdi! 3557. Vllaznim Radogoshi, magazinier: Lirojeni! Menjėherė! 3558. Arben Muja, ushtar i UĒK-sė: Lirojeni! Menjėherė! 3559. Behar Muja, teknik i komunikac.: Lirojeni! Menjėherė! 3560. Shefik Surdulli, Gjilan: Bashkėngjitem edhe unė me juve. Tė lirohet Albin Kurti! Menjėherė! 3561. Ruzhdi Berisha, Prizren: Bashkohem me ju.Tė lirohet Kurti.Menjėherė! 3562. Arjeton Misini, punėtor: Lirojeni liderin e Kosovės, Albin Kurtin! 3563. Magbule Fetahu, amvise: Lirojeni! Menjėherė! 3564. Arian Misini, student, Ferizaj: Lirojeni! Menjėherė! 3565. Hajriz Avdyli, Sharr: Lirojeni! Menjėherė! 3566. Avni Beka, veteran i UĒK-sė: Lirojeni! Menjėherė! 3567. Nexhmie Tahiri, amvise: Lirojeni! Menjėherė! 3568. Idriz Beka, pensionist: Lirojeni! Menjėherė! 3569. Ziliha Gashi Hyseni, teknike e elektros 3570. Alban Islami, student 3571. Naim Murtezi, tregtar 3572. Arta Hyseni, studente e juridikut 3573. Arianit Sadiku, student i makinerisė: Me zemėr i bashkohem Apelit tė Epokės sė re, sepse njerėzit qė vėrtet punojnė pėr kėtė vend, siē ėshtė Albin Kurti, duhet tė jenė tė lirė dhe tė vazhdojnė punėn. 3574. Avdi Avdullahu: Lirojeni! Menjėherė! 3575. Gentrit Bejtullahu, student e ekonomikut: Lirojeni figurėn e ndritur tė kombit shqiptar, Albin Kurtin! 3576. Hajrush Krasniqi, zdrukthtar: Lirojeni menjėherė trimin! 3577. Sabit Kadriu, profesor, ish kryetar i KMDLNJ, Vushtrri: I bashkohem peticionit pėr lirimine menjėhershėm dhe tė pakusht tė Albin Kurtit! 3578. Jahi Guda, tregtar 3579. Selim Ahmeti, ish i burgosur politik: Lirojeni! Menjėherė! 3580. Kemajl Kadriu, Vushtrri dhe 3581. Teuta Ahmeti, Viti: I bashkohem peticionit pėr lirimine menjėhershėm dhe tė pakusht tė Albin Kurtit! 3582. Isa Ulluri, arsimtar i gjuhės angleze, Malishevė: Lirojeni! Menjėherė! 3583. Visar Aliu, Ferizaj: Ėshtė plotėsisht i pafajshėm. Lirojeni! Menjėherė! 3584. (+491749775354): Lirojeni! Menjėherė! 3585. Sinan prushi, Gjakovė, veteran i UĒK: Lirojeni! Menjėherė! 3586. Seladin Gashi, punėtor: Lirojeni! Menjėherė! Nuk ka faj! 3587. Visar Sfishta, student, Besianė: Lirojeni! Menjėherė! 3588. Bekim Ulluri, ars.i matematikės, Marali 3589. Shahin Sfishta, arsimtar, Besianė: Lirojemi menjėherė atdhetarin e pamposhtur Albin Kurti! 3590. Afrim Mismi, i papunė 3591. Artanė Hasani dhe 3592. Mustafė Hasani: Liri Albin Kurtit, Vetėvendosje Kosovės! 3593. Sahit Ramdani: Lirojeni! Menjėherė! 3594. Dinore Curri Hasanmetaj, ish e burgosur politike, anėtare e OVUĒK: Lirojeni! Menjėherė! 3595. Valdet Loshi: Tė lirohen tė gjithė aktivistėt e Vetėvendosjes, edhe pse dėnimin e tyre e dėshirojnė politikanėt e Kosovės! 3596. Naim Ramadani, ish i burgosur politik i vitit 1981 dhe furnizues i UĒK-sė: Kėrkoj lirimin e menjėhershėm tė Albin Kurtit, sepse atdhetarėt duhet tė jenė tė lirė! 3597. Drenusha Ramadani: I bashkohem edhe unė Apelit! 3598. Gzim Kumnova, ngjyrosės, Gjakovė: Lirojeni! Menjėherė! 3599. Nexhat M.(044 244 369): Tė lirohet Albini, sepse aty e kanė vendin ata qė vranė. Qeveritarėt nga njė masė e madhe e popullit e kanė humb totalisht besimin. Unė nuk besoj fare nė ta! 3600. Shkėlzen Sadriu, Ferizaj: Ėshtė turp tė mbahet Albin Kurti nė burg! Lirojeni, ēka po pritini? Sa mė shpejt lirojeni! Respekt pėr Albin Kurtin! 3601. Hysen Destani, Zojz, Prizren, veteran i UĒK: Lirojeni! Menjėherė! 3602. Fuad Desku, sh.f. Meto Bajraktari: Lirojeni! Menjėherė! 3603. Oruq Krivanjeva, ish mėsues: Tė lirohet Albin Kurti me shokė! 3604. Nazif Gashi, Besianė: Tė lirohet Albin Kurti me shokė! Menjėherė! 3605. Ridvan Gashi, i papunė 3606. Ferit Tafallari, inxhinier i ndėrtimtarisė, Prizren: Lirojeni! Menjėherė! 3607. Emin Gashi, Besianė: Lirojini! Menjėherė! 3608. Edona Ramadani: Kėrkoj lirimin e Albin Kurtit dhe lus gjykatat e Kosovės qė tė mos bijnė nėn urdhrat e UNMIK-ut, sepse UNMIK na vrau e na shau vetėm pse populli kėrkoi Vetėvendosje pėr fatin e vet, e kjo ėshtė e drejtė e popullit. 3609. Bujari, Gjilan (044 132 050): Lirojeni! Menjėherė! 3610-3616. -Hydajet Bytyēi, parapsikolog, Prizren, dhe 6 anėtarė tė familjes: Lirojeni! Menjėherė! 3617-3638. -Isuf Sadiku dhe 20 anėtarė tė familjes nga Vitia (Skifter): Lirojeni! Menjėherė! 3639-3664. -25 anėtarė tė familjes Klinaku (044 332 922): Lirone filozofin e madh tė Kosovės. Albini ėshtė njeri i madh shqiptar! 3665-3686. -Shkumbin Mehmeti dhe 20 anėtarė tė familjes, Perlepnicė: Lirojeni! Menjėherė! 3687-3699.Bashkohen me Apelin 12 punėtorė tė Tuli transport, Prizren 3700-3740.Gafurr Poniku, pronar i Tuli Transport me 40 anėtarė tė familjes Poniku 3741-3744.Katėr vėllezėr Shabiu nga Vitia kėrkojnė lirimin e menjėhershėm tė Albin Kurtit 3745-3748.Katėr veteranė tė luftės nė Burim (ish Istog), Labinot Elshani, Milazim Berisha, Bashkim Zymberaj dhe Valdet Ademaj kėrkojnė lirimin e menjėhershėm tė Albin Kurtit nga burgu! 3749-3792.Aziz Hoti me 43 anėtarė tė familjes kėrkon lirimin e menjėhershėm nga burgu tė Albin Kurtit 3793-3802. Ne, mėsimdhėnėsit e shkollės fillore nė Banjė, Isaku, Izeti, Sylejmani, Hajrullahu, Meta, Avniu, Hamidja, Shehidja, Zyrafetja, Ahmeti, Veseli etj., jemi pėr lirimin e Albinit me shokė. 3803. Afrim Mavraj dhe 3804. Ardian Mavraj, punėtorė nė botėn e jashtme (Dasam/ish Saradran,Burim): Tė rikujtojmė edhe deklarimin e sypetritit Albin Kurti para gazetarėve serbė nė burgun e Serbisė dhe mohimin e shtetit serb para gjykatės serbe! 3805. Bedri Islami, publicist,ish kryetar i LPK-sė nė kohėn e luftės: Bashkohem me Ju.Liri pėr Albin Kurtin! (APELI VAZHDON ēdo ditė... Presin pėr botim edhe mijėra mesazhe nga Ju. Ju qė keni shkruar, mesazhet i keni te ne! Do tė botohen njė pėr njė. Bashkangjitu edhe ti. Tregoji edhe njė shoku qė ska dėgjuar pėr apelin. Emri juaj do tė botohet nė gazetė. Bota po e sheh dhe po e vlerėson kėtė solidaritet tė madh ndėrshqiptar! Natyrisht, edhe Albini nė burg. Ai na ka tė gjithė neve qė po solidarizohemi me tė dhe nuk ndihet i vetėm! Shkruani vetėm njė herė njė mesazh nė e-mailin epokaere_mm@hotmail. com, ose nė numrin e telefonit (044) 602 602. Nėse smund tė dėrgosh njė mesazh nė gazetė, shkruaje dikund njė grafit me emrin e Albin Kurtit ose tė idealit tė tij, vetėvendosjen pėr kėtė vend. Kjo i ndihmon shumė lirimit tė Albinit me shokė... Do tė bėsh njė punė tė madhe kėshtu! Bėje, dhe thjesht, mos ta ndin! _______________________ A p e l pėr lirimin e Albin Kurtit dhe tė burgosurve tjerė politikė nga burgjet e UNMIK-ut me moton: Lirojini, menjėherė! Lirojeni Albin Kurtin nga burgu i tipit tė mbyllur, tė vijė nė mesin tonė,nė tipin e burgut tė hapur! Ne qytetarėt e poshtėshėnuar kėrkojmė lirimin nga paraburgimi tė aktivistit politik Albin Kurti, i burgosur politik, dhe tė tė gjithė tė burgosurve politikė nė Kosovė. Ai dhe ata janė tė Kosovės dhe Kosova ka nevojė pėr ta! Lirojini! Menjėherė!
3807.Fatmir Celina, avokat Prizren (Sa mė tepėr qė tė zgjatet paraburgimi i Albin Kurtit, ne do tė fitojmė) 3808.Feim Tahirsylaj, gazetar-redaktor (Liri pėr Albinin)
3811.Ramadan Zeneli, (babai i tė plagosurit rėndė, Zenel Zeneli nė protestėn e 10 shkurtit 2007)
3820.Shefki Hyseni, biznismen: Lirojeni luanin nga grilat i cili qė nga Pozharevci ku gjendej nė burg i tha Millosheviqit kriminel,e sot kriminelėt e kanė burgosur. Kriminelė janė ata qė vrasin fėmijėt tanė nė trojet e tyre. 3821.Burimi nga Drenica, (044 170 992): Lirojeni menjėherė Albin atdhetarin, trimin e Kosovės. Ēekun e shumė politikanė tanė qė e kritikojnė Kurtin, i ka kapur droja se nuk do tė mund tė vjedhin mė. Ēeku ka hyrė rishto nė politikė dhe nuk i zgjat shumė pėr tė vjedhur.Menjėherė ta lironi Kurtin, menjėherė!
3826.Sami Koci,Gjakovė, veteran i luftės sė UĒK-sė: Ne djemtė e luftės mė shumė i besojmė Albinit sesa Ēekut, Thaēit apo Ramushit. Albini ėshtė atdhetar dhe nacionalist shqiptar, prandaj e duam lirinė e tij! 3827.Shqipja,amvise (772 344): kėrkoj lirimin e menjėhershėm tė liderit tė Vetėvendosjes!
3829.Besnik Kasneci nga Peja: Liri pėr Albin Kurtin. Ėshtė turp pėr institucionet qė ai tė vuajė si nė kohėn e Serbisė.Tekefundit, krejt ēfarė po kėrkon Albini ėshtė Liri dhe Vetėvendosje!
3831.Liridon Alijaj, nxėnės i shkollės sė mesme ekonomike nė Gjakovė: Sa mė parė tė lirohet njeriu qė ia do tė mirėn Kosovės, Albin Kurti! 3832.Mexhid Qorri, zdrukthtar, Drenas: Tė lirohen menjėherė vėllezėrit tanė, pėrndryshe Kosova sdo tė ketė rehati pa ata. Kosova ėshtė e jona! 3833.Fatlum Maliqi,Prishtinė: Se meriton burgin Albin Kurti. Tė lirohet menjėherė!
3836.Dr.Musa Myftari, Mitrovicė: Albini tė lirohet! Edhe pse ngapak ngutet, ai ka tė drejtė pėr shumėēka! 3837.Arben Abdullahu, sportist: Sa mė shpejt ju lutem ta lironi Albin Kurtin, sa mė shpejt. Ai ėshtė Albini i Kosovės. Arrestoni kriminelėt dhe tė korrupuarit, ata qė po e shesin Kosovėn dhe jo vetėvendosjen e popullit.Mjaft mė me rrena. Vetėm pėr karrika po luftoni, ndėrsa po i vrisni djelmoshat e Kosovės. Rroftė Vetėvensosja me zotin Albin nė krye!
3843.Bekim Mazrreku,Malishevė,ish i burgosur politik. Tė lirohet Albini! Si nuk u vjen turp tė ia pėrsėritni tė njėjtėn ngjarje tė grilave tė kazamateve serbe.Mjaftė mė! Tė lirohet Albin Kurti! Menjėherė!
3845.Sylejman Shala: : Tė lirohet Albin Kurti! Menjėherė!
3850.Imrizah Gashi, student: Luten tė gjithė qytetarėt e Kosovės qė tė bėjmė ēmos pėr lirimin e Albin Kurtit! 3851.Reuf Verbani: Tė lirohet Albin Kurti! Menjėherė! 3852.Xhemail Dreshaj,mėsues: Tė lirohet Albin Kurti! Menjėherė!
3855.Merita Januzi, profesoreshė e Shkollės sė Mesme tė Bujqėsisė nė Ferizaj: Kėrkojmė me ēdo kusht lirimin e Albin Kurtit!
3857.Tomė Sokoli, hotelier nga Prizreni: E pėrkrah Albin Kurtin dhe kėrkoi lirimin e menjėhershėm tė tij! 3858.Driton Susuri, student: Gjithmonė nė mbėshtetjen tuaj Vetėvendosje!
3861.Xhevdet Mani,moler: Tė lirohet Albin Kurti! Menjėherė! 3862.Nehat Mani,student: Tė lirohet Albin Kurti! Menjėherė! 3863.Afrim Mani,mjeshtėr: Tė lirohet Albin Kurti! Menjėherė!
3865.Erxhan Llapashtica, Vushtrri: Burgu nuk ėshtė pėr njerėzit qė kėrkojnė vetėvendosje, por pėr kėta tradhtarėt dhe hajnat qė na qitėn nė dy gjunj!
3867.Muhamet Nuha, LPK: Tė lirohet Albin Kurti! Menjėherė!
3869.Mursel Ferizi, punėtor i pensionuar i arsimit 3870.Laurent Hoxhaj, nxėnės, Prizren: Tė lirohet Albini me shokė,sepse janė djemtė e Kosovės
3873.Fatmir Nuhaj,Drenas: Tė lirohet Albin Kurti! Menjėherė! 3874.Myrvete Emini: Tė lirohet Albin Kurti! Menjėherė! 3875.Dardan Xhemollari,nxėnės nga Prizreni: Dėshira ime ėshtė qė Albin Kurti tė jetė i lirė! 3876.Abdurrahim Meēa,Prizren: Albini tė lirohet, Kosova ka nevojė pėr ty o Albin!
3878.Skėnder Morina, Reshtan,Therandė: Tė lirohet Albin Kurti.Nuk e ka vendin nė burg njė njeri si ai. Ai ėshtė idol i kombit shqiptar! 3879.Xhelal Salihu: Nė burg vendin e kanė tė dobėtit. Albini ėshtė i fortė e jo tradhtar i popullit!
3881.Jeton Shabanaj: Tė lirohet Albin Kurti! Menjėherė!
3883.Arben Cacaj,Deēan: Tė lirohet Albin Kurti! Menjėherė! 3884.Fadil Vakiēi,Gjilan:Ju lutem qė ta lironi Kurtin, sepse ėshtė plotėsisht i pafajshėm. Nuk mund tia ngarkoni pėrgjegjėsinė pėr ato qė nuk i ka bėrė! 3885.Familja e Bajram Haxhisė, Grabanicė,Klinė: Me ty jemi Albin deri nė liri! 3886.Enver Bunjaku, punėtor i RTK, kryetar i Ballit Kombėtar i rrethit tė Vushtrrisė 3887.Fatos Stublla, Llap: Lirojeni legjendėn! 3888.Betim Hasanaj,Qėndresė,Klinė
3890.Enver Kēiku: Pėrkrahi plotėsisht lirimin e pakusht tė Albinit 3891.Pajtim Cakolli: Dua qė njeriun mė tė madh tė kombit Albin Kurtin ta lirojnė pa kushte. Menjėherė! 3892.Vjollca Ajeti, shitėse: Tė lirohet Albin Kurti! Menjėherė!
3894.(044 144 003) Po, jam pėr lirimin e Albin Kurtit. Rroftė Vetėvendosja! 3895.Agim Sulaj, nxėnės, Prizren: Ai ėshtė njė zgjedhje e shkėlqyer pėr popullin tonė.Lirojeni sa mė shpejt! 3896.Adem Eminaj, drejtor,Pejė: Tė lirohen tė pafajshmit! 3897.Hamid Maliqi,mėsimdhėnės: Lirojeni Albinin menjėherė. Pa mėdyshje ai meriton njė vend nė Parlament! 3898.Elez Elezi, tregtar: Lirojeni Albin Kurtin. Burgosni vrasėsit qė vranė dy tė rinj! 3899.Antoneta Fazlijaj, studente e historisė: Lirojeni! Nuk e meriton burgun! 3900.Xhelal Susuri, prof.nė shkollėn e mesme teknike nė Prizren: Tė lirohet Albin Kurti! Menjėherė!
3903.Ali Besnik Tepelena: I bashkėngjitem apelit pėr lirimin e heroit tė gjallė tė Shqipėrisė.Ju pėrshėndes juve, posaēėrisht Muhamet Mavrajn. 3904.Arbnor Koca: Tė lirohet Albin Kurti! Menjėherė!
3910.Arben Surdulli, Verbicė,Gjilan: i bashkohem apelit pėr lirimin e Albin Kurtit. 3911.(044 356 968): Tė lirohet Albin Kurti! Menjėherė!
3916.Xhevrie Dibrani: I bashkėngjitem mendimit tuaj pėr lirimin e menjėhershėm tė Albin Kurtit. Pėrshėndetje! 3917.Shemsedin Gega, shef i stacionit tė autobusėve Kosovatrans, Therandė: Tė lirohet Albin Kurti. I duhet Kosovės.
3919.Riza Gllasoviku, Gremnik,Klinė: Kėrkoj lirimin e pakusht tė Albin Kurtit, lider i rezistencės studentore dhe tė Vetėvendosjes 3920.Sadije Zahiti, Ulpianė,Prishtinė:Kosova ka nevojė pėr Albinin,ai duhet tė lirohet menjėherė! 3921.Bekim Mazreku, kamarier bmm,Malishevė. Lirojeni Albinin, se nuk po bėni gjė me kėtė punė! Ne jemi mėsuar tė burgosemi pėr Kosovėn! 3922.Melihate Arbanashi, Besianė: Kėrkoj qė tė lirohet i madhi Albin Kurti, pėr tė mirėn e gjithė Kosovės!
3925.Blerina Emini: Tė lirohet Albin Kurti! Menjėherė! 3926.Bajam Kuleta,Besianė: Tė lirohet Albin Kurti! Menjėherė! 3927.Zymer Bushi, teknolog: Tė lirohet Albin Kurti! Menjėherė! 3928.(044 762 027): Pėr mendimin tim ai ėshtė njeriu mė i pafajshėm nė Kosovė. Rruga e pavarėsisė ėshtė mė e shkurtėr me lirimin e tij. Tė lirohet Albin Kurti! Menjėherė!
3930.(281 311, nxėnės i shkollės sė mesme Gjin Gazulli Prishtinė): Ju lutem lirone Albin Kurtin!
3933.Nebi Dibrani: Dėshira ime ėshtė qė ta lironi Albin Kurtin, sepse ai ėshtė Albini i Kosovės! 3934.Apelit tė gazetės i bashkohen: Dukagjin Shala,Besianė
3946.Ajet Veseli: Shpirtin nė fyt na e keni sjellė ju politikanėt e koruptuar dhe kriminelė.Albin Kurti duhet tė lirohet sa mė shpejt, se vallahi do tė pendoheni! Rroftė Vetėvendosja! Rroftė Albin Kosova!
3949.Valmira Mehmeti: Ta qojmė deri nė fund amanetin e dėshmorėve. Tė gjithė nė frontin e madh gjithėshqiptar pėr vetėvendosje! 3950.Hekuran Hajrullahu: Tė lirohet Albin Kurti! Menjėherė!
3952.Minire Gashi, amvise: Tė lirohet Albin Kurti! Menjėherė!
3960.Armen Ferizi: Tė lirohet Albin Kurti! Menjėherė!
3964.Brahim Molliqaj, ish komadant i UĒK-sė nė Zonėn e Dukagjinit; Lirojeni Albin Kurtin, sepse i duhet Kosovės!
3966.Bedrije Bllaca, profesoreshė e gj.l.shqipe, Gjilan: Tė lirohet sa mė parė Albini me shokė dhe sa mė parė Vetėvendosje!
3969.Bujar Salihu,Ferizaj: Tė lirohet Albin Kurti! Menjėherė!
3971.Behram Berisha,Dardani, Prishtinė: Tė lirohet sa mė shpejt Albin Kurti me shokė. Unė spo mund ta kuptoj se pse ende nuk u ngopėm me tė burgosur politikė nga regjimi i Serbisė. Qoftė e mallkuar ajo dorė qė ia ka vėnė prangat! 3972.Ismet Januzi,Ferizaj: Tė lirohet Albin Kurti! Menjėherė! 3973.Ramė Blakaj, veteran i UĒK, Tedel (ish Vrellė),Burim
3981.Elez Axhillari, veteran i UĒK-sė: Albin Kurti nuk e meriton tė gjendet nė burg! Tė lirohet Albin Kurti! Menjėherė!
3983.Brahim Gjaka: Tė lirohet Albin Kurti! Menjėherė!
3993.Ardit Buqaj: Tė lirohet menjėherė Albin Kurti dhe tė tjerėt, ndėrsa tė burgosen ata qė e shkaktuan tragjedinė!
3996.Alban Spahiu, student nga Gjilani: Mos i mbushni burgjet me njerėzit qė i duhen Kosovės.Lirojeni Albinin! 3997.Mr.Llukman Limani nga Presheva: Dashtė Allahu qė Albin Kurti me dhe gjithė ushtarėt e UĒK-sė tė lirohen sa mė shpejt.
4000. Adem Loshi, Pemishte, Skėnderaj:Lirojeni Albinin! Liria nuk burgoset. Duhet tė burgosen ata qė e ngulfasin lirinė!
4002.Kosovare Sadiku,nxėnėse: Lirojeni Albin Kurtin nga burgu i tipit tė mbyllur, tė vijė nė mesin tonė,nė tipin e burgut tė hapur!
4004.Hazbije Sherifi,amvise: Bashkohem me apelin pėr lirimin e menjėhershėm tė Albin Kurtit. 4005.Arianit Sherifi,punėtor: I bashkėngjitem Apelit pėr lirimin e menjėhershėm tė Kurtit me shokė.
4010.Gramos Xhymshiti: Lirojeni aktivistin e kombit shqiptar dhe shporruni nga Kosova.Kosova ėshtė e jona dhe e askujt tjetėr. Aktet kriminale tė 10 shkurtit janė nė pėrputhshmėri me karakterin tuaj juridiko-politik Poshtė UNMIK-u!
4016.Shaban Jashari me familjen e tij nga Laberini (Sveēla),Besianė:Tė lirohet zoti Albin Kurti!
4019.Qėndresa Hajrullahu,gjimnaziste, klasa e dhjetė,Ferizaj 4020.Albert Krasniqi, i burgosur: Lirojeni urgjentisht Albinin, sepse i nevojitet popullit nė kėto momente historike!
4025.Fidan Morina, ish i burgosur: Tė lirohet menjėherė Albin Kurti dhe tė burgosurit tjerė politikė! 4026.Dr.Avdi Avdiu, pediatėr: Angazhohem pėr lirimin e Albin Kurtit! 4027.Sadetin Maliqi, 4028.Burim Maliqi, 4029.Mustafė Maliqi, 4030.Bahrie Maliqi, 4031.Jetmire Maliqi, 4032.Sabedin Maliqi, 4033.Shqipton Maliqi, 4034.Shehide Maliqi, 4035.Rifadie Maliqi dhe 4036.Afrore Maliqi 4037.Selajdin Osmanaj,Kaliēan,Burim,student nė Fama 4038.Besmir Murseli,Greme,Ferizaj 4039.Ajet Morina,bukėpjekės: Tė lirohet menjėherė! 4040.Valon Sherifi, Lladovė: Tė lirohet menjėherė! 4041.Imer Tahiri nga burgu i Mitrovicės: Lirojeni legjendėne gjallė,Albin Kurtin! 4042.Faton Kurti,Carralevė:VETĖVENDOSJE! 4043.Donlir Murseli,Greme,Ferizaj: Liri pėr Kurtin! 4044.Sofije Rashkaj,Krushė e Vogėl:Duhet tė lirohet Albin Kurti! 4045.(044 486 250):VETĖVENDOSJE! 4046.Nexhmije Nebihu dhe 4047.Miradije Berisha,absolvente tė Fakultetit tė Edukimit,Prizren: Lirone Albin Kurtin! 4048.Dashamir Asllani,Krushė e Vogėl: Lirojeni menjėherė Albin Kurtin! 4049.Drilon Jusufi,student,Vushtrri: Lirojeni Kurtin! 4050.Feriz Ēitaku, tek,ndėrtimarisė: Sjam anėtar i Vetėvendosjes, por Kurti duhet tė lirohet sa mė shpejt! 4051.Isni Saliu nga Gjakova, ndėrtimtar: Albin Kurti tė lirohet sa mė parė, ndėrsa Vetėvendosja, qė e ka shumicėn e popullit me vete, duhet ta dominojė Parlamentin qė ta shpieni Kosovėn pėrpara drejt Evropės!
4053.Sami Xhyliqi, student: Edhe unė si tė gjithė qytetarėt e Kosovės i bashkohem apelit pėr lirimin e Albin Kurtit. Ky ėshtė obligim i ēdo shqiptari!
4060.Mevlan Sadiku, student i drejtėsisė: Me respekt i nderuari M.Mavraj, lotėt mė rrodhėn kur dėgjova se e kanė burgosur trimin kosovar SHPK-ja e Bangladeshit. Apeloj qė tė lirohet sa mė shpejt nga prangat e Unmikut!
4063.Ibush Llapashtica,Prishtinė, ish i burgosur politik: Lirojeni!Menjėherė!
4067.Skender Halilaj, Burgu i Dubravės: Dhimbje qė nuk pėrballohet qenka padrejtėsija kur tė bėhet prej atyre qė erdhėn qė tė na formojnė sistemin e drejtėsisė. Ju lutem, lirojeni Albin Kurtin, se nuk mund ta pėrulni me burgosje, se as Serbija me torturat mė ēnjerėzore ska mundur ta pėrulė. Lirojeni tė pafajshmin e arrestojeni vrasėsin! Me shpresė se Kurti nuk e ka fatin tim tė qėndrojė 5 vite pafaj nė burg, si unė, ju pėrshėndes prej burgut tė Dubraves.
4107.Arif Abazi, (prind i Dėshmorit tė luftės sė UĒPMB (Komandant Miratoca) Preshevė
4117.Muala Qukpishti Ymeri Doganiere (Jeni tė mrekullueshėm Epoka e re)
4122.Valon Arifi Disajner (Ėshtė lehtė tė kuptohet se themelet e Vetėvendosjes nuk i bėri Hashim Thaēi, Ibrahim Rugova, Agim Ēeku... Liri pėr Albin Kurtin)
4127.Ali Hajrulla Thaqi, Xėrxe-Rahovec, babai i Dėshmorit Hamzė Thaqi
4129.Fitore Bokshi (Tė lirohet Albin Kurti dhe tė burgosurit e tjerė politikė, MENJĖHERĖ! Tė vetmit qė duhet tė japin pėrgjegjėsi pėr vrasjet e protestės sė fundit janė policėt tanė dhe ata ndėrkombėtarė, tė cilėt njė dhunė tė tillė u pa shumė mirė qė e kishin planifikuar... LIROJINI!)
4131.Zeqir Bekolli, gazetar (Albini ėshtė njeriu qė paralajmėroi mė sė miri rrezikun qė i kanoset Kosovės nga decentralizimi. Me mbajtjen e tij nė burg po synohet tė heshtet e vėrteta)
4137.Hamit Buzhala, Budakovė, ish-i burgosur me Albinin, (Krenohem qė tė njoha gjatė bashkėvuajtjes nė burgjet e Serbisė) 4138.B. Junuzi (Nuk dua tė komentoj shumė dhe nuk dua ta bėj mesazhin tim njė Poezi apo njė Roman, dua shkurt tė them: O me dėshirė... O me dhunė, lirimi i Albin Kurtit ėshtė i caktuar me datė) 4139.Imer Deliu, ish-epror i lartė i UĒK-sė dhe kryetar i Listės sė bashkuar Qytetare-Drenas
4150.Sokol Krasniqi, prof. i gjuhės Angleze-Drenas (Dėgjojeni zėrin e arsyes! Lirojeni menjėherė!) 4151.Pajtimja, Valdetja, Ardiana nga Vitia (E dėshirojmė lirimin e Albin Kurtit sa mė shpejt. Ai ėshtė i pafajshėm) 4152.Shpresa Kosova
4160.Agim Hadergjonaj, Teknik Specialist i Kontrollit tė Kualitetit nė Sistemet Komutuse
4167.Behar Berisha, kėshilltar (Lirojeni, menjėherė! Kėtė qė po e bėni ju e ka bėrė veē regjimi i Milloshit, "o ju millosheviqat shqiptarė") 4168.Kushtrim Kameri, student dhe aktivist i Vetėvendosjes, Prishtinė (Apel pėr pjesėmarrje masive nė DEMONSTRATĖN e 3 Marsit dėshira e Albinit)
4171.Kastriot e Kreshnik Berisha, nxėnės me qėndrim tė pėrkohshėm nė Cyrih
4222.Fitore Rexhepi, nxėnėse nė shkollėn ekonomike "Marin Barleti" nė Gjilan nė kl XII/9 drejtimi "Ass. Juridik"
4229.Bashkim Ameti (Liri pėr Albin Kurtin, sė bashku deri nė Vetėvendosje!)
4233.Amet Isaj, koordinator i Vetėvendosje!-s nė fsh. Duraj tė Kaēanikut
4236.Refet Salihaj, pėrgjegjės i Vetėvendosje!-s nė fsh. Duraj
4319.Shkodran Elezi, pėrgjegjės i Vetėvendosje!-s pėr fsh. Sllatinė tė Kaēanikut
4381.Bajram Memishi, Elezaj,
4442.Bardhyl Sulaj, nxėnės, Prizren (Dėshirojmė lirimin sa mė tė shpejtė tė aktivistit tonė tė shquar...)
4481.Shqipe Azemi, gazetare-Ferizaj (Albini duhet tė dalė jashtė mureve tė burgut, Kosovės nuk i duhet njėmendimėsia, Kosovės i duhet njeriu i lirė)
4490.Adnan Asllani, (Ata kanė frikė nga liria e Albinit, i cili po kėrkon liri pėr popullin, pra ata kanė frikė nga liria e popullit)
4492.Arben Gecaj, sociopedagog - Ministria pėr punė sociale kantoni Zürichut 4493.Rreze Gecaj, universiteti zürichut- departamenti Biologjia Molekulare
4501.Mirvete Xhemaili, pensioniste (Liri pėr Albin Kurtin dhe tė burgosurit tjerė politikė!) 4502.Mustafė Xhemaili, poet e publicist, Zvicėr: (BURGOSJA e Albin Kurtit me shokė, PRANGA mbi lirinė e Kosovės! LIRIA pėr Albin Kurtin me shokė, VETĖVENDOSJA pėr Kosovėn! LIRI pėr Albin Kurtin dhe tė burgosurit tjerė politikė nė Kosovė!)
4517.Sabedin Bllaca, zv/drejtor i firmės "BLLACA" nė Saskatoon, Saskatchewan, Kanada
4526-4539.Menderes Susuri, punėtor nė Gjermani (solidarizohem unė me 14 anėtarė tė familjes. Poshtė dhunės ndaj Lėvizjes Vetėvendosje!) 4540-4549.Grup shokėsh nga Kopenhaga e Danimarkės (Fezhri Asipi, Ruzhdi e Bekim Avdiu, Nadi Ymeri, Abdilbaki Ademi, Ilias Jonuzi, Lutfi Jonuzi, Mirsat Cavdar, Agim Zeqiri dhe Beqir Jonuzi) 4550-4563. 14 anėtarėt e familjes Berisha nga Arbana e Prizrenit (Ruzhdi, Nexhmedin, Mihrije, Hajrije, Gjylie, Rabie, Arianit, Xhemajli, Bujana, Drilon, Sazan, Drenusha, Rina dhe Donika) 4564-4566. Sefedin Zeqiri (i bashkėngjitem peticionit pėr lirimin e Albin Kurtit me familje Elen dhe Alisėn, me qėndrim nė Gjermani) 4567-4572. Rexhep Maloku, me familje 6 anėtarėshe me banim nė Suedi 4573-4576. Bujar Maloku me familje 3 anėtarėshe me banim nė Malmö Suedi 4577-4583. Agim Salijaj, me familjen 6 anėtarėshe, Zvicėr 4584.Florida ilazi-studente: Tė lirohet! Menjėherė! (APELI VAZHDON ēdo ditė... Presin pėr botim edhe mijėra mesazhe nga Ju. Ju qė keni shkruar, mesazhet i keni te ne! Do tė botohen njė pėr njė. Bashkangjitu edhe ti. Tregoji edhe njė shoku qė ska dėgjuar pėr apelin. Emri juaj do tė botohet nė gazetė. Bota po e sheh dhe po e vlerėson kėtė solidaritet tė madh ndėrshqiptar! Natyrisht, edhe Albini nė burg. Ai na ka tė gjithė neve qė po solidarizohemi me tė dhe nuk ndihet i vetėm! Shkruani vetėm njė herė njė mesazh nė e-mailin epokaere_mm@hotmail. com, ose nė numrin e telefonit (044) 602 602. Nėse smund tė bėsh asnjėren nga kėto, shkruaje dikund njė grafit me emrin e Albin Kurtit ose tė idealit tė tij, vetėvendosjen pėr kėtė vend. Kjo i ndihmon shumė lirimit tė Albinit me shokė... Do tė bėsh njė punė tė madhe kėshtu! Bėje, dhe thjesht, mos ta ndin! ________________________ APEL pėr lirimin e Albin Kurtit dhe tė burgosurve tjerė politikė nga burgjet e UNMIK-ut me moton: Lirojini, menjėherė! (PJESA 9)
Lirojeni! Menjėherė! Ai ėshtė yni! Lirojeni Albinin se do tju gjykojė historia Ne qytetarėt e poshtėshėnuar kėrkojmė lirimin nga paraburgimi tė aktivistit politik Albin Kurti, i burgosur politik, dhe tė tė gjithė tė burgosurve politikė nė Kosovė. Ai dhe ata janė tė Kosovės dhe Kosova ka nevojė pėr ta! LIROJINI! MENJĖHERĖ! 4585.Enver Idrizi, ish kampion botėror i karatesė, me qėndrim nė Gjermani: Liri pėr Albin Kurtin!
4587.Fazli Musliu, Besianė: Liri pėr vėllaun tonė Albinin, Liri pėr Kosovėn! 4588.Islam Ejupi, fotodokumentist i gazetės Rilindja me anėtarėt e familjes:
4595.Ismajl Kurteshi, Gjilan (Lirimi i Albinit duhet tė ndodhė menjėherė Ky lirim duhet ta shėnojė fillim i fundit tė burgosjeve politike qė aq shumė e dėmtuan Kosovėn gjatė 100 viteve tė fundit) 4596.Isabelle Bauduin, (Lirojeni Albinin se do tju gjykojė historia)
4625.Lule Hyseni, kryeredaktore e revistės studentore "Studenti Shqiptar"
4631.Rexhep Rexhepi, USSHM: Duke analizuar situatėn politike nė tė cilėn gjendet populli shqiptar dhe mė konkretisht ai i Kosovės, Ne, Unioni i Studentėve Shqiptarė nė Maqedoni, pas shumė komenteve dhe hulumtimeve tė shqyrtuara, si dhe pas analizimit tė protestės sė 10 shkurtit, ku pjesėmarrės kishte dhe anėtarė tanė, tė cilėt vėrtetuan qė Lėvizja Vetėvendosje! bėri njė proteste dinjitoze dhe mė se e domosdoshme, vendosėm qė tė pėrkrahim iniciativėn pėr mbledhjen e peticionit qė do tė shėrbente pėr lirimin e Albin Kurtit. Kėtij Peticioni i bashkėngjiten tė gjithė studentėt shqiptarė nė Maqedoni qė tani janė pjesė e USSHM-sė. Nėse do tė jetė e nevojshme jemi tė gatshėm qė tė pėrkrahim edhe me njė iniciativė konkrete nė Maqedoni, ashtu siē kemi pėrkrahur Peticionin pėr Pavarėsi tė Kosovės tė organizuar nga Lidhja Qytetare Shqiptaro-Amerikane dhe Peticionin pėr Ramush Haradinaj. Mbeteni tė pėrshėndetur Epoka e re dhe ju pėrgėzojmė pėr iniciativėn. 4632.Ramiz Kukaj, punėtor: Lirojeni! Menjėherė! 4633.Gėzim Dashi, Stagovė, Kaēanik: Lirone Albin Kurtin me shokė, sepse janė pa faj. Burgosni tė gjithė ata tė Qeverisė komuniste nė Kosovė dhe gjykatėsit komunistė!
4635.Milaim Memaj nga Zhuri: Kėrkoj lirimin e menjėhershėm tė Albin Kurtit, liderit tė Vetėvendosjes, qė e duam aq shumė! 4636.Albulena Tafallari nga Prizreni, studente e Shkencave Politike 4637.Ramadan Ramadani, teknik i ndėrtimtarisė sė lartė, Gjilan: Rroftė Vetėvendosja! Lirone Albin Kurtin! 4638.Feim Rushiti, nga Prishtina, biznesmen: Lirojeni! Menjėherė! Ai ėshtė yni!
4640.Nebi Dakaj, Prizren, Imam i f.sh Korishė: Kėrkojmė lirimin e Albin Kurtit, sepse as Zoti nuk e dėnon njeriun i cili kėrkon lirinė e popullit tė tij! 4641.Faton Tafallari nga Prizreni, student i juridikut nė Prishtinė: Lirojeni Albin Kurtin! 4642.Xhevdet Ramadani, teknik i stomatologjisė, Gjilan: Lirone Albin Kurtin, sepse ėshtė i pafajshėm!
4644.Imer Azemi, nga Turuqica, tregtar nė Orllan. Mendoj se ēdo minut i mbajtjes sė Albin Kurtit nė burg ėshtė humbje e madhe pėr popullin e Kosovės, ndėrsa ėshtė e mirė pėr UNMIK-un dhe klasėn sunduese tė Kosovės. 4645. Arbėr Jerliu, nga Gjilani, nxėnės: Kėrkoj lirimin e Albin Kurtit sa mė par. Sot mė shumė se kurrė kemi nevojė pėr tė! 4646.(44620603): Liri pėr Albin Kurtin, sa mė shpejt!
4648.+37744709161: Lirojeni Albin Kurtin! 4649.Ramadan Tafallari nga Prizreni, arsimtar: Lirojeni Albin Kurtin! 4650.Vjollcė Sherifi, studente: I bashkėngjitem apelit pėr lirimin e menjėhershėm tė Albin Kurtit. 4651.Bekim Islami, tregtar nga Besiana: I bashkėngjitem apelit pėr lirimin e Albin Kurtit. 4652.Musa Krasniqi, Besianė: Lirojeni menjėherė Albinin!
4654.(44788466) Besniku nga Albaniku: Ju lutem pėr lirimin e Albinit, sepse Kosova ka nevojė pėr tė.
4656. Agron Ramadani: Ju lutem lirojeni Albin Kurtin, ai ėshtė njeri i pafajshėm, duhet tė jemi krenar qė ka Kosova kėsi njerėz, unė jam nxėnės, lirojeni Kurtin, vetėvendosje! 4657.Mursel Byqmeti, invalid: Kėrkoj lirimin e Albin Kurtit
4660.Shemsi Zhdrella, nga Besiana: Edhe pse nuk jam pjesėtar i Vetėvendosjes, kėrkoj qė Albin Kurti sa mė shpejt tė lirohet nga kazamatet e UNMIK-ut, se boll ka vuajtur nga kazamatet e shkive te regjimit tė Milloshit!
4662.Nuhi Hyseni, Jurist i diplomuar: Apeloj dhe kėrkoj lirimin e liderit tė Lėvizjes Vetėvendosje! Albin Kurtit, ēdo popull i konjulizuar ka tė drejtė tė demonstrojė
4667.Leutrim Baliu, nxėnės i shkolles ekonomike, Mitrovicė: I bashkėngjitem apelit pėr lirimin e Albin Kurtit 4668.Shefqet Recica, Vranidoll (Prishtinė): unė i bashkėngjitem apelit tuaj pėr lirimin e patriotit Albin Kurti nga paraburgimi.
4671.Shaban Durmishi, inxhinier i elektron: Pėr ta liruar kolegu tim duhet organizuar protesta masive nėpėr tėrė Kosovėn dhe ato duhet mbajtur nėn kontroll tė plotė
4673. Zarife Latifi, st. Ulpianė: lirojeni Albinin qė tani sepse pėr vrasjet qė u bėnė i bėn ata qė patėn armėt e jo ata qė kėrkuan Vetėvendosje
4675.I bashkėngjiten apelit pėr lirimin e Albin Kurtit edhe familja e Gashi: Milazim Gashi
4679.Feti Hasani, Prizren, Fak. e Historisė dhe Shkencave Politike: Lirojeni Albin Kurtin 4680.Zade Gashi, Ekonomiste, Prishtinė: Pėrshėndetje nga unė, Pėrkrah Lirimin e Albin Kurtit sa mė Parė. Vetėvendosje!
4687.Arsim Shaqiri: Kėrkojmė lirimin e Albin Kurtit nga burgu! 4688.Sabit Azizi, veteran i UĒK-sė: Lirojeni shqiptarin e madh dhe patriotin Albin Kurti nga burgu i vogėl nė burgun e madh, Kosovė.
4699.Mirlinda Ejupi: Kėrkojmė lirimin e menjėhershėm tė Albin Kurtit nga burgu.
4705.Ali Loshaj, tregtar: Kėrkojmė lirimin e Albin Kurtit 4706.Hysen Hyseni, KEK, Distribucioni Vushtrri: Mendoj qė Albin Kurti duhet tė lirohet nga burgu
4708.Bedri Ademi, menaxher: Apeloj dhe kėrkoj lirimin e menjėhershėm tė liderit tė lėvizjes, ALBIN KURTI. Njėherėsh apeloj qė gjykata e Kosovės tė mos jetė e dirigjuar.
4710.Bastri Bilalli, i papunė: Kėrkoj pėr hir tė gjakut tė derdhur lirimin e Albin Kurtit, sepse na duhet, vetėvendosje
4714.Mirsad Mehmetukaj, Burim, veteran i luftės, mekanik: Kėrkoj lirimin e menjėhershėm tė Albin Kurtit.
4719.Tė nderuar vėllezėr, Jemi njė grup shokėsh dhe aktivistėsh tė ribashkuar nė BERLIN tė Gjermanisė: Enver H. Kelmendi (personalitet i njohur dhe shumė i ēmuar jo vetėm nė diasporė), 4720. Ahmet Zherka, aktivist dhe organizator i shumė manifestimeve dhe aktiviteteve nė USA dhe 4721.Ismet Berisha, kryetar i lidhjes shqiptare tė Prizrenit, po ashtu nė NY, USA: Apelojmė pėr lirimin e simbolit tė qėndresės dhe pėrpjekjes kosovare, ALBIN KURTIT. Burgosja e ALBINIT ėshtė krim kundrejt lirisė dhe demokracisė. 4722.Liridon Sekiraqa, Prishtinė: Edhe unė si qytetar i Kosovės bėj apel pėr lirimin e Albin Kurtit
4724. (+37744668751): LIRI LIRI LIRI pėr ALBIN KURTIN 4725.Remzi Salihu, pėrkthyes i gjuhės frėnge, Viti: Mos i hidhi hi syve popullit, se edhe ashtu mjaft ia keni mjegulluar gjėrat, por lirojeni prijėsin e vėrtetė tė popullit -Albinin tonė tė dashur, VETĖVENDNOSJE 4726.+37744374632: Lirojeni menjėherė Albinin. 4727.+37744771283, A. Aliu, Lirojeni! Menjėherė! ALBIN KURTIN!
4729.Mustaf Grainca, ekonomist: Tė lirohet menjėherė, patjetėr
4731.Bekim Gjyliqi, Gjakovė: Me ju do tė jem deri nė fund, ju premtoj. Mbahu albin burri, mos iu pėrkul askujt, se je shqiptar 4732.+37744692361: Ju lutem lirojeni Albin Kurtin
4736.Bashkim Shamolli, inxhinier i bujqėsisė
4739.Haqif Ilazi, punonjės social nė Qendrėn e Paraburgimit Prizren 4740.(+37744490465), Meritoni, nxėnės, sh.m. Fehmi Lladrofci Komoran, Drenas: Ju lutem lirojeni njeriun e pafajshėm, Albin Kurtin, sepse ai ėshtė njėri ndėr ata qė kanė kontribuar mė sė shumti pėr kėtė vend. Do tė jem nė vetėvendosje.
4744.Adem Kolgeci, shėrues alternativ, Prizren 4745.Myhedin Osmani, profesor vushtrri 4746.+37744276641: Dėshiroj tė lirohet flamurtari, Albin Kurti. 4747.Sabit Salihu, shitės: Nė mbrojtje tė Albin Kurtit, Flm Epoka e re
4749.Arsim Zhitia, tregtar: Faleminderit Epoka e re, ne tė gjithė duhet ta mbrojmė heroin kosovar, vėllain tonė, Albinin 4750.Remzi Isufi, zyrtar komunal: Lirojeni Albinin 4751.Xhemajl Shala, disp. stacioni autob, Suharekė: Lirojeni menjėherė albinin 4752.Arlind Hoxha, kamerier, Pozheran, Viti: Lirojeni menjėherė!
4754.Agush Nuhiu, zyrtar komunal.
4757.G. Gega nga Theranda: Dėshiroj tė lirohet flamurtari, Albin Kurti 4758.Hysnije Hoxha, mėsuese, Gjilan: Lirojini! Menjėherė! 4759.Arlind Hoxha, kamerier, Pozherani: Lirojini! Menjėherė! 4760.Izet Jusufi, inxhinier i makinerisė, Vushtrri: Liri pėr Albin Kurtin!
4764.Liridon Rexhepi, student nga Vitia 4765.Blerim Rrudhani, inxh. i dip. i komunikacionit, Roganė, Dardanė
4768.Ruzhdi Sejdiu, punėtor, Gjilan 4769.Ilir Rashkaj, jurist i dip. K.e Vogėl, Prizren: Kėrkoj lirimin e Albin Kurtit, menjėherė dhe sa nuk ėshtė bėrė vonė! 4770.Valon Sherifi, fotograf, Viti: Kėrkoj lirimin e Albin Kurtit sa mė shpejt tė jetė e mundur! 4771.Drilon Zyba, student: E dėrgoj kėtė sms pėr lirinė e Albin Kurtit dhe gjithė tė tjerėt qė janė tė burgosur pa faj! 4772.Fikret Hoti, profesor i historisė, Krushė e Madhe. 4773.Halil Blakaj, Vrellė, Burim, Kryetar i Shoqatės sė dėshmorėve tė UĒK-sė, dega BURIM 4774.Nazmi Krasniqi, prof. i Kimisė: lirim urgjent ! 4775.Deli Krivanjeva ecc i diplomuar: Lirojini! Menjėherė! 4776.Azem Berisha, sh.a. magjistrala Prishtine: Lirojini! Menjėherė!
4778.Isak Kamberi, Ferizaj, Gjeometėr, Lirojini! Menjėherė! 4779.Dr. Shuajb Neziri, teolog islam. 4780.Emin Kolloni, 1966, Sharr, Jurist, Zyrtar i lartė nė MPB: Liri liderit Albin Kurti dhe tė gjithė ēlirimtarėve qė janė nė burgje!
4783.Bislim Merniē, tregtar nga Mitrovica e ndarė: Lirimin e menjėhershėm tė Albin Kurtit, mos e prisni regjimin e Serbisė, se boll na ka burgosur pa faj. Ju lutem tė merret diēka pėr lirimin menjėherė, po na brengosė gjithė shqiptarėve sepse kriminelėt sillen nė liri. Mos e tensiononi vetė gjendjen ju lutem, na kuptoni, mos luani me, o sot o kurrė! 4784.Sherif Ilazi, ish-pjesėtar i SHPK-sė
4788.Avni Dakaj, Prizren, punėtor: Lirojeni Albin Kurtin, sepse ky ėshtė simbol i rezistencės aktive dhe paqėsore! 4789.Florim Zeqiri, tregtar, Ferizaj: I kisha bėrė apel UNMIK-ut dhe Qeverisė sė Kosovės sa mė shpejt ta lirojnė legjendėn e gjallė, Albin Kurtin! 4790.Isuf Ulluri, Malishevė, arsimtar i edukatės fizike 4791.Petrit Hasani, Strofc, Vushtrri, elektricist.
4794.Apelit pėr lirimin e Albinit i bashkėngjitet e gjithė familja Fejzullahu: Ismeti Fejzullahu,
4800.Altin Fejzullahu nga Besiana: Kėrkojmė qė menjėherė tė lirohet i madhi Albin Kurti!
4802.Kreshnik Husaj, kryetar i degės sė PSDK-sė nė Pejė (Lirimi i Albin Kurtit pėr popullatėn vendėse ėshtė njė kthim i sigurt, sepse me Albin Kurtin populli i ruan imazhet e tij. Thoni po Albin Kurtit. Lirojini!)
4823.Zgjim Perbeza: Vetėm ai qė ka hequr prangat nga koka e vet ėshtė i lirė. Ata qė lumturinė dhe karrierėn e tyre e bėjnė nė kurriz tė tė tjerėve (nė kė rast tė popullit tė vet) shumė shpejtė do ta thyejnė qafėn nė mbeturina tė atij kombi. Kjo ėshtė vota e popullit. Vetėvendosje!
4832.Selvete Gjaka: Kėrkojmė lirimin e menjėhershėm tė Albin Kurtit dhe tė gjithė tė burgosurve tjerė politikė.
4839.Behar Mehmeti, analist i Sistemeve Kompjuterike, Kanada: Idealet e z. Kurti, qė janė idealet e ēdo shqiptari tė mirėfilltė, nuk kanė arritur ti izolojnė as perandoritė e nuk do tė arrijnė ti izolojnė as vasalėt qafėtrashė.
4875. Elhame Hajdari, nga Zvicra
4904.Qėndrim Peci, (Lirojeni Albin Kurtin - Lirojeni Njeriun e Kosovės) 4905.Tahir Miftari, (I bashkėngjitem me gjithė dėshirė dhe vullnet e vetėdije tė plotė peticionit pėr lirimin e Albin Kurtit hyjnisė kosovare)
4907.Ymer Selimi, Sociolog nga Zhegra (Gabimi mė i madh ėshtė bėrė me burgosjen e prognozerit dhe vizionarit, njohėsit mė tė mirė tė situatės nė Kosovė. E burgosėn tė etshmit pėr karrigė-pushtet. Thėnia popullore Kujat qė i gdhend pėr dikėnd paradite, pasdite i ke pėr vete)
4928.Remzi Zeka, Drenas, arsimtar: Lirojeni Albin Kurtin me tė gjithė tė burgosurit politikė, pėrndryshe do bėhet vonė. Lumė Kosova pėr djem si Albini! 4929.Nezir Neziri, komercialist: Lirojini! Menjėherė! 4930.Ismet Paēarizi, arsimtar, Malishevė 4931.Ibush Guri, Kaēanik, pjesėmarrės i protestės sė 10 shkurtit: Dėshira ime ėshtė tė lirohet sa mė parė heroi i gjallė, Albin Kurti, e tua lirojė vendin nė burg Grupit tė vetėquajtur i Unitetit. Ata e meritojnė tė futen nė qeli. I vraftė gjaku i Monit dhe Arbenit! 4932.+41762233124: Jemi shumė tė brengosur pėr burgosjen e Albin Kurtit. Kėrkojmė qė sa mė parė tė bėhet lirimi i Albinit! 4933.Mexhit Bajrami: Apeloj qė aktivisti Albin Kurti tė lirohet menjėherė! 4934.Hajrije Berisha, profesoreshė: Apelit pėr lirimin e udhėheqėsit tė Lėvizjes Vetėvendosje dhe tė burgosurve tjerė politikė i bashkėngjitem edhe unė 4935.Bardhyl Namani, nga Besiana, i papunė 4936.Bastri Shaqiri, punėtor nga Baksi, Skenderaj
4938.Familja Shabani: Naim Shabani,
4943.Dafina Shabani: apelojmė pėr lirimin e menjėhershėm tė strategut, heroit, djalit tė kėsaj toke, Albin Kurtit dhe gjithė shokėve tė tij. 4944.Nexhmedin Halitaj, student: Lirojini! Menjėherė!
4946.Kurtit Zeqiri, Sejrani, Sharr 4947.Besim Grulaj, telefonshitės, Prizren 4948.Refik Curri, arsimtar, Hani i Elezit 4949.Melihate Kelmendi-Xhakli, Ferizaj, prof. e muzikės 4950.Qazim Hasani, arkitekt nė PTK: I bashkėngjitem apelit pėr lirim tė z. Albin Kurtit. 4951. Ismail Bunjaku, pensionist, Prishtinė, me bashkėshorten 4952.Mevlyde Bunjaku, kėrkojnė: Tė lirohet Albin Kurti dhe tė burgosurit tjerė politikė!
4958.Valdete Kallaba, kėngėtare.
4967.Besnik Jashari, st. i Kriminalistikės - Kolegji "Fama". 4968.Kadri Reka, veteran i UĒK-sė, Kaēanik. 4969.Halil Grulaj, Pepan, Therandė 4970.A. Grulaj (+37744160356), Pepan, Therandė 4971.Xhyzide Hasani, arsimtare, Prishtinė 4972.Melihat Hasani, profesor, Prishtinė 4973.Antigona Hasani, doktoreshė, Prishtinė 4974.Gerta Bejtullahu, studente, Prishtinė 4975.Nita Bejta, nxėnėse Prishtinė
4979.Fiona Bejtullahu, nxėnėse, Prishtinė
4981.Lavdim Beka, biznesmen, Mitrovicė
4983.Veli Latifi, nxėnės, Prishtinė: tė lirohet menjėherė Albini dhe tė gjithė aktivistet e tjerė tė vetėvendosjes! 4984.Enis Hasani, ekonomist i diplomuar, Prishtinė 4985.Vjollca Hasani, ekonomist i diplomuar, Prishtinė
4988.Neki Kurti, Smolic, Gjakovė
4992.Adelina Hajrullahu, studente 4993.Bardha Hajrullahu, studente 4994.Fadil Curpi, mėsues, Han i Elezit: Lirojini! Menjėherė!
4996.Safet Shala, Juniku, ekonomist: Lirojini! Menjėherė! 4997.Selim Loku, Hani i Elezit, ish i burgosur politik, 4998.Abedin Maliqi, profesor i gjeografisė, Busavatė. 4999.Hanife Maliqi, edukatore, Busavatė. 5000.Agron Lumi, Bllacė, Suharekė, Teknik Medicinal: Lirojini! Menjėherė! 5001.Nikson Curri, Velezha e Prizrenit, nxėnės: Albini ėshtė hero i gjallė. Poshtė tradhtarėt dhe UNMIK-u!
5003.Ismajl Shala, Topanic, Dardanė, 5004.Blerim Berisha Leci, veteran i UĒK-sė: Lirojini! Menjėherė!
5011.Xhevdet Hoxhaj, Hidro-instalues 5012.Bekim Sahiti, teknik, F. Kosovė: Lirojini! Menjėherė!
5014.Behxhet Thaēi, Llapushnik: Tė lirohet Albin Kurti menjėherė. Ai duhet tė jetė nė krye tė shtetit, e jo nė burgje, Lirojini! Menjėherė!
5016.Mefail Muji, student i mjekėsisė
5018.Ekrem Selimi, taksist, Gjilan: tė lirohet pa asnjė kusht
5020.Nevruz Tola, vėlla i dėshmorit: Me burgosjen e Albinit e kanė burgosur lirinė. Liri pėr Albinin! 5021.Shqipdona Aliu, Brrut Sharr: Ani pse nuk ka hequr dorė nga VETĖVENDOSJA, e lini tė lirė Albin Kurtin, ashtu siē i keni lėnė tė lirė anėtarėt e Grupit tė Unitetit, tė cilėt pos qė unanimisht kanė hequr dorė, ata duke akuzuar edhe e mohojnė kėtė tė drejtė natyrore dhe legjitime tė popullit tė Kosovės!
5023.Salih Salihu, veteran e invalid i UĒK-sė, Druar, Vushtrri 5024.Shefqet Hyseni, inxhinier i makinerisė. 5025.Asllan Kastrati, oficer TMK: Lirojini! Menjėherė!
5030.Nė emėr tė fshatrave Kishnapole, Gadish, Organizata Agrofarm... Kishnapole! Sllakoc i Epėrm, Sllakoc i Poshtėm (Bėjmė apel qė sa mė shpejt tė lirohet Albin Kurti, pa kusht!)
5038.Kėrkojmė lirimin e menjėhershėm tė atdhetarit Albin Kurti me shokė. Ju themi se nė burgjet e Kosovės e kanė vendin tradhtarėt e vullnetit tė Kosovės anėtarėt e Ekipit Negociator tė Unitetit. Populli shumė shpejt do tua humb privilegjet dhe postet e pamerituara qė i kanė nėpėr qeveri. Vazhdojnė emrat e anėtarėve tė familjes Huskaj: Besnik Huskaj, student,
5069. Muhamet Huskaj, Zelandė e Re,
5090.Agim Muhaxheri, gazetar i Epokės sė re (Albin Kurti ėshtė Vox Populi. Paraburgosja e tij nga pse ai ėshtė pėr Kosovėn shtet i pavarur e sovran, paraqet karikaturė tė njė sistemi qė bie ndesh me demokracinė).
5110.Isamil Golaj, Helsinborg, Suedi 5111.Ibish Lajqi, Landskrona, Suedi 5112.Brahim Zekaj, Landskrona 5113.Perparim Zalli, Tropojė, Suedi 5114.Vjollca Gjigolli, Suedi 5115.Drita Topallaj, Suedi 5116.Naile Muzaqi, Malmo, 5117.Fatlinda Kurtaj, Suedi 5118.Bukurije Selmi, Suedi 5119.Shazije Hoti, Suedi 5120.Nyrten Leskovci, Studente, Svalov, Suedi 5121.Liridon Rama, Boros, Suedi 5122.Femie Rama, studente, Boros 5123.Naim Lokaj, Suedi 5124.Tahir Kuqi, Artitekt, Helsingborg, Suedi, ish kryetar i kuvendit komunal Deēan 5125.Egzon Kuqi, Helsingborg, Suedi 5126.Blerta Kuqi, Studente, Helsingborg 5127.Blerim Kuqi, Student, Helsingborg 5128.Venera Kuqi, Studente, Helsingborg 5129.Raza Dautaj, punėtore, Suedi 5130.Fehmi Isufi, Suedi 5131.Blerim Isufi, Suedi 5132.Besim Mehmeti, Landskrona, Suedi 5133.Shkurte Mustafa, Landskrona 5134.Ajet Mustafa, Landskrona 5135.Enver Shehu, Suedi 5136.Ergin Morina, Suedi 5137.Enver Bejrami, pėrkthyes, Malmo 5138.Melihate Zeqiri, afariste, Suedi 5139.Besa Zeqiri, Suedi 5140.Dafina Zeqiri, kėngėtare, Suedi 5141.Driton Hasanaj, Suedi 5142.Safet Berisha, Suedi 5143.Mersim Rrahman, Suedi 5144.Fidan Nebihi, Suedi 5145.Antigona Kurti, studente, Hassleholm, Suedi 5146.Fatmir Kurti, student, Hassleholm 5147.Agim Selimi, Halmstad, Suedi 5148.Zeqir Rama, Suedi 5149.Shahadije Rama, Suedi 5150.Gani Rrahami, Laholm, Suedi 5151.Fatime Rrahami, Laholm 5152.Arife Krasniqi, motėr med., Suedi 5153.Fatim Borovci, studente, Hassleholm 5154.Kujtim Borovci, student, Hassleholm 5155.Teuta Shabani, kėngėtare, Landskrona 5156.Valdet Mehmeti, ValiFilim, Malmo 5157.Rrushe Golaj, Helsinborg, Suedi 5158.Jashar Berisha, Suedi, Helsinborg 5159.Shehrije Berisha, Suedi, Helsinborg 5160.Remzije Turkaj, Suedi 5161.Xhevdet Lajqi, Landskrona, Suedi 5162.Jeton Lajqi, Landskrona 5163.Razė Lajēi: Lirojeni njeriun mė tė mirė tė Kosovės. Ai ėshtė shpresa jonė e vetme qė tė jemi ndonjėherė... 5164.Qemal Mehmeti, inxh. i dipl. (Tė lirohen tė gjithė tė burgosurit politikė) 5166.Arbenitė Murtezi, gazetare, studente 5167.Shemsedin Piraj, avokat, Gjilan 5168.Drita Gjoni-gazetare: Burgu nuk ėshtė pėr njerėz sikurse ėshtė Albin Kurti 5169.Jetish Sinani, NTP Zbukurimi Viti: I duhet vendit, andaj tė lirohet menjėherė Albin Kurti.
5171.Lule Krasniqi, Tėrpezė, Malishevės 5172.Fitim Bilalli: lirojeni nė qoftė se dėshironi qė Kosova tė ecė para. 5173.Ibrahim Jahja, student nė fakultetin juridik-UP, Shkup
5175.Zenel Totaj, Prizren, invalid,
5177.Sebahate Kurteshi, mjeke specialiste 5178.Shqipdon Krasniqi, Terpezė, Malishevė 5179.Ramadan Selimi, pro-asistent Restauranti: Lirojini menjėherė
5183.Blerim Kajtazi, absolvent i juridikut: Lirojini menjėherė!
5192.Fadil Bahtijari, Blaē, Sharr: Lirojini menjėherė! 5193.Familja Shala nga Vushtrria me anėtarėt: Fadile Shala
5211.Albert Shala: Tė lirohet Albini dhe tė burgosurit tjerė politikė! 5212-5243. Sokol Zeka, (Tė lirohet nga burgu menjėherė Albin Kurti Ukshin Hoti i dytė. Lirimin e tij e kėrkon familja 32 anėtarėshe Zeka, Prishtinė, anėtarė tė PDK-sė) 5244-5249. Sheradin Berisha, historian (me pesė anėtarė tė familjes) 5250. Gadaf Tafallari, Prizren (APELI VAZHDON ēdo ditė... Bashkėngjitu edhe ti! Tregoji edhe njė shoku qė ska dėgjuar pėr apelin. Shkruani vetėm njė herė njė mesazh nė e-mailin: epokaere_mm@hotmail. com, ose nė numrin e telefonit (044) 602 602. Nėse smund tė bėsh asnjėrėn nga kėto, shkruaje dikund njė grafit me emrin e Albin Kurtit ose tė idealit tė tij, Vetėvendosjen qė na takon edhe neve sikur kombeve tjera. Kjo i ndihmon shumė lirimit tė Albinit me shokė... Ke bėrė njė punė tė madhe kėshtu! BĖJE, DHE THJESHT, MOS TA NDIN!
APEL pėr lirimin e Albin Kurtit dhe tė burgosurve tjerė politikė nga burgjet e UNMIK-ut me moton: Lirojini, menjėherė! (PJESA 10)
T: Ramadan Kėlmendi, deputet:Tė lirohet menjėherė Albin Kurti, sepse ėshtė i pafajshėm nė kuptimin politik, moral dhe penal! Ne qytetarėt e poshtėshėnuar kėrkojmė lirimin nga paraburgimi tė aktivistit politik Albin Kurti, i burgosur politik, dhe tė tė gjithė tė burgosurve politikė nė Kosovė. Ai dhe ata janė tė Kosovės dhe Kosova ka nevojė pėr ta! LIROJINI! MENJĖHERĖ!
5251.Ramadan Kėlmendi, deputet, i 2 korrikut dhe i 7 shtatorit si dhe i legjislaturave tė pasluftės (edhe i tanishėm): Tė lirohet menjėherė Albin Kurti, sepse ėshtė i pafajshėm nė kuptimin politik, moral dhe penal! 5252.Safete Hadergjonaj,ekonomiste: Liri per tė gjithe tė burgosurit politikė!
5255.+37744663431 (Lirojeni Albinin dhe burgoseni Naim Malokun) 5256.Uran Krasniqi, student i Fakultetit tė Gazetarisė nė Universitetin e Prishtinės. Fytyra tė njejta, rroba tė reja. Dakikat e lige tė historise se burgjeve po u perseriten shqiptareve. Liri per Albin Kurtin! 5257.Qazim Muhaxheri, Londėr (Tė lirohet sa mė parė Tribuni shqiptar. Nė burg e kanė vendin pazarxhinjtė e fatit tė Kosovės. Me Vetėvendosjen deri nė Vetėvendosje!) 5258.Astrit Muhaxheri, analist i Marrėdhėnieve Ndėrkombėtare Ekonomike nė Bankėn Credit Suisse nė Londėr (Sot i duhet Kosovės Levizja Vetėvedosje! Lirojini! Menjėherė! Lirojeni Albin Kurtin, sepse me burgosje dhe arrestime nuk e ndalni tė drejtėn e popullit pėr vetėvendosje) 5259.Fitim Fetahu, Besianė
5264.Nijazi Isaku, student nė fakultetin Juridik-UP
5269.Liridoni, nxėnės (Pėrshėndesim nismėn tuaj dhe i bashkangjitemi kėrkesės suaj. Po ashtu mendoj se edhe si gazete e keni dhėnė provimin)
5271.Agron Durmishi prof. i Shkencave Shoqėrore (I bashkėngjitem apelit pėr lirimin e Albin Kurtit)
5274.Elfet Musliu,prof. 5275.Gazmend Musliu, mjek, 5276.Gėzim Kaquri, mjek (Sė pari ju pėrshėndes pėr mundėsinė qė na ėshtė dhėnė nėpėrmjet mesazheve qė tė kontribuojmė pėr lirimin e Albinit dhe ju pėrgėzojmė pėr guximin si gazetė qė nuk jeni nė shėrbim tė mafiozave dhe tė plasohet e vėrteta se rrena ėshtė duke na zėnė frymėn. Edhe diēka, para 4 viteve Adem Demaēi ka pasė thėnė se kanė mė u koritė krejt udhėheqėsia dhe doli 100%)
5278.Nexhmedini (+37744578809 - Ju apelojmė qė Albini tė jetė i liruar nga burgu menjėherė se pa tė drejtė ėshtė duke u mbajtur. Se si Albini na duhen, e jo si qeveritarėt tė cilėt boll gėnjyen) 5279.+41787429188 5280.Rizah Xhakli, letrar nga Ferizaj (Ēdo pushtuesi i pengon zėri i lirisė. Vallė, edhe sa burgje tė pushtuesve do t'i "frekuentojė" Albini?) 5281.Blerim Dervishaj, ish-anėtar i LKĒK dhe ish-ushtar i UĒK, Delmenhorst Gjermani (Dėshiroj qė ti bashkėngjitem apelit nga ana e juaj lidhur me lirimin e Albin trimit)
5283.Xhemal Mani nga Ferizaj (Tė lirohet menjėherė patrioti i madh Albin Kurti)
5289.Sadik Shala, Prizren (Albini kėrkon dhe meriton liri e jo robėri) 5290.Zeqir Vata, bujk (Kėrkojmė lirimin e Albin Kurtit sa mė shpejt) 5291.Elmie Nuhaj, prof. e Gjuhės Shqipe (Apeloj pėr lirimin e Albin Kurtit) 5292.Afrim Krivanjeva, teknik i makinerisė (Kėrkoj lirimin e Albinit sa mė shpejt) 5293.Arbnor Shala, tregtar Fushė Kosovė 5294.Arsimi (+37744259340 Dėshiroj lirimin e Albin Kurtit) 5295.Dardan Morina, teknik i Farmacisė nga Astrazupi i Malishevės (I bashkėngjitem apelit pėr lirim e Albin Kurtit me shokė)
5297.Sejdi Aliu, prof. nga Gjilani (Kėrkoj lirimin e Albin Kurtit) 5298.Xhevat Bajrami, ish-lėvizja stundentore e vitit '97 (I bashkėngjitem lirimit tė Albin Kurti) 5299.Jemir Asllani, punėtor nė Zvicėr (Unė dėshiroj qė menjėherė tė lirohet patrioti Albin Kurti. Me pėrshėndetje atdhetare)
5304.Makfire Bobi nxėnėse nga Gjakova (Apeloj tek organet e drejtėsisė qė ta lirojnė Albin Kurtin. Veē kėshtu vazhdoni keni koplomente punė tė mbarė)
5306.Sadik Balaj, ish i Burgosur Politik i vitit 81 (Apel pėr lirimin e Albin Kurtit dhe tė burgosurėve tjerė politik)
5309.Agron Selmani, Ferizaj (Ēfarėdo qė thonė dhe shkruajnė pėr ty ti prapė se prapė je Albin Kurti)
5312.Agim Murati nga Bitia e Epėrme Shtėrpcė (Kėrkoj qė Albin Kurti tė lirohet menjėherė dhe pa kusht se nuk kemi burg pėr Albinin) 5313.Florim Stublla, tregtar 5314.Bujar Gashi nga Atmaxha e Prizrenit (Kėrkoj lirimin e Albin Kurtit pa kushte) 5315.Naser Ndrecaj, ish.i burgosur politik (Kėrkoj menjėherė lirimin e Albin Kurtit, ose pėrndryshe kjo qeveri e brishtė do tė pėrballet me pasoja tė paparashikueshme) 5316.Ismet Veseli nga Prishtina (Albin Kurti tė lirohet menjėherė sepse ai ėshtė i popullit dhe nuk e ka vendin nė burg. Ai nė kėtė kohė i duhet popullit mėse shumti) 5317.Bajram Vata (Duke e ndjerė mungesėn pėr Albin Kurtin kėrkoj lirimin e tij) 5318.Dr. Kolė Daka, kardiokirurg nė Essen tė Gjermanisė (Nderime dhe pėrshėndetje nga diaspora. Burgosja e ALBINIT ėshte krim kundrejt lirisė dhe demokracisė) 5319.Rijadi nxėnėse nga Fshati i Ri, Dardanė (+37744494937 Lirojeni menjėherė! Ėshtė njeriu qė na ka vizituar mėse shumti pėrgjatė kufirit)
5322.Avdi Gashi nga Drenasi, Sociolog (I bashkangjitėm apelit pėr lirimin e Albin Kurtit ngase mbahet padrejtėsisht nė burg) 5323.Adifete Thaqi, Arsimtare e Gjuhės Shqipe, Fsh. Smallushė, Lypjan 5324.Liridona Mehmeti, nxėnėse Gjilan (Lirojeni! Menjėherė) 5325.Fatmir Arifi, veprimtar dhe luftetar i kauzės kombėtare (I falėm veprės madhore tė Albin Kurtit. Kėrkoj lirimin e tij pėr ta sendėrtuar idealin e kombit tonė) 5326.Naim Gashi, Sopniq ish-pjesėtar i UĒK-sė (Mos e ngulfatni zėrin e arsyes dhe sė drejtės. Albini i duhet Kosovės) 5327.Fisnik Bytyqi, ekonomist (Apel pėr lirimin e Albin Kurtin, njėrin prej personalitetėve mė tė guximshme tė kohės sonė)
5329.Shpejtim Muji, i diplomuar nė Shk.Pol. Prizren 5330.Xhemail Muji, autotransportues, Austri (Lirojeni menjėherė ideatorin e pavarėsisė sė Kosovės) 5331.Jeton Akaj, snajperist i UĒK-sė (Lirojeni Albinin me shokė. Nė burg e kanė vendin Ekipi Negociator) 5332.Florie Gega, shitėse Sdudenēan (Tė lirohet shumė i nderuari nga populli anėmban trojeve shqiptare Albin legjenda jonė egjallė) Ahmet Tahiri, nxėnės i gjimnazit "Eqrem Qabej" nė Vushtri (Kėrkoj lirimin e Albin Kurtit nga arresti) 5333.Ramadan Spahiu, arsimtar i Gjuhės Shqipe, Marali 5334.Muhamet Avdiu, prof. i Historisė, Viti (Edhe unė i bashkėngjitem apelit) 5335.Qerim Bekteshi, ekonomist artizanati Prishtinė (Lirojeni Albinin, i duhet Kosovės) 5336.Xhezair Sopaj, pensionist nga fsh. Zhur, Azbie Sopaj, pesioniste, Fitore Sopaj, nxėnėse (Apeli i juaj ka rėndėsi tė veēantė. E pėrkrahim familjarisht) 5337.Jeton Huskaj (Lirojeni Albin Kurtin) 5338.Ahmet Berisha me djemtė Sameti, Faruku, Besimi, Besniku, Muhameti, Enesi (Albini na duhet si buka...!) 5339.Anilė Hoxha, nxėnėse Gjilan (Lirojeni, menjėherė!)
5345.Bardhyl Hamiti (Kėrkojmė lirimin sa mė tė shpejtė tė trimit tonė Albin Kurtit. Zoti e bekoftė) 5346.Banush Fazliu, invalid i luftės, fsh. Duraj (Pėr lirimin e Albin Kurtit) 5347.Valon Fazliu, punėtor nė Zvicėr (Pėr lirimin Albin Kurtit) 5348.Veli Kėrēeli (Duhet tė lirohet se ėshtė tėrėsisht i pafajshėm) 5349.Meli Hoxha nxėnėse, Gjilan (Lirojeni! Menjėherė!)
5355. Visar Berisha nga Prishtina (Kėrkojmė qė menjėherė pa asnjė kusht tė lirohet Albin Kurti)
5357.Raif Aliu, veteran i arsimit, Brrut-Sharr (Liri Albin Kurtit dhe tė gjithė luftėtarėve tė UĒK-sė)
5361.Rifat Haxhilari (Lirojeni Albin Kurtin) 5362.Asim Pulaj, punėtor, Prizren (Aty ku ndodhet Albin Kurti sot e ka vendin ai qė e meriton atė vend....) 5363.Sabit Gashi, meteorolog, Aeroport (I bashkėngjitem apelit) 5364.dr.Muhamet Nikēi, Veterinar nga Bllagaja e Pejės (Liri pėr Albin Kurtin)
5366.Emine Aliu, Brrut-Sharr (Liri Albin Kurtit dhe tė gjithė luftėtarėve tė UĒK-sė) 5367.Fahri Balaj, Besianė (Lirojeni! Menjėherė! Albinin!) 5368.Ramiz Krasniqi, av. (I bashkėngjitem kėrkesės pėr lirimin e Albin Kurtit) 5369.Jeton Kuqi, veteran i UĒK-sė dhe invalid i torturave nga policia serbe, Lumbardh, Kaēanik (Tė lirohet shpirti i rezistencės dhe tė futen ata qė quhen pseudo "patriotė") 5370.Ganimete Kadriu nga Besiana (Lirojeni menjėherė Albinin) 5371.Agron Kukaj, inxhinjer (Lirojeni Albin Kurtin) 5372.Galani Istog (+37744138625, Vetėm njė njeri e ka fuqinė, forcėn dhe karakterin ta udhėheq kėtė popull, e ky njeri ėshtė Albin Kurti. Tė lirohet sa mė parė) 5373.Arben Sfishta, Besianė (Tė lirohet sa mė shpejt Albin Kurti nga kazamatet e UNMIK-ut) 5374.Mexhid Shabani, Besianė (Lirojeni! Menjėherė! Albin Kurtin) 5375.Afėrdita Limani, teknike e Mjekėsisė, dhe fėmijėt
5378.Luani nga Krusha e Vogėl (Kėrkojmė lirimin Albinit dhe shokėve tė tij) 5379.Sokol Kokollari, Budakovė (Lirojeni Albinin menjėherė!) 5380.Flamur Beqiri e 5381.Alba Beqiri (Kėrkojmė liri sa mė tė shpejtė pėr Albin Kurtin. Ne gjithmonė do tė jemi me ty Albin) 5382.Tafil Ferizi, punėtor nga Mitrovica (I bashkėngjitem apelit pėr lirimin e Albin Kurtit) 5383.Ferid Dupa (O shtet pa pushtet lirojeni Albinin e kėrkoni falje dhe pendohuni) 5384.Lulzim Kroni, Bllacė (Albini ėshtė nė zemėr tė popullit. Ka djem Kosova plot si Albini. Lirojeni Albinin!) 5385.Sabit Azizi, ish-ushtar i UĒK-sė, Ferizaj (Burgosja Albinit ėshtė burgosje e Kosovės nga armiqtė qė e duan Kosovėn nė burg dhe tė pėrgjakur) 5386.Sami Imeri, fsh. Pantinė, shofer i priftit nė Mitrovicė (Apeloj tė lirohet menjėherė Albini) 5387.Fatmir Dobratiqi (I bashkėngjitem lirimit tė menjėhershėm tė Albin Kurtit) 5388.Elhami Qeriqi, prof. i Historisė nga Lypjani (I bashkėngjitem apelit pėr lirimin e Albin Kurtit) 5389.Avni Kastrati nga Mireshi i Gjilanit (Pėr lirim tė menjėhershėm tė Albin Kurtit) 5390.Kryesia e Shoqatės sė tė Burgosurve Politik tė Kosovės, Dega nė Ferizaj (Kėrkojmė lirimin e aktivistit politik Albin Kurti dhe aktivistėve tjerė tė lėvizjes Vetėvendosje) 5391.+37744177166 (Lirojeni! Menjėherė!) 5392.Melihate Durmishi, edukatore dhe nėnė, Ferizaj (Lirojeni! Menjėherė! atdhetarin dhe simbolin e lirisė sė Kosovės) 5393.+37744292273 (Lirojeni! Menjėherė Albin Kurtin)
5395.Arbėr Misini (Apeloj pėr lirimin e Albin Kurtit dhe tė gjithė tė burgosurit politik) 5396.Hajrush Rrafshi, 5397.Rahim Rrafshi, 5398.Driton Rrafshi, 5399.Mentor Rrafshi, 5400.Valon Rrafshi, 5401.Blerim Rrafshi, 5402.Vullnet Rrafshi, 5403.Haxhere Rrafshi, 5404.Mimoza Rrafshi, 5405.Florentina Rrafshi, 5406.Jetmire Rrafshi dhe 5407.Jehona Rrafshi nga Duhla e Therandės (Apelojmė Lirojeni Albin Kurtin i duhet Kosovės pėr VETĖVENDOSJE!) 5408.Afrim Krasniqi e 5409.Murtez Bakiu nga Ferizaj (Lirojeni "ALBININ") 5410.Hafiz Hameti (Tė lirohet Albin Kurti) 5411.Rasim Rrafshi nga Qafa e Duhlės (Kėrkoj lirimin e Albin Kurtit nga burgu dhe gjithė ēlirimtarėt) 5412.Basri Murseli, 5413.Sadbere Murseli dhe 5414.Albion Murseli, Greme (Apel lirimin e Albinit) 5415.Bekim Rrafshi nga Qafa e Duhlės (Me zemėr e shpirt kėrkoj lirimin e Albin Kurtit nga burgu. Faleminderit EPOKA E RE, lexuesi i juaj i rregullt) 5416.Durim Kurti nga Gjakova, elekticist (Kėrkoj lirimin e menjėhershėm tė Albin Kurtit. Rroftė Vetėvendosja) 5417.Valbona Gashi, Gjakovė (Jemi pėr lirimin e tė madhit Albin Kurtit. DUAM "VETVENDOSJE!" 5418.Bashkim Asllanaj nga Peja me venbanim nė Lublan (Jam pėr lirimin e pakusht tė atij qė na mbron dinjitetin kombėtar tė madhin Albin Kurti)
5420.Ilmi Sejdiu nga Mitrovica (Jam pėr lirimin e Albin Kurtit) 5421.Besari-Tetovė (Uroj qė kjo nismė e gazetės suaj tė arrij rezultatet e veta. Jam absolvent i Ndėrtimtarisė nė Prishtinė. Edhe njėherė ju pėrgėzoj. Tė bėjmė diēka pėr kėtė figurė, qė ka bėrė shumė pėr neve.) 5422.Besnik Ilazi, student i Mjekėsisė nga Kaēaniku 5423.+37744630204, Student i Shkencave Politike (Si qytetar i Kosovės e pėrkrahu lirimin e Albin Kurtit)
5425.+37744426649 (Lirojeni trimin e Kosovės. tė lumt Albin krejt Dardania ėshtė me ty)
5428.Ganimete Hajrullahu, motėr medicinale nga Gjilani 5429.Shyqėri Bajrami Slivovė e Ferizajt, Teknik i Mashinerisė (Kėrkoj qė tė lirohet menjherė pa kurrfarė kushti zotėri Albin Kurti) 5430.Faton B. Hajrullahu, teknik medicinal, Gjilan 5431.Zeqir Morina, pensionist, veteran i Arsimit nga nga Peja 5432.Valon Krasniqi, student i Ekonomisė (I bashkėngjitem apelit pėr lirimin e Kurtit) 5433.Besar Bexheti, Tetovė, Fakulteti i Ndėrtimtarisė-Prishtinė. (Tė lirohet Albini, njeriu mė i guximshėm qė ka shqiptaria sot)
5440.Pėrparim Xhelili, jurist (Dėshiroj qė Albin Kurti tė jetė nė mesin tonė i lirė)
5442.+37744149632 Neziri, profesor (Lirojeni! Menjėherė!) 5443.Kushtrim Krasniqi nga Peja (Dėshiroj tė lirohet Albin Kurti nga burgu) 5444.Mustafė Nuhiu, jurist (Liria e tij - Liria jonė) 5445.Xhelal Luma (Lirojeni Albinin) 5446.Nusret Istogu, Drenas (Lirojeni njeriun, i cili me vite tė tėra ka kontribuar pėr kėtė tokė shqiptare. Albin Kurti ėshtė tamam shqiptar) 5447.Ruzhdi Berisha, Prizren (I bashkohem apelit pėr lirimi e menjėhershėm Albin Kurtit. Epokės ju uroj suksese pėr guximin. Po tregoni se jeni TRIMA) 5448.Emrush Fetahu nga Sodovina e Vitisė (Pas simbolit Adem Demaqit vjen Albin Kurti. Ai ėshtė legjendė e gjallė)
5451.Mehmet Haxhiu, menaxher i agjensionit doganor "Arsenali" (Lirojeni atdhetarin Kurti. Ėshtė njeriu, i cili i duhet Kosovės nė liri)
5454.+37744655717 (Lirojeni! Menjėherė!) 5455.Sherif Vranovci nga Ferizaji (Lirojeni! Menjėherė! Albin Kurtin) 5456.00000-xxx@swissmail.org (E.N Kamenicė) (Ju lutemi pėr lirimin sa mė tė shpejt tė Albin Kurtit, sepse nuk ėshtė fajtor)
5459.Ilir Krraba, student i Makinerisė (Jam i plagosur nė protestat e fundit mė 10 gusht. Edhe unė kėrkoj lirimin e Albinit dhe tė gjithė luftarėve tė UĒK-sė tė cilėt mbahen padrejtėsisht nė burgjet e UMNIK-ut)
5461.Milazim Salihu, xhirues filmi (Lirojeni! Menjėherė!)
5465.+37744229093 Ramizi nga Peja (ALBINI ėshtė shpresa e kombit tonė. Tė lirohet urgjentisht)
5469.Bajram Sejlmanaj, Metal Gllans nga Doganaj e Kaēanikut (I bashkėngjitem apelit pėr lirmin e Albinit dhe tė burgosurve tė tjerė)
5472.Bajram Isufi, depoist.Gjilan (I bashkėngjitem apelit pėr lirimin e Albin Kurtit me shokė)
5474.< |